राधा पै
वाचताना वेचलेले
☆ “दूर गेलेले भाऊ…” – लेखक : अज्ञात ☆ प्रस्तुती – राधा पै ☆
एकाच आईच्या उदरातून जन्मलेली भावंडं मोठी झाल्यावर दूर का जातात…?
आणि त्याचा संपूर्ण कुटुंबावर काय परिणाम होतो…?
नाती अचानक तुटत नाहीत…
ती हळूहळू आतून कमकुवत होत जातात.
लहानपणी भाऊ-बहिणींमध्ये निरागस प्रेम असतं.
तेव्हा ना पैसा महत्त्वाचा असतो,
ना अहंकार,
ना संपत्ती.
एकमेकांशिवाय जेवण न करणारी भावंडं,
मोठेपणी एकमेकांचा चेहराही का पाहू इच्छित नाहीत…?
मनोविज्ञान सांगतं —
माणूस जसजसा मोठा होतो,
तसतसं त्याचं “मी” मोठं होत जातं.
स्वतःचं मत,
स्वतःचा अधिकार,
स्वतःचं अस्तित्व
यांना तो नात्यांपेक्षा जास्त महत्त्व देऊ लागतो.
आणि इथूनच सुरू होतो दुरावा…
कधी तुलना,
कधी पैसा,
कधी मालमत्ता,
कधी जोडीदारांचे हस्तक्षेप,
कधी न बोललेले गैरसमज,
तर कधी फक्त अहंकार…
पण खरं कारण फक्त बाहेर नसतं,
ते मनात असतं.
कारण नातं तुटण्याआधी संवाद तुटतो.
आदर संपतो.
समजून घेणं थांबतं.
आणि मग घर एकाच छताखाली असूनही,
मनं वेगवेगळ्या जगात राहू लागतात.
सगळ्यात मोठा आघात आईवर होतो.
जिने स्वतःच्या आयुष्याचा प्रत्येक क्षण मुलांसाठी दिला,
तीच आई शेवटी मुलांमधला दुरावा पाहून आतून तुटत जाते.
आईला पैसा नको असतो,
तिला फक्त तिची मुलं एकत्र पाहायची असतात.
पण अनेकदा मुलं मोठी झाल्यावर आईशी वागणंही बदलतं.
तिच्या प्रेमात पक्षपात शोधला जातो,
तिच्या शब्दांमध्ये हस्तक्षेप दिसू लागतो,
आणि तिच्या भावनांकडे दुर्लक्ष होऊ लागतं.
आई मात्र शेवटपर्यंत घर जोडण्याचा प्रयत्न करत राहते…
स्वतःचं दुःख लपवून.
बहिणीची वेदना याहून वेगळी नसते.
तिच्यासाठी भाऊ म्हणजे तिचं माहेर,
तिचं बालपण,
तिची सुरक्षितता असते.
जेव्हा भाऊ एकमेकांपासून दूर जातात,
तेव्हा सर्वात जास्त तुटत असते ती बहीण…
कारण तिचं माहेर हळूहळू घर राहत नाही,
तर फक्त एक जागा बनून जातं.
पण या सगळ्याचा परिणाम फक्त दोन भावांपुरता मर्यादित राहत नाही…
संपूर्ण कुटुंब त्याची किंमत चुकवतं.
घरातील वातावरण शांत राहत नाही.
सण-उत्सव औपचारिक होतात.
एकत्र जेवणं बंद होतात.
लहान मुलं नात्यांपेक्षा वाद जास्त शिकतात.
पुढची पिढी प्रेम, त्याग आणि एकोप्याऐवजी
अहंकार, तुलना आणि दुरावा शिकते.
वृद्ध आई-वडिलांचं मानसिक आरोग्य खालावतं.
त्यांच्या आयुष्याची शेवटची वर्षं आनंदात नाही,
तर काळजीत जातात.
घरात पैसा असतो,
मोठं घर असतं,
सगळ्या सुखसोयी असतात…
पण मनःशांती नसते.
तत्त्वज्ञान सांगतं —
माणूस आयुष्यभर बाहेरचं जग जिंकण्याचा प्रयत्न करतो,
पण अनेकदा स्वतःचं घर हरवून बसतो.
कारण नाती टिकवण्यासाठी प्रेमापेक्षा जास्त गरज असते —
समजूतदारपणाची,
संवादाची,
आणि स्वतःचा अहंकार बाजूला ठेवण्याची.
शेवटी उरतो तो फक्त एक प्रश्न —
ज्यांच्यासोबत बालपण गेलं,
त्यांच्यासोबत वृद्धत्व का नाही जाऊ शकत…?
कारण घर भिंतींनी नाही बांधलं जात,
ते मनांनी बांधलं जातं…
आणि मनं तुटली की,
सगळं असूनही माणूस आतून एकटा पडतो.
काही नाती पुन्हा जुळतात…
काही फक्त औपचारिक राहतात…
आणि काही कायमची शांत होऊन जातात.
हे पूर्णपणे माणसांच्या मनावर अवलंबून असतं.
जर अहंकार प्रेमापेक्षा मोठा झाला,
तर दुरावा कायम राहतो.
कारण वेळ फक्त अंतर वाढवत नाही,
तर मनालाही सवय लावतो —
“त्याच्याशिवायही आपण ठीक आहोत… “
पण प्रत्येक नात्याच्या आत खोलवर एक न बोललेली ओढ कायम असते.
विशेषतः भावंडांच्या नात्यात.
मनोविज्ञान सांगतं —
रक्ताच्या नात्यांमध्ये आठवणी कधी मरत नाहीत.
त्या फक्त शांत होतात.
म्हणूनच अनेकदा —
एखाद्या आजारपणात,
आई-वडिलांच्या दुःखात,
जुन्या फोटोमध्ये,
किंवा आयुष्याच्या एखाद्या कठीण वळणावर
मन पुन्हा त्या नात्यांना शोधू लागतं.
कारण माणूस बाहेर कितीही कठोर झाला,
तरी आत कुठेतरी त्याचं बालपण जिवंत असतं.
पण एक कटू सत्यही आहे —
प्रत्येक वेळी उशीर होण्यापूर्वी लोक बदलत नाहीत.
काहींना नात्यांची किंमत
आई-वडील गेल्यावर समजते.
काहींना वृद्धत्वात एकटेपणा आल्यावर समजते.
आणि काहींना आयुष्यभर समजतच नाही.
तत्त्वज्ञान सांगतं —
वेळ प्रत्येक जखम भरत नाही,
काही जखमा फक्त जगायला शिकवतात…
लेखक:अज्ञात
प्रस्तुती: राधा पै
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
