मराठी साहित्य – वाचताना वेचलेले ☆ घरकाम नाही.. ते घरचं योग – लेखक : अज्ञात ☆ प्रस्तुती – सौ.ज्योत्स्ना तानवडे ☆

सौ.ज्योत्स्ना तानवडे

 वाचताना वेचलेले 

☆ घरकाम नाही.. ते घरचं योग – लेखक : अज्ञात ☆ प्रस्तुती – सौ.ज्योत्स्ना तानवडे ☆

“घरकाम नाही, ते घरचं योग” – एका पिढीची गोष्ट

पहाटे 4 वाजता. 65 वर्षांची महिला उठली.

पहिले आसन – मालासन: वाकून रांगोळी काढते. 21 ठिपके. प्रत्येक रेषेसाठी मणका वाकतो, पायांच्या नसा ताणल्या जातात. डॉक्टरांनी सांगितलेला Squat Exercise आजीला 60 वर्षांपासून माहिती आहे. “रांगोळी काढली तर गुडघे दुखत नाहीत, ” असं ती म्हणायची.

दुसरे आसन – उत्कटासन: कपडे धुणं. दोन पाय थोडे वाकवून, कंबर सरळ ठेवून, हातांनी कपडे दगडावर आपटणं. 20 मिनिटं. खांदा, हात, कंबर सगळ्यांचा एकत्र व्यायाम. जिममधल्या Chair Pose + Arm Workout ला आजीने दिलेलं नाव – साडी धुणं.

तिसरे आसन – त्रिकोणासन: ओले कपडे पिळून, दोरीवर वाळत घालणं. पाय एका बाजूला, हात वर, कंबर वाकवणं. शरीर बाजूला ताणलं जातं. लिव्हर, किडनी शुद्ध होतात.

चौथे आसन – अधोमुख श्वानासन: वाकून घर झाडणं. रक्तप्रवाह डोक्याकडे जातो. मेंदू तल्लख होतो.

पाचवे आसन – मार्जारासन: बसून राखेने भांडी घासणं. मनगट, बोटं फिरतात. आर्थरायटिस येत नाही. राखेतला पोटॅश नैसर्गिक जंतुनाशक.

नातू रवीने विचारलं: “आजी, तू मोलकरणीसारखं एवढं काम का करतेस? एकीला ठेवू शकतेस ना? “

आजी हसली: “मोलकरीण? अरे बाळा, मी नाही. हे माझं घरचं योग आहे. हे कामं सोडल्यादिवशी माझं अंग जड होईल, मन बिघडेल. “

लक्ष्मम्माची सून दीपा. सॉफ्टवेअर नोकरी. सकाळी उठल्या उठल्या Washing Machine ऑन, Dishwasher ऑन, Robot Vacuum ऑन. 8 तास लॅपटॉपसमोर बसणं. मान दुखते, कंबर दुखते, BP, शुगर. संध्याकाळी जिमला 2000 रुपये भरून जाते. ट्रेनर सांगतो: “मॅडम, 20 स्क्वाट्स करा, 15 मिनिटं Arm Rotation करा, वाकून झाडा. “

दीपाला अचानक वीजेसारखी जाणीव झाली: “अरे, हे सगळं तर आपली सासू पैसे न घेता घरातच करत होती ना! आपण त्याला काम म्हणून हिणवलं. त्यांनी त्याला आरोग्य म्हणून जगलं. “

त्या दिवसापासून दीपा बदलली. मशीन असूनही, रविवारी मुलांसोबत रांगोळी काढते, कपडे धुते. “आई, हे काम नाही, फॅमिली योग टाईम आहे” असं मुलांना सांगितलं.

चूक कुठे झाली? आपण दोन चुका केल्या.

चूक 1: नाव बदललं. वाकून रांगोळी काढली तर मालासन, घरात काढली तर मोलकरणीचं काम. बाहेर जिममध्ये केलं तर Fitness, घरात केलं तर Chores. नाव बदलताच आदर बदलला.

चूक 2: हेतू विसरलो. आजीने रांगोळी काढली ती घर सुंदर दिसावं म्हणून नाही. “माझं कुटुंब सकाळी उठल्यावर सुंदर काहीतरी पाहून, चांगल्या मनाने दिवस सुरू करावा” या प्रेमाने. स्वयंपाक केला तो भूक भागवण्यासाठी नाही. “माझ्या हातचं खाल्लं तर माझ्या मुलाला माझं प्रेम, माझी शक्ती मिळावी” या तळमळीने. घर झाडलं ते धूळ जावी म्हणून नाही. “माझ्या घरात येणाऱ्यांना आजार होऊ नयेत” या जबाबदारीने.

आपण फक्त काम पाहिलं. त्यामागचं प्रेम पाहिलं नाही. तीच आपली चूक.

योग म्हणजे काय? पतंजली अष्टांग योगात सांगतात: “योग म्हणजे मन, शरीर, श्वास एकरूप करणं. ” आपल्या आज्यांनी तेच केलं. जमीनच योगा मॅट. घरच योग स्टुडिओ. कुटुंबच योग गुरू.

शेवटचा शब्द: “हे मोलकरणीचं काम आहे, ” असं जेव्हा आपण म्हणालो, तेव्हा आपण एका आईच्या प्रेमाचा अपमान केला. “Time Waste” म्हटलं तेव्हा, 5000 वर्षांचं विज्ञान कचऱ्यात टाकलं.

घरकाम ही गोष्ट काम नाही, ते प्रेम वाटण्याची पद्धत आहे. स्वयंपाक करणं म्हणजे चव नाही, आयुष्य वाढवणं. घर स्वच्छ करणं म्हणजे कचरा नाही, वाईट विचार बाहेर झाडणं.

यापुढे कोणी “आई, तू इतकं काम का करतेस? ” असं विचारलं तर असं सांगा: “मी काम करत नाही बाळा. मी माझ्या घरासाठी, माझ्या शरीरासाठी, माझ्या माणसांसाठी योग करते. ही माझी पूजा आहे. “

भारतीय संस्कृतीत काम वेगळं, सेवा वेगळी. काम केलं तर थकवा येतो. सेवा केली तर आनंद मिळतो.

आपल्या आज्या 90 वर्ष जगल्या त्या जिमला जाऊन नाही, घरालाच देवघर मानून, कामालाच योग बनवून.

उद्यापासून तुझ्या घरात काम असेल? की योग सुरू होईल?

लेखक – अज्ञात

प्रस्तुती – सौ.ज्योत्स्ना तानवडे

वारजे, पुणे.५८

≈ संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे ≈