मराठी साहित्य – इंद्रधनुष्य ☆ एशो हे बॉयशाख…  – लेखक : श्री कौस्तुभ आजगावकर ☆ प्रस्तुती – श्री सुहास रघुनाथ पंडित ☆

श्री सुहास रघुनाथ पंडित

 इंद्रधनुष्य 

☆ एशो हे बॉयशाख…  – लेखक : श्री कौस्तुभ आजगावकर ☆ प्रस्तुती – श्री सुहास रघुनाथ पंडित ☆

हल्लीच झालेल्या बंगाली नववर्षाच्या निमित्ताने हे गाणं परत आठवणीत आलं – _एशो हे बॉयशाख, एशो एशो_.

एशो, एशो, एशो हे बॉयशाख

(ये वैशाखा)

तापोशोनिश्वासोबाये मूमुर्शुरे दाओ उराये,  

बॉत्सॉरेर आबॉर्जोना दूर होये जाक जाक जाक

(हे वैशाखा, जीर्ण झालेलं सारं काही तुझ्या तापस निःश्वासाने उडवून दे. जुन्या वर्षाचा सारा कचराही (त्या बरोबर) दूर होऊ दे.)

जाक पुरातन स्मृती, जाक भूले जावा गीती

जाक अश्रुबाष्पो सुदूरे मिलाक

(जुन्या अडगळसदृश आठवणी जाऊ देत,

जुनी, ओझं झालेल्या भावनांची गाणीही जाऊ देत,

अश्रूंची वाफ होऊन ती दूर जाऊ दे)

मुछे जाक ग्लानी, घुचे जाक जोरा

ओग्निस्नाने शुचि होक धॉरा 

रॉशेरॉ आबेशॉराशी शुष्को कोरी दाओ आशि

(ग्लानी, मरगळ जाऊ दे,

जरा/वार्धक्य/थकवा अदृश्य होऊ दे

अग्निस्नानाने धरा पावन होऊ दे)

आनो आनो आनो ताबो प्रालयेरो शांख

मायार कुज्जटि-जाल जाक दूरे जाक जाक जाक

(आण तुझा प्रलयसूचक शंख,

मायेच्या धुक्याचा हा पडदा दूर कर)

– – – वैशाखाचं स्वागत करणारं गीत. रविंद्रनाथ टागोरांनी लिहिलेलं.

मराठी वाचकाला वैशाखवणव्यापासून ते मर्ढेकरांच्या “जगास तोवर वैशाखाच्या मृगाविनाही मृगजळ चढते” या ओळीपर्यंतचा वैशाख परिचयाचा आहे. दुर्गाबाईंच्या ‘ऋतुचक्र’मधला सूर्याच्या आगीत भाजून निघालेला, पण अंगावर नाद-रूप-सुगंधाची सौंदर्यचिन्हं धारण केलेला वैशाख आपण अनुभवलाय.

… याच वैशाखाचं रवींद्रनाथ स्वागत करतात ते नवीन वर्षाचा पहिला महिना म्हणून.

त्यामुळे वैशाखाच्या ऊष्ण निःश्वासाबरोबर जुनं सारं मरणालागुनी जाऊ दे, जुन्या वर्षाचा सारा कचरा निघून जाऊ दे अशा ओळी येतात. आता नव्या वर्षाची नवी गाणी गायची आहेत, म्हणून जुन्या आणि ओझं झालेल्या आठवणी, दुःखं, जुनी झालेली गीतं सोडायची आहेत.

जाक अश्रुबाष्प सुदूरे मिलाक

(उष्णतेमुळे) अश्रूंची (दुःखाची) वाफ होऊन ते दूर जाऊ दे.

ग्लानी, नैराश्य, हतबलता सारं मागे जाऊ दे.

आणि पुढच्या कडव्यात ही ओळ येते.

अग्निस्नाने शुचि होक धरा!

… वैशाखाच्या या सृष्टी भाजून काढणाऱ्या उष्णतेला रवींद्रनाथ अग्निस्नान म्हणतात आणि म्हणून, वैशाखाच्या या पावकस्वरूपी अग्निस्नानाने ही धरा, हे जग पावन होऊ दे, ही प्रार्थना.

किती सुंदर कल्पना. सारं जुनं जाळून नव्या सर्जनासाठी सृष्टी नव्याने उभी करणारा वैशाख.

… फार वेगळा आणि अतिशय सुंदर असा वैशाखाचा अनुभव मला हे गीत देऊन गेलं.

┉❀꧁꧂❀┉

प्रस्तुती : सुहास रघुनाथ पंडित

सांगली (महाराष्ट्र), मो – 9421225491

≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈