Category: जीवनरंग

डॉ. धनंजय देशपांडे

 जीवनरंग 

☆ जिसका मन मस्त… ☆ डॉ. धनंजय देशपांडे ☆

मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटलमधील एका हार्ट स्पेशालिस्ट सर्जनची ही कथा जीवनाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोनच बदलून टाकते. आजच्या काळात तर ती फारच गरजेची…. म्हणून सांगतोय.

हे डॉक्टर अतिशय निष्णात. सगळीकडे त्यांच्या कौशल्याचा बोलबाला. मृत्यूच्या दाढेतून अनेकांना त्यांनी बाहेर काढून जणू नवीन जीवन दिलेलं. मात्र ऑपरेशन करण्यापूर्वी जसा एक कन्सर्न फॉर्म (ऑपरेशनच्या परवानगीचा अर्ज) भरून घेतला जातो त्याच फॉर्मसोबत हे डॉक्टर अजून एक फॉर्म भरून घ्यायचे. त्यात त्यांनी विचारलेलं असायचं की, ‘जर तुम्ही या ऑपरेशनमुळे वाचलात, तर बाकीचे आयुष्य तुम्ही कशा प्रकारे जगणार आहात ते इथं लिहून द्यायचं आणि त्याचबरोबर आजवरच्या जीवनात “करायचे राहून गेलेलं” असं काही असेल तर तेही लिहायच. की ‘मला जीवदान मिळाले तर मी अमुक तमुक करेल!’

ऑपरेशनला आलेले रुग्ण तो फॉर्म भरून डॉक्टरकडे देत. त्यात कुणी लिहिलेलं असायच की, ‘आजवर कुटुंबाला वेळ देऊ शकलो नाही. तर आता यापुढे देईन. तर कुणी लिहायचं…. ‘माझ्या लहान मुलासोबत मी भरपूर खेळेन. ते राहूनच गेलं आहे. ‘ ‘कामधंद्याच्या नादात निसर्गात भटकायचं, टूरवर जायच राहून गेलं आहे. ते नक्की आता करणार. ‘ एकाने तर हेही लिहिलं की, ‘माझ्याकडून आजवर कुणाला दुखावलं गेलं असेल तर त्यांना शोधून त्यांच्याकडे स्वतः जाऊन माफी मागेन. ‘ एकीने लिहिलं…. ‘संसार, पै पाहुण्याच्या नादात स्वतःसाठी जगायचं, हसायचंच विसरून गेलेय… यापुढं मनसोक्त हसत हसत जगणार. ‘ निवृत्त वडिलांनी लिहिलेलं…. ‘माझ्या शिस्तीच्या वागण्यामुळे अनेकांना माझ्याबद्दल तक्रारी होत्या. उर्वरित आयुष्यात अशी तक्रार कुणाचीच येऊ देणार नाही. ‘ एका सासूने लिहिलं होतं…. ‘लेक आणि सुनेत मी थोडं डाव उजवं करत आले. आता लेकीसारखंच सुनेशी वागेन!’

अशी अनेकांनी त्यांची त्यांची उर्वरित जीवनाची संकल्पचित्रे त्या फॉर्ममध्ये शब्दात मांडली. आणि मग डॉक्टर त्या रुग्णाला ऑपरेशन थियेटर मध्ये नेत आणि यशस्वीरित्या ऑपरेशन करून जीवनदान मिळवून देत.

नंतर काही दिवस हॉस्पिटलमध्ये ठेवल्यावर डिस्चार्ज देताना त्या त्या रुग्णाने भरून दिलेला तो ‘उर्वरित आयुष्याबद्दलचा फॉर्म’ त्याला परत देत. आणि त्याला सांगत की, “तुम्ही घरी जाल, नव्याने जीवन जगाल तेव्हा तुम्ही राहून गेलेल्या ज्या ज्या गोष्टी लिहिल्या आहेत, त्या प्रत्यक्षात आणल्यावर त्याच्या समोर ‘टिकमार्क’ करत जा. आणि मग सहा महिन्यांनी तो फॉर्म घेऊन मला भेटायला या आणि सांगा की त्यातल्या कशासारखं जीवन तुम्ही जगला? “

आणि मग डॉक्टरांच्या लक्षात आलं की, सगळ्यांनी सगळं लिहिलं पण कुणाशीच भांडण / वैर झालं नाही असा एकही नसणार! पण तरीही कुणीही असं लिहिलं नव्हतं की, ‘जर मी वाचलो तर मला अमुक व्यक्तीचा बदला घ्यायचा आहे. माझ्या त्या शत्रूला धडा शिकवायचा आहे. आणि जमलं तर त्याला पूर्ण बरबाद करायच आहे’

किंवा असेही कुणी लिहिले नव्हते की, ‘मला अजून खूप पैसे कमवायचे आहेत. खूप श्रीमंत व्हायच आहे. स्वतःला खूप बिझी ठेवायचं आहे. ‘ 

आणि मग सहा महिन्यांनी भेटायला आलेल्या रुग्णांना डॉक्टर विचारत, “ऑपरेशनपूर्वी जेव्हा कधी तुम्ही स्वस्थ होता. तेव्हा असं आयुष्य का जगला नाहीत जे गेल्या सहा महिन्यात जगलात. तुम्हाला तसे जगण्यासाठी कुणी अडवलं होत? “

यावर रुग्ण निरुत्तर होत, मात्र निघताना डॉक्टरचे पाय धरून समाधानाने घरी जात.

डॉ. डीडी क्लास : मृत्यूची घंटा वाजल्यावरच आपण जागे होतो. हार्ट अटॅक आल्यावरच त्यातून वाचल्यावर निष्कारण होणारी धावपळ थांबवतो. जेवणाखाण्याची हेळसांड थांबवतो. शिस्तबद्ध आयुष्य जगतो.

आज जरा हे सगळं वाचून झाल्यावर खुर्चीत स्वस्थ डोळे मिटून थोडं चिंतन करा की हातात किती आयुष्य आहे…. माहित नाही. पण निदान जितके आहे ते कशा प्रकारे जगायचे ते मनाशी नियोजन करा. आणि जमलंच तर ते सगळं एकाखाली एक असं वहीत लिहून काढा. आणि मस्तपैकी हातपाय तोंड धुवून नव्याने आयुष्याकडे पाहायला सुरु करा. आणि स्वतःला आधी हेच सांगा की, “अजून कुठं उशीर झालाय? जब जागो तब सवेरा” यामुळे तुम्हाला अजून उत्साह येईल. आणि हे मी स्वानुभातून सांगतोय.

पंधरा वर्षांपूर्वी मीही अशीच चूक केलेली आणि मी ती जाहीरपणे मान्य देखील करतोय. जेवणाकडे हेळसांड करून धाव धाव धावत होतो. सगळं मनासारखं प्रत्यक्षात आणलं खरं पण अचानक अटॅकपायी पूना हॉस्पिटलच्या आयसीयूमध्ये दाखल व्हावं लागलं. त्यातून बाहेर आलो खरा पण आत जातानाचा मी अन बाहेर आल्यावरचा मी यात जमीन अस्मानाचा फरक होता. जिथं चार पायऱ्या चढायला डॉक्टरांनी बंदी घातली होती आणि चौथ्या मजल्यावरचे (विना लिफ्ट)चे घर ताबडतोब सोडून ग्राउंड फ्लोअरला दुसरं घ्या असं सांगितलं होत तिथं मी ते काहीही न करता मस्त ठणठणीत जगतोय. गडकिल्ले चढून जातोय. योग्य आणि वेळेवर आहार, रोज स्वतःसाठी एक तास (morning walk) आणि योगासने, रात्री झोपताना गार दूध, नो जागरण…. बास याच उपायावर त्या आजारातून बाहेर आलो. एकही गोळी न खाता. म्हणून म्हणतो, मला जी अक्कल “घंटा” वाजवून आल्यावर आली ती वेळ तुमच्यावर येऊ नये म्हणून हा लेखप्रपंच! 

आणि अजून एक म्हणजे…. फार वखवख करत जगणे सोडून द्यावे.

कारण… असं म्हणतात की 

जो प्राप्त है वह पर्याप्त है

और जिसका मन मस्त है

उसके पास समस्त है!

धन्यवाद.

© डॉ. धनंजय देशपांडे  

मो न. ९४२२३०४३४४ 

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

जीवनरंग 

☆ “बर्म्युडा ट्रँगल…” भाग – २ ☆ श्री कौस्तुभ केळकर नगरवाला ☆

(सहज जाणवलं… हा फक्त मुखवटा आहे… खूप काही लपवणारा. काहीतरी जळतंय.. खोल.. आतून. डोळ्याच्या एका कोनातून, ते दुःख सहज रिफ्लेक्ट होणारं. निदान मला तरी तसं जाणवलं. दुसऱ्या क्षणी… त्यांनी हसून स्वागत केलं.) – इथून पुढे —- 

मी बघतच राहिलो. हृदयात गिटार वाजू लागली. वाटलं, मी ओळखतो यांना.. खूप वर्षांपासून. पण आत्ता काहीच आठवत नाहीये… छोडो यार. एखादी व्यक्ती पन्नाशीत इतकी सुंदर दिसू शकते? त्या संतूरवाल्यांना सांगायला हवं. ‘ बाबांनो, या बाईसाहेबांना तुमच्या अॅडमधे घ्या. ’ सचमुच.. उमरका पताही नही चलता…. मला काय वाटलं, शब्दात सांगणं अवघड आहे. एवढं मात्र खरं… मी हरवून गेलेलो.

आपण यांना पाहिलंत का?

बाईसाहेबांनी ड्राॅईंग्ज बघितली. आवडली.

” तुम्ही, आमच्या जुन्या वाड्यात आला होतात का कधी? “

‘नाही कधीच नाही. का? ‘

” काही नाही. सहज विचारलं. तुमची डिझाईन्स खूप ओळखीची वाटली. ” मला काहीच समजलं नाही.

काम सुरू झालं. नंतर वरचेवर बाईसाहेबांशी भेट होवू लागली. दिवसातून एकदा तरी त्यांची साईटवर चक्कर व्हायची. जयंतराव पुन्हा भेटलेच नाहीत. त्यांचं आपलं धंदा एके धंदा. बाईसाहेब येताना, नेहमी काही तरी खायला घेवून येत.. सगळ्यांसाठी. ‘बदामी शिरा मला फार आवडतो हे त्यांना कसं कळलं? ’

मनापासून केलेला आग्रह. पहिला घास तोंडात घेतला. असं वाटलं, ही चव माझ्या खूप ओळखीची आहे..

आणि खरं सांगू? ही बाईही.

मी वेडा झालेलो. घरी सोन्यासारखी बायको.. माझ्यावर जीवापाड प्रेम करणारी. मी कसा फसवू शकतो तिला? कधीच नाही.. तरीही.. ही बाई समोर आली की.. मी माझा रहातच नाही. काही तरी वेगळंच फीलींग यायला लागतं. खूप ओळखीचं. एखाद दिवस बाईसाहेब आल्या नाहीत तर.. मी अस्वस्थ व्हायचो.

खरं तर आम्ही कामाचंच बोलायचो. पण आमच्या दोघांचे डोळे.. ते काहीतरी वेगळंच करायचे. त्या बाईची ती नजर… हिप्नोटाईज करणारी.. कशाची तरी आठवण करून देणारी.. जुनी ओळख शोधणारी… जुना फ्लॅशबॅक आठवणारी… मला काहीही आठवायचं नाही.

काम जोरात सुरू होतं. मणभर सागवानी लाकूड वापरलेलं. तुळया, महिरपी, पेशवाई बैठक. जुन्या स्टाईलच्या अॅन्टीक काचेच्या हंड्या. झुंबरं. नक्षीदार झोपाळा, भिंतीतली कपाटं. अफलातून दिसत होतं सगळं. जणू नितीन देसाईंनी ऊभारलेला, पेशवाई सेट वाटावा.

.. मला कुठून सुचलं, हे सगळं कुणास ठावूक? कुठंतरी मनाच्या डोळ्यांनी पाहिलेलं. आता प्रत्यक्षात साकारलं गेलं होतं…… का कुणास ठावूक? आत्ता हे सगळं खूप ओळखीचं वाटत होतं.

डेडलाईन जवळ येत चाललेली. पंधरा दिवसांवर वास्तुशांत. कालच जयंतराव येवून गेले. तेही खूष.

बाईसाहेब आलेल्या. काही जुने फोटो घेवून.. त्यांच्या वडिलांबरोबरचे.. जुन्या वाड्याचे.. काही ग्रुप फोटो.

” यांना छान फ्रेम करून घ्या. जिन्यात लावायचेत आपल्याला, स्टेपवाईज. “

‘ओक्के.. ‘

मी कामाला लागलो. सुतार लोकांना सूचना दिल्या. खास सागवानी फ्रेम वापरणार होतो. एका ग्रुपफोटोकडे सहज लक्ष गेले. बाईसाहेबांच्या लहानपणीचा फोटो.. त्यांचे आईवडील.. त्या आणि वाड्यातली बच्चा गँग.

तो फोटो बघितला.. मी प्रचंड अस्वस्थ.. काहीतरी प्रचंड ओळखीचं.. डोक्यात जबरदस्त केमिकल लोचा.

… सहन होईना. घामानं थबथबलो. काम थांबवलं. घरी जावून झोपलो. बरं वाटलं. संध्याकाळी परत साईटवर.

जयंतराव आणि बाईसाहेब आलेल्या. जयंतरावांना बघितलं.. माझा माझ्यावर ताबाच राहिला नाही. डोळे आग ओकू लागले. नुसता संताप. हात शिवशिवू लागले. वाटलं, या हातांनी जयंतरावांचा गळा दाबावा.

हिशोब चुकता करावा…. कुठला हिशोब? ते मात्र आठवत नव्हतं. मी नुसताच थरथरत होतो.

एकदम बाईसाहेबांनी माझा हात धरला. मी भानावर आलो.

” त्यांची तब्येत ठीक नाहीये, जा त्यांना घरी सोडून या. “

माझ्या दोन पोरांनी मला घरी नेवून सोडलं. आठ दिवस सणकून ताप. नवव्या दिवशी सकाळी. आता बरं वाटत होतं. आज साईटवर जायलाच हवं.

माझ्या माणसाचा फोन.

” साहेब, कळलं का? इनामदार साहेबांनी आत्महत्या केली. आठ दिवसांपूर्वीच. आत्ताच बाईसाहेब येवून गेल्या. त्यांनी चिठ्ठी दिलीय. उरलेल्या पेमेंटचा चेकही दिलाय. काम संपत आलंय. तुम्ही साईटवर केव्हा येताय? “

… मी उडालोच ताबडतोब साईटवर पोचलो. चिठ्ठी वाचू लागलो.

” आज ना उद्या, तुम्हाला ओळख पटलीच असती. सहज ओळखू शकाल स्वतःला. तो ग्रुप फोटो.

माझ्याशेजारचा तू.. तेच हिरवे डोळे.. मी पहिल्या दिवशीच ओळखलं तुला.. वाड्यातल्या दिगूकाकांचा मुलगा तू.. ते आमच्याकडेच दिवाणजी.. माझी तुझी काय बरोबरी? तरीही… मला तूच हवा होतास.

तूही जिद्दीला पेटलास. तू शिकायला दिल्लीला गेलास. सरकारी नोकरी मिळवलीस. मला मागणी घालायला म्हणून पुण्याला निघालेला… पुण्याला पोचलास नाहीस. दिगूकाका खंगून खंगून गेले….

जयंता… आपल्या दोघांचा मित्र. चिठ्ठ्या पोचवायचा. तू गेलास दिल्लीला. त्याचा माझ्यावर डोळा. तुझं काही तरी बरं वाईट झालं असणार.. नव्हे त्यानंच केलं असणार.. तू आला नाहीस. खूप वाट बघितली. शेवटी इनामदारांकडनं रीतसर मागणी घातली गेली. माझा नाईलाज झाला. माझी खात्री होती.. जयंतानंच तुझ्याशी दगाफटका केला असणार.. त्यादिवशीची तुझी ती नजर….. जयंतानंही ओळखलं तुला. खरं तर बाकी आयुष्यभर, तो माझ्याशी चांगलाच वागला. पण त्या पापाचं ओझं सहन होईना त्याला. माझ्यापाशी कबूल केलं सगळं. रात्री कधीतरी स्वतःवर गोळी झाडून घेतली. बरं झालं… तू वाचलास. नाहीतर या बर्म्युडा ट्रँगलमधे खेचला गेला असतास.. खोल गर्तेत अडकला असतास.. सोन्यासारखा संसार आहे तुझा. सांभाळ.

गेल्या जन्मीचे हिशोब, या जन्मी चुकते करायला निघाला होतास… विसरून जा सगळं. मी कायमची निघून जातेय लेकीकडे, ऑस्ट्रेलियात. तुझा विश्वास असो वा नसो.. माझ्यासाठी एक कर… धुंडीशास्त्रींशी बोललेय मी. शांती करून घे. तुझ्यातल्या माझ्या विश्वासाला मुक्ती मिळू दे. कायमची. शुभम् भवतु. “

मी शाॅक्ड. चेक घेतला. दोन दिवसांत काम पूर्ण करून घेतलं. चाव्या बाईसाहेबांच्या वकीलाकडे सुपूर्त केल्या. बंगल्याची वास्तुशांत बहुधा कधी होणारच नाही. चॅप्टर क्लोज्ड.

ती आठवण कायमची पुसली गेली. पुन्हा कधीच, काही आठवलं नाही… तो बंगलाही… अन् बाईसाहेबही.

काल सहज, माती गणणपतीशी चक्कर झाली… एक पेशवाईस्टाईल बंगला दिसला. पितळी नावाची पाटी दिसली…..

” बर्म्युडा ट्रॅगल. “

… वाटलं, या जागेशी माझं काही तरी कनेक्शन आहे. जाम आठवण्याचा प्रयत्न केला. नाही आठवलं.

तुम्हाला आठवतंय का काही?

– समाप्त –  

© कौस्तुभ केळकर नगरवाला

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

जीवनरंग 

☆ “बर्म्युडा ट्रँगल…” भाग – १ ☆ श्री कौस्तुभ केळकर नगरवाला ☆

असं तुमच्या बाबतीत होतं का कधी?

म्हणजे बघा, आपण एखाद्या जागी, आयुष्यात पहिल्यांदा जातो. आणि तिथं गेल्यावर एकदम वाटायला लागतं… अरे हे सगळं तर माझ्या खुप ओळखीचं आहे. इथल्या खूप आठवणी आहेत… ती जागा एकदम मनात घर करून जाते.

कुठल्या आठवणी? आपण मेंदूला खूप ताण देतो. जाम आठवत नाही. मेंदूचा नुसता बैंगन भरता.. आपण अत्यवस्थ.

डिट्टो तसंच. तसंच झालं माझ्या बाबतीत. माती गणपती मंदिराजवळ उभा होतो. एका क्लायंटची वाट बघत. सहज समोर लक्ष गेलं. कन्स्ट्रक्शन चालू होतं. रस्त्याला लागून भली मोठी जागा. पार पलीकडच्या गल्लीपर्यंत. खरं तर, एखादी मोठी स्कीम सहज झाली असती. पर नही… बंगल्याचं काम चालू होतं.

बंगला कसला? माॅडर्न वाडा. एखाद्या पेशवाई वाड्यासारखा लुक. आर. सी. सी. च. महिरपी खिडक्या, दारं.. पंधरा वीस मोठाल्या खोल्या असतील. सुबक, प्रशस्त. जुन्या नव्याचं अल्टीमेट काॅम्बो. मालक जाम पैसेवाला असणार. अन दर्दीही. मी जाम ईम्प्रेस झालो.

… एकदम आतून जाणवायला लागलं. या जागेशी, माझं खूप जवळचं कनेक्शन आहे. काय संबंध?

माझं मलाच सांगता येईना. गुहागरसारख्या छोट्या गावातला मी. इथं अभिनवला अॅडमिशन मिळाली.

आणि पुण्यात पहिलं पाऊल टाकलं. आता पुण्याचाच झालो. इंटेरियरचा डिप्लोमा केला. एका मोठ्या फर्ममधे चार पाच वर्ष नोकरी केली. अनुभव घेतला. चार ओळखी झाल्या. आता स्वतःच इंटेरियरची कामं घेतो. विशेषतः बंगल्यांची… जास्त करून कोथरूड, बाणेर, औंध या भागात. एकेक साईट सहा सहा महिने चालते. आलात कधी, तर दाखवीन एखादी साईट. क्लायंट खुश असतो माझ्यावर. दहा बारा लोकांची चांगली टीम आहे. हळूहळू जम बसतोय. लग्न झालंय. एक पोरगा आहे. सासुरवाडी कोकणातलीच. चिपळूणातली. स्वतःचा फ्लॅट बुक केलाय. इकडे पेठांमधे फारसं येणं होतच नाही. म्हणून तर म्हणतोय….. या जागेशी माझं काही कनेक्शन असणं, शक्यच नाही. निदान या जन्मात तरी.

माझ्याकडून बघून तुम्हाला काय वाटतं? हा माणूस, पक्का बनेल असणार. चूना लावणार आपल्याला.

नाही हो…. तसा नाहीये मी. चांगला उंच आहे. गोरा आहे. फक्त.. डोळ्यांनी घोटाळा होतो. माझ्या डोळ्यांचा रंग हिरवा आहे… बिल्लोरी… समुद्राचं गहिरं पाणी आणि माझे हिरवे डोळे.. बघणारा वचकतोच क्षणभर. कुणालाही मी आतल्या गाठीचाच वाटतो. शाळेत असताना तर मला बोका म्हणायचे. जाऊ दे.

खूप सहन केलंय या डोळ्यांपायी.

तर मी काय सांगत होतो?

एकदम वाटलं.. इथलं इंटेरियरचं काम मिळालं तर? मजा आयेगा. पैसा तर मिळेलच. पण अशा पेशवाई वाड्याचं इंटेरियर… जुना काळ पुन्हा उभा करीन मी. रिवाईन्ड केल्यासारखा.. मजा आयेगा.

… अवघड आहे. खूप लोकं गळ टाकून बसली असणार. मेरा नंबर कब आयेगा? शायद आयेगाही नही.

ट्राय करायला काय हरकत आहे?

समोरच्या टपरीवर चौकशी केली. इनामदार साहेंबांच्या बंगल्याचं काम चालू आहे.

‘साहेब कुठं भेटतील? ‘

‘शोरूमवर. लक्ष्मी रोडला. ” घाटगे आणि मंडळी ” मोठ्ठं ज्वेलर्स शाॅप आहे. तिथं भेटतील. ‘

.. बहुधा साहेब तिथं जनरल मॅनेजर असणार. बॅगमधे लॅपटाॅप होताच. तिथं जावून धडकलो.

जयंत इनामदार… पंचावन्नच्या आसपास वय. जिभेवर साखर. आदबशीर बोलणं. एसी केबीन.

.. त्याची हैसीयत दाखवणारं. समोरचा मोठा असो वा छोटा.. सगळ्यांना आपलसं करणारं मधाळ बोलणं.

पक्का बिझनेसमन.

मी येण्याचं कारण सांगितलं. लॅपटाॅपवर आधीच्या साईटचे फोटो दाखवले. क्लायंट लिस्ट दिली. एकाशी तो बोलला सुद्धा लगेच. सॅटीस्फाईड. त्यानं लगेच साईटप्लॅन दिला.

“बाकीचं काम पूर्ण होत आलंय. इन्टेरीयरचं काम लगेच सुरू करायचंय. दोन दिवसांत तुम्ही तुमची ड्राॅईंग्ज द्या. कोटेशन द्या. मग पुढचं बोलू. अर्थात ड्राॅईंग्ज आवडायला हवीत. बेस्ट लक”.

मी ढगात पोचलेलो. यकीन नही आता टाईप झालेलं. इतकं सहज काही चांगलं घडू शकतं? माझा विश्वासच बसत नव्हता. दोन दिवस घड्याळ बंद. फक्त कॅलेंडर बघायचं. रात्रीचा दिवस आणि व्हाईस वर्सा.

प्रत्येक रूमचा डीटेल्ड प्लॅन आणि ड्राॅईंग्ज. संपूर्ण घराच्या इन्टेरियरचा, एक अॅनीमेटेड थ्रीडी व्हीडीओ पण केलेला. हे काम प्रचंडच होतं. सत्तर ऐशी लाखाचं.

पुन्हा ‘घाटगे आणि मंडळी’ची वारी. जयंतराव झिंदाबाद. जयंतराव हुशार माणूस. त्यांनी व्यवस्थित क्वेरीज काढल्या. मीही सोल्यूशन देत गेलो. मग वाटाघाटी… दोन तास मी किल्ला लढवत होतो. आॅपरेशन सक्सेसफुल. काम मिळालं. खिशात दहा लाखाचा अॅडव्हान्सचा चेक, घेवून मी बाहेर पडलो.

” अजून काम मिळालंय, असं फायनल समजू नका हं… आमच्या बाईसाहेबांना, तुमची ड्राॅईंग्ज पसंत पडायला हवीत. त्यांनी ग्रीन सिग्नल द्यायला हवा. त्या सांगतील ते चेंजेस करावे लागतील. घरच्या बाॅस त्या आहेत…. तुमच्या माहितीसाठी सांगतो. मी इनामदार. आमचा खरं तर डेअरीचा व्यवसाय. जोरात चालायचा. हे दुकान आमच्या सासरेबुवांचं. बाईसाहेबांशी लग्न झालं. त्या एकुलत्या एक. सासरेबुवांनी गळ घातली. आम्ही डेअरीचा धंदा बंद करून, या धंद्यात शिरलो. लक्ष्मीमातेची कृपा… एकाची चार शोरूम झालीयेत आता. ही साईट जिथं आहे, तिथे आमच्या सासरेबुवांचा वाडा होता. दीडशे वर्ष जुना. बाईसाहेबांच्या फार आठवणी आहेत तिथल्या. म्हणूनच तर बंगल्याला वाड्याचा लुक दिलाय. बाईसाहेबांना खूष ठेवा म्हणजे झालं. ” … जयंतराव हसत हसत म्हणाले.

” मी नक्की प्रयत्न करीन ” मी आश्वासन दिलं.

दोन दिवसांनी प्रत्यक्ष साईटवर. जयंतराव आणि बाईसाहेब. बाईसाहेबांशी पहिली भेट. मी हक्काबक्का.

आरस्पानी, नितळ चेहरा. केसांचा बाॅबकट. कानात हिऱ्याचं नाजुक कानातलं. कुठली तरी भारीतली साडी.

हलकासा मेकअप. धुंदी सेंटी सुवासीक वावर. मोठ्ठे बोलके डोळे. खानदानी सौंदर्य. हातचं राखून बोलणं.

तरीही.. सहज जाणवलं… हा फक्त मुखवटा आहे… खूप काही लपवणारा. काहीतरी जळतंय.. खोल.. आतून. डोळ्याच्या एका कोनातून, ते दुःख सहज रिफ्लेक्ट होणारं. निदान मला तरी तसं जाणवलं. दुसऱ्या क्षणी… त्यांनी हसून स्वागत केलं.

– क्रमशः भाग पहिला  

© कौस्तुभ केळकर नगरवाला

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

सौ. प्रांजली लाळे

 जीवनरंग 

☆ मलाही वारीला जायचं… ☆ सौ. प्रांजली लाळे ☆

भुमी आज खुप घाईत होती. पटापट सर्व कामे हातावेगळी करत होती. आज बॉसही थक्क झाला होता तिला एवढे सिरियसली काम करताना पाहून.

ऑफिस ते घर एवढंच विश्व असलेली भूमिका विश्वास पाटील. आधी खुप वेगळ्या वातावरणात वाढलेली मुलगी. दहावीपर्यंत पुण्याजवळच्या खेडेगावात वाढलेली.. आई-बाबा तर लहानपणी गेलेले. आजी आजोबांच्या अंगा-खांद्यावर बागडून मोठी झालेली भुमी. आजोबा अतिशय सात्विक व्यक्तिमत्वाचे.. कपाळी बुक्का.. चेहऱ्यावर सतत हास्य..

आजीच्या उबदार मायेच्या वर्षावात न्हाऊन निघालेली भूमी. तिला आईची कमतरता कधी भासलीच नाही.

घरात विठोबा-रखुमाई असताना देवळात कशाला जायचं असा भाबडा प्रश्न तिला पडे. तिचे आजोबा भजन किर्तनात तल्लीन झालेले तिने अनेकदा पाहिले होते. आजीही जात्यावरच्या ओव्या सुंदर आवाजात गायची. भुमीला कधी कधी फोटोतल्या आई-बाबांची आठवण यायची. तिला वाटे काय केले देवाने आपल्यासाठी?  कुठे हरवले माझे आई-बाबा?

जेव्हा शाळेत पालक सभा असायची, सर्व मैत्रिणी त्यांच्या आई-बाबांबरोबर शाळेत यायच्या. तेव्हा मात्र भुमी सैरभैर होई.. पण आजी आजोबांचे तिच्यासाठी भक्कमपणे उभं राहणं तिचं मन शांत करी..

आजोबा दरवर्षी न चुकता वारीला जात. एकही वारी चुकलेली तिला आठवत नव्हती. आबा जेव्हा वारीला निघत. तेव्हा एक प्रकारचं तेज त्यांच्या चेहऱ्यावर दिसे. कपाळावर अष्टगंध आणि बुक्का आवर्जून लावत.. मोजकं सामान.. भरपूर विठ्ठलभक्त मित्र परिवारासोबत आबा निघत असत. महिनाभर आबा दिसणार नाहीत ह्या भावनेने तिचा कंठ दाटून येई.. “आबा, मी नाही बोलनाल तुमच्याशी, ” गाल फुगवून भुमी बोबडे बोले.. आबा पटकन उचलून घेत तिला.. “भुमी सरकार, आम्ही हे गेलो.. आणि हे आलो बघ.. तो विटेवरी उभा राहून वाट बघतोय बघ.. “

“कुठेय कुठेय आबा? ” भुमीचा निरागस प्रश्नं हसून परतवत आजोबा.. आजीकडे मंद हसत पहात.. पुढच्या प्रवासाला निघत.. विठू नामाचा गजर होई.. गावातून दिंड्या निघत. बरीच पुरुष माणसं दिंडीत जात.. मग काय गावातील बायकांचं आणि म्हाताऱ्या कोताऱ्यांचच राज्य! मजाच मज्जा.

दिवस सरत होते.. दरवर्षी आषाढीची वारी सुरु असे भुमीच्या आबांची.. त्याही वर्षी आबा वारीला गेलेले. दिड महिना झाला तरी परतले नाहीत. सोबतची सगळी माणसं परतली पण “आबा”…. नाही आले घरी परत..

भुमी पंधरा वर्षांची होती.. समजती झालेली. आजीला कुशीत घेऊन धाय मोकलून रडली.. “बस्स् आता नाही पहायचं विठ्ठलाकडे!! माझ्या आबांना हिरावलंय या वारीनं.. आजी आपण ह्या गावात नाही रहायचं गं.. काही नाही केलं ह्या देवानं आपल्यासाठी.. “

आजीही आजारी पडली ह्या धक्क्याने.. पण तिला भुमीसाठी सावरावंच लागलं.. पण घरात ओव्या, विठूचं नाव घेणं बंद झालं.. एक दिवस भुमीचा मामा आला.. आणि या आजी-नातीला घेऊन शहराकडे परतला..

तिथून सुरु झाला भुमीचा एक वेगळा प्रवास. मामाच्या आधाराने दोघींचीही आयुष्यं बदलली. भुमी मोठी इंजिनिअर झाली.. पण भगवंताची पुजा, नमस्कार एकदम बंद.. मामानंही कधी आग्रह नाही केला तिला..

भुमीचं यथावकाश लग्न झालं. आजी एकटी पडली.. पण पर्याय नव्हता.. हम्म्.. तिला परदेशात जाण्याची संधी मिळाली. भारत सोडून जाताना सर्व आठवणी सोबत घेऊन गेली..

नवरा आणि तीच अमेरिकेत.. दोघेही कामाला जुंपलेले.. ज्या अपार्टमेंटमधे रहात तिथे बरेच जणं मराठी होते. त्यामुळे मराठी सणवार धडाक्यात साजरे होत. भुमीला ह्यात काहीही रस नव्हता. फक्त औपचारिकता!! मनावर उमटलेले चरे खुप वेदना द्यायचे..

तिचा नवरा अतिशय मायाळू आणि समजूतदार होता. बक्कळ पैसा असला आणि अमेरिकेत रहात असला तरी देवपूजा केल्याशिवाय बाहेर पडत नसे.. भुमीला प्रचंड चिड यायची.. एकदा दोनदा देवाच्या मुर्ती कपाटात ठेऊन दिल्या तिने.. डोळ्यासमोरही नको होत्या त्या.

ऑफिसला जाताना अचानक मोबाईल किणकिणला.. आकाश, तिचा नवरा बोलत होता.. “मी दुसऱ्या शहरात अर्जंट जात आहे. उद्यापर्यंत परत येईल. “

प्रथमच ती घरात एकटी राहणार होती. एक अनामिक भिती वाटत होती तिला आज. काही तरी हुरहूर लागली होती मनाला.. ऑफिसमध्ये जाऊन आली तशी मटकन बसली.. कारण लिफ्टमध्ये चर्चा होती की यु. स. बोईंग विमान वातावरणात खराबी आल्याने कुठंतरी दूरच्या दाट जंगलात उतरवण्यात आलंय.. भितीने पोटात गोळा आला भुमीच्या.. कारण त्या विमानाने आकाश कामासाठी दुसऱ्या शहरात जाणार होता.. त्याला फोन लावला. पण तोही लागेना.

मग मात्र तिला ब्रम्हांड आठवले. आज ती कोणाला साकडं घालणार होती?  भगवंताने आज जर साथ दिली नाही तर ती जगातील कोणत्याही शक्तीवर विश्वास ठेवणार नव्हती.

हतबल होऊन मटकन खाली बसली. तिने गच्च डोळे मिटले. ‘शांत हो बाळा येईल आकाश परत. तु काळजी करु नकोस. माऊली त्याला सुखरूप आणतील.. ‘ मागे वळून पाहिले तर तिचे आबा तिच्या डोक्यावरुन हात फिरवत होते.. “आबा कुठे होते इतके दिवस तुम्ही?  मी खुप शोधले तुम्हाला. ” 

“बाळा मी तुझ्याबरोबरच आहे की.. “

“नाही आबा, त्या विठोबाने तुम्हाला नेलं.. मला परत पोरके केलं. आता माझ्या आकाशलाही…. ” भुमीला रडू आवरेना..

“नाही गं पोरी, तो विठूच आहे बघ, तो तुझ्या आकाशला परत घेऊन येईल सुखरूप.. माझं जाणं विधिलिखित होते.. मी जवळच होतो तुझ्या.. तुला फक्त जाणवलं नाही.. जप स्वतःला, आकाशला.” 

भुमीला कपाळावर हातांचा उबदार स्पर्श जाणवला. खाडकन जागी झाली.. पाहिले तर आकाश मायेने डोक्यावरून हात फिरवत होता.

“आकाश… तु कसा काय…. ” तिच्या तोंडून शब्दही फुटेनात..

आकाश फक्त थोपटत राहिला.. “अगं तुला फोन केला आणि एअरपोर्टवर जाण्यासाठी वळालो.. तर समोर महाराष्ट्रीयन मंडळाची दिंडी निघालेली. तुला तर माहिती आहे.. देवाची सेवा करायला मला प्रचंड आवडते.. मी लगेच माझ्या सहकाऱ्यांना फोन करून पुढील अपॉईंटमेंट घेण्याची सूचना दिली आणि दिंडीत सामील झालो.. विठ्ठल नामात इतका तल्लीन होतो की तुला फोन करण्याचं भानच उरलं नाही.. आषाढी एकादशी जरी परवा असली तरी आजच दिंडी निघाली.. तिथेच देवळात मुक्काम आहे भक्तांचा.. मी देखील जाणार आहे.. “

भुमी थक्क होऊन बघत राहिली.. “अरे तुला कळाले का, तु ज्या विमानाने जाणार होता. ते कुठेतरी हरवलंय.. “

आकाश आश्चर्याने जवळ जवळ किंचाळलाच.. आज विठ्ठलाने त्याला वाचवलं होतं.. यापेक्षा दुसरा दृष्टांत तो काय असेल?

दुसऱ्या दिवशी सकाळीच भूमीनं मनात ठरवलं.. वारीला जायचं.. भगवंताला डोळे भरून बघायचं.. पटकन आवरलं.. ऑफिसला उद्याची लिव्ह टाकून तिची पावलं विठ्ठल-रखुमाईंच्या देऊळाकडे वळाली.. भगवंताच्या नामस्मरणात, टाळ गजरात तीही तल्लीन होऊन नाचू लागली.. ‘विठ्ठल विठ्ठल!! ‘

© सुश्री प्रांजली लाळे  

मो न. ९७६२६२९७३१

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

सौ. वंदना अशोक हुळबत्ते

 जीवनरंग 

☆ निर्गुण साक्ष… ☆ सौ. वंदना अशोक हुळबत्ते ☆

श्रीधर मॉर्निंग वॉकला निघाला होता. हिरव्यागार झाडीतून वाहणाऱ्या गार वाऱ्याने मन प्रसन्न झाले.आपोआप ओठावर गाणे आले.पावलाची गती वाढली.पावले झपाझप पडायला लागली.तेवढ्यात ग्यानबा तुकारामाचा गजर कानी पडला.भगव्या पताका डोळ्यात भरल्या.समोरून वारकऱ्यांची दिंडी येताना दिसली.श्रीधरचे पाय जागीच थांबले.किती दिवसांनी जवळून दिंडीचे दर्शन घेत होता.नवी ऊर्जा मनात भरली. चैतन्य जागृत झाले.मन हलकं हलकं झालं.श्रीधरचे मन भूतकाळ गेले.

नात्यापोत्या जवळ माझे गाव होते. घराघरात हरिपाठ होत असे.गाव सात्विक गुणांचे होते.कुणाचे कुणाशी भांडण नव्हते. तंटा नव्हता.सगळे कसे गोडीगुलाबीने रहात.राबुन खात.विठ्ठल नाम ओठांत.आषाढी वारी म्हणजे मोठा सोहळा, मोठा उत्सव.प्रत्येकाच्या गळ्यात माळ. प्रत्येक माणूस सेवाभावीवृत्तीचा.या पेक्षा आमचे घर वेगळे नव्हते. नात्यापोत्याला दिंडी मुक्काला आली की त्यांच्या जेवणाखाण्याची व्यवस्था अण्णा, आबा करत. अण्णा म्हणजे माझे बाबा आणि आबा म्हणजे माझे काका. तेव्हा अण्णाची, काकाची गडबड होई.वारी पुढे मार्गी लागे पर्यंत त्यांना चैन पडत नसे.मी त्यांच्या सोबत असे.मी हे सारे जवळून बघत होतो.माझे बाबा नेहमी म्हणत ” वारी म्हणजे चैतन्याचा जागर.वारी म्हणजे अध्यात्मिक जीवाचा मेळा, वारी म्हणजे एकसंघभाव.इथं सगळे भेदभाव मिटतात.इथं खऱ्या भगवंताचे दर्शन होते.ते बघायला आपली तशी दृष्टी हवी.” मी कामानिमित्त शहरात आलो.शहराचा होऊन गेलो. सुट्टी काढून जेव्हा गावी जात असे तेव्हा बाबा नेहमी म्हणत “श्रीधर बाळा काही कर.पण आयुष्यात एकदा तरी पायी वारी कर.म्हणजे जगण्याचा खरा अर्थ तुला उमगेल.देव दगडात नाही तो चैतन्यात आहे.हे वारी तुला शिकवेल ” वारी करण्या एवढी सुट्टी कधी मिळाली नाही.पायी वारी कधी घडली नाही.

आज दिंडी बघून बाबाची आठवण झाली.गावाची आठवण झाली.मी करंटा.एवढं सांगून ही मला काही पायी वारी करणे जमले नाही.पण माणसातील देव शोधण्याचा यत्न मी काही सोडला नाही.माझ्या परीने मी गरजवंताला मदत करत आलो‌.आता मला चैतन्याचा पुजारी व्हायचं आहे.तिथंल्या विठूरायाची भेट घ्यायची आहे.हे माझ्या हातून कधी होईल मला माहित नाही.पण ही भेट झाल्या शिवाय मी डोळे मिटणार नाही हे खरं.

“पुंडलिक वरदा हरी विठ्ठल. श्री ज्ञानदेव तुकाराम. पंढरीनाथ महाराज की जय!! ” गजर झाला.दिंडी पुढे गेली.

श्रीधर सरकारी नोकरीतून सेवानिवृत्त झाला.मुलाबाळाचे शिक्षण, लग्न, घर यासाठी काढलेले कर्ज भागवून काही रक्कम श्रीधरने खास राखीव ठेवली होती.त्याचा कुणाला पत्ता लागू दिला नाही.एक दिवस रमाला म्हणाला “आता मला शांतपणे गावी जाऊन रहायचं आहे.तू बरोबर येशील? “

“आता हे काय नवं खुळ.”

“हे खुळ नाही.हे माझे स्वप्न आहे.”

” तिथं तुम्हाला करमणार नाही.तुमचे सगळे आयुष्य इथं शहरात गेले.इथल्या सुखसाईची सवय लागली आहे.”

“न करमायला काय झाले? माझे बालपण खेड्यातच गेले आहे.”

“मग मला कसली अडचण असणार? पण आपण तिथं करणार काय? “

” तू तयार आहेस ना.मग झालं तर. बघ मी काय काय करतो ते”

श्रीधर, रमा गावी आले.त्यांनी जमीन विकत घेतली.तिथच एक छोट घर बांधले.विठू माऊलीचे नाव घेत घेत जागा स्वच्छ केली.जागा खणली. तिथं वीस सागाची, वीस आंबाची, वीस आवळांची, वीस चिंचेची, झाडे लावली. चिक्कू, पेरू, डाळिंब अशी खुप सारी झाडे लावली.माऊलीचे नाव घेत त्या झाडांची देखभाल केली.दोन चार जनावरे घेतली.घराच्या पुढच्या भागात भाजीपाला लावला.मन निसर्गाच्या सेवेत झोकून दिले.त्यांचे ते श्रम बघून येणाऱ्या जाणारे त्यांना खुळ्यात काढत होते.शहरातील आरामदायी जीवन सोडून, कुठे झाडे लावत बसलीत आहेत ही शहाणी माणसं? यांना काही कळत नाही.

पण जसं जशी झाडे जोमाने वाढू लागली.त्यांना फुले फळे येवू लागली. तशी तिच माणसे त्यांचे कौतुक करू लागली.चहापाण्याला हक्काने घरी जावू लागली.दोघाचे कौतुक करू लागली.

तेव्हा श्रीधर म्हणे ” ही सारी विठू माऊलीची कृपा आहे.मी निमित्तमात्र आहे.”

येणारे लोक रिकाम्या हाताने कधी परत गेले नाहीत.फळे, भाजी पाला काही ना काही त्यांना ते प्रसाद म्हणून देत.

झाडांची वाढ झपाट्याने होत होती. तिथं एक छोट रानच तयार झालं होत.अनेक पक्ष्यांनी झाडावर घरटी बांधली होती.त्यांच्या किलबिलाटाने श्रीधरला जाग येत होती.स्वर्गीय सुख तो अनुभवत होता.निसर्गातील या चैतन्यात माझा विठूराया वसला आहे.हे चैतन्य मला रोज नवी उर्जा देते. झाडाची पाने हलतात तेव्हा श्रीधरला वाटते झाडे टाळ्या वाजवत हरीनाम घेत आहेत. माझा विठूराया इथल्या कणाकणात वसला आहे.तो म्हणतो तू फक्त विश्वासाने हाक मार मी इथेच आहे. झाडाची फळे म्हणजे श्रीधरला विठूरायाची भेट वाटते.तो ती फळे येणाऱ्या जाणाऱ्यांना देतो.निसर्गाच्या चैतन्यात त्याचा विठू त्याला रोज भेटतो.

एके दिवशी रात्री सोसाट्याचा वारा सुटला.बाहेर पाऊस कोसळत होता.लाईट गेली. मेणबत्तीच्या उजेडात जेवण झाले. तेवढ्यात श्रीधरला अस्वस्थ वाटायला लागलं.घाम फुटला.छातीत दुखायला लागले.रमा घाबरली.खिडकी उघडावीत तर पाऊस घरात येईल. काय करावे? मदतीला कोणाला बोलवावे? रात्री गावात डॉक्टर नसतात. मी कुणाला बोलवू? मी काय करू? निश्चय करून तिने ओढणी घेतली. त्यांने श्रीधरला पाठीला बांधले.आता मीच गाडी घेऊन शहरातील दवाखान्यात जाते.ती दाराजवळ आली.दार उघणार एवढ्यात दारावर टकटक झाली.दार उघडले तर एक व्यक्ती पावसात भिजत होती.

” माऊली. आज रात्री पुरता आसरा दे मला.”

” मला शक्य नाही.मी माझ्या पतीला घेऊन दवाखान्यात निघाले आहे.बाबा तू दुसरीकडे आपली सोय बघ.”

” तुम्ही आसरा दिला तर माझी मदत होईल तुम्हाला.”

” “

” विश्वास ठेवा माझ्यावर.ऐक माझ.पतीला बिछानावर ठेव. मेणबत्ती जरा उंच धर.” त्या व्यक्तीच्या सांगण्या प्रमाणे रमा करत गेली.तिने विरोध केला नाही.त्या व्यक्तीने काय केले माहित नाही.पण……

“र..मा….र…मा.”म्हणून हाक ऐकू आली. श्रीधरला सुखरूप बघून तिच्या डोळ्यात आनंदाश्रू तरळले.हात जोडले. “विठ्ठला….तुझीच रे कृपा सारी” तेवढ्यात लाईट आली.बघते तो काय…..घरात दोघांच्या शिवाय तिसरे कोणीच…नव्हते.

© सौ.वंदना अशोक हुळबत्ते

संपर्क – इंदिरा अपार्टमेंट बी-१३, हिराबाग काॅनर्र, रिसाला रोड, खणभाग, जि.सांगली, पिन-४१६  ४१६

मो.९६५७४९०८९२

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

सौ. उज्ज्वला केळकर

जीवनरंग 

☆ आक्रमण – श्री  सुशांत सुप्रिय ☆ भावानुवाद – सौ. उज्ज्वला केळकर ☆

बावीसावं शतक. एक दिवस देशात अघटित घडलं. मोठं संकट सर्वांवर आलं. सकाळी लोक उठले आणि बघितलं, तर काय? सगळीकडे फुलपाखरंच फुलपाखरं. खेडी, लहान-मोठी गावं, शहरं, महानगरं कुठेही बघा. फुलपाखरंच फुलपाखरं. शेतात फुलपाखरं, अंगणात फुलपाखरं, घरात फुलपाखरं, गल्ली-बोळात फुलपाखरं, बाजारात फुलपाखरं, रस्त्यात-चौकात फुलपाखरं. करोडो-अब्जांच्या संख्यने फुलपाखरंच फुलपाखरं. ऑफीसमध्ये फुलपाखरं होती. मंत्रालयात फुलपाखरं होती. न्यायालयात फुलपाखरं होती. इस्पितळात फुलपाखरं होती. फुलपाखरं इतक्या मोठ्या संख्येने होती, की माणसं कमी आणि फुलपाखरंच जास्त झाली.

सामान्य जन-जीवन पूर्णपणे अस्ताव्यस्त झालं. असं वाटत होतं की जसं काही फुलपाखरांनी देशावर आक्रमण केलय. दिल्लीत संसदेचं सत्र चालू होतं. फुलपाखरं मोठ्या संख्येने लोकसभा आणि राज्यसभा यामध्ये घुसली. प्रेक्षकांच्या गॅलरीत फुलपाखरंच फुलपाखरं भिरभिरू लागली. अध्यक्ष आणि सभापतींच्या आसनांच्या चारी बाजूंनी फुलपाखरंच फुलपाखरं फडफडू लागली. अखेर दोन्ही सदनांची कारवाई दिवसभरासाठी स्थगित करण्यात आली. राज्यातही विधानसभा आणि विधान-परिषदेची कारवाई दिवसभरासाठी स्थगित करण्यात आली. सुरक्षा यंत्रणा सावध झाली. फुलपाखरांच्या देशावरील आक्रमणात शेजारी देशाचा तर हात नसेल. हे त्यांचच षडयंत्र तर नसेल? विचार सुरू झाला.

सगळ्या देशात आरडा-ओरडा, रडणं-भेकणं सुरू झालं. रस्त्यातील वाहतूक बंद झाली. न्यायालयातील कारवाई दिवसभरासाठी स्थगित केली गेली. शाळा, कॉलेजेस बंद करण्यात आली. मंत्रालयात, ऑफिसात काही काम होत नव्हतं. इस्पितळात अनेक रुग्णांचा मृत्यू झाला कारण आपत्कालीन सेवा कक्षात मोठ्या संख्येने फुलपाखरं घुसल्याने नर्सेस आणि डॉक्टर रुग्णांकडे नीट लक्ष देऊ शकत नव्हते. ऑपरेशन-थिएटरमध्ये फुलपाखरं भिरभिरत असल्याने ऑपरेशन्स स्थगित करावी लागली. फुलपाखरं इतक्या मोठ्या संख्येने भिरभिरत होती की त्यांनी सूर्याला झाकून टाकलं होतं. भर दुपारी अंधार पडला. रेडिओ आणि टी. व्ही. यांचं प्रसारण बाधित झालं. टेलीफोन सेवा ठप्प झाली.

सगळे आवाक झाले. कुणालाच समाजत नव्हतं की हे अचानक काय झालं? सरकारवर आपत्ती कोसळली होती. प्रशासन लाचार दिसत होतं.

सुरुवातीला लहान मुलांना मजा वाटली. ती फुलपाखरांशी खेळू लागली, पण जेव्हा परिस्थिती गंभीर असल्याची जाणीव लोकांना झाली, तेव्हा त्यांची शुद्ध – बुद्ध हरपली. असं नाही, की त्यांनी या समस्येवर काहीच इलाज केला नाही. बेगॉन स्प्रेपासून ते सगळ्या प्रकाराची कीटक नाशके फुलपाखरांच्या फौजेवर फवारली गेली. पण त्यांच्यावर त्याचा काही परिणाम झाला नाही. पोलिसांनीही आपल्या परीने स्थिती नियंत्रणात ठेवण्याचा प्रयत्न केला. देशात अनेक ठिकाणी फुलपाखरांवर अश्रू धुराचे गोळे फोडले. त्यांच्यावर लाठीमार केला. काही ठिकाणी त्यांच्यावर फायरिंगसुद्धा केलं. पण काही उपयोग झाला नाही. फुलपाखरांची संख्या इतकी अतोनात होती, की गोळ्या कमी पडल्या. विमान आणि रस्त्यावरील वाहतुकीवर फुलपाखरांच्या अस्तित्वाचा खूप वाईट परिणाम झाला. जागोजागी दुर्घटना झाल्या. त्यात अनेक लोक मेले. शेवटी वैज्ञानिकांनी काही फुलपाखरे पकडली आणि ‘ एलेक्ट्रोन माइक्रोस्कोप ‘खाली त्यांचं निरीक्षण केलं आणि त्यांच्या हैराणीला सीमाच उरली नाही. त्यांना दिसलं की फुलपाखरांच्या पंखांवर बारीक अक्षरात कुठलं ना कुठलं आश्वासन लिहिलय. मग हे कोडं उलगडलं. ही फुलपाखरे म्हणजे करोडो, अब्जावधी आश्वासने आहेत. १९४७ साली देश स्वतंत्र झाला. त्यानंतर पुढार्‍यांनी, अधिकार्‍यांनी गेल्या अनेक वर्षात जी आश्वासने दिली होती, पण पूर्ण मात्र केली नव्हती, ती सगळी खोटी आश्वासने, फुलपाखरे बनली होती.

ही बातमी सगळ्या देशात वणव्यासारखी पसरली. लोक चर्चा करू लागले, एक ना एक दिवस हे होणारच होतं. खोटी वचने, पोकळ आश्वासने किती काळ देणार? एक ना एक दिवस पापाचा घडा भरणारच की!

इतिहासकारांनी ताबडतोब एक आपत्कालीन बैठक बोलावली. सरकारला आठवण करून देण्यात आली, की शेकडो वर्षांपूर्वी विश्वातील पहिले गणतंत्र राज्य वैशाली होते. याच प्रकारच्या प्रकोपामुळे ते नष्ट झाले होते. ज्या लोकशाहीत नेते, पुढारी, अधिकारी खोटी वचने आणि पोकळ आश्वासने देतात, त्या लोकशाहीची परिस्थिती वैशाली गणतंत्रासारखीच होते. भविष्यवेत्त्यांनीही इतिहासकारांच्या या बोलण्याचं समर्थन केलं.

हे सगळं ऐकून सरकार सक्रीय झाले. एक सर्व पक्षीय बैठक बोलावली गेली. बैठकीत वैज्ञानिक, इतिहासएचे अभ्यासक आणि भविष्यवेत्ते यांच्या बोलण्यावर चर्चा झाली. पण एक तर चारी बाजूंनी फुलपाखरेच फुलपाखरे भिरभिरत होती. दुसरं म्हणजे सत्ताधारी आणि विरोधी पक्ष यांच्यात आरोप-प्रत्यारोपच्या अशा फैरी झडत होत्या, की त्यातून कोणताच निर्णय होऊ शकला नाही. या अशांत काळातही हे शाबीत करण्याची दोन्ही पक्षात चढाओढ लागली होती, की खोटे वायदे कुणी जास्त केले होते आणि कुणी कमी.

घरा-घरातदेखील असाच परिणाम दिसत होता. पती-पत्नीने एकमेकांना, आई-वडलांनी मुलांना खोटे वायदे केले होते, आश्वासने दिली होती. ते सगळे खोटे वायदे आणि आश्वासने असंख्य फुलपाखरे बनून घरात चारी बाजूंनी भिरभिरत होती आणि घरवाल्यांना सतावत होती.

जे वायदे १९६०च्या दशकाच्या आधी केलेले होते, ते ‘ ब्लैक-अ‍ॅंड-व्हाइट ‘ फुलपाखरांच्या रूपात चारी बाजूंनी फडफडत होते. सिनेमात रंगीत युग आलं, त्यानंतर केलेले वायदे रंगीत फुलपाखरांच्या रूपात चारी बाजूंनी फडफडत होते.

अशा तर्‍हेने पूर्ण दिवस सरला. या समस्येवर कुठलाच उपाय सापडला नाही. रात्रीचे बारा वाजून गेले आणि सगळ्या फुलपाखरांचं रूपांतरण झालं आणि ते टोळ बनून लोकांवर हल्ला करू लागले. त्यांच्या निशाण्यावर विशेष करून मंत्री, राजनेते, आणि अधिकारी होते. ते घरात घुसून झोपलेल्या लोकांवर हल्ले करू लागले. सगळीकडे हाहाकार मजला. स्थिती वाईटापेक्षा वाईट होऊ लागली.

अखेर सकाळी चार वाजता कॅबिनेटची एक आपत्कालीन बैठक झाली. सरकारने निर्णय घेतला, की सगळे अपूरे वायदे आणि आश्वासने एका निश्चित कलावधीत पूर्ण केली जातील. दुसरा कुठला उपायच नव्हता. टोळधाडीचे हल्ले चालूच होते. हे मोठं कठीण काम होतं. अपूरे वायदे आणि आश्वासने यांची संख्या कोटी, अब्जावधी होती. तेवढ्याच संख्येने टोळ होते. जेव्हा एखादा अपुरा वायदा किवा आश्वासन पूर्ण व्हायचं, तेव्हा एक टोळ गायब व्हायचा. पण कोटी – अब्जावधी वायदे आणि आश्वासने पूर्ण व्हायला वर्षे लागली. तेव्हा कुठे देशातील टोळधाडीचा कहर समाप्त झाला आणि देशाची स्थिती सामान्य झाली.

या बातमीचा परिणाम सगळ्या दुंनियेत झाला. बाबीसाव्या शतकाचा इतिहास याला साक्षी आहे, की दुसर्‍या देशातील राजनेते आणि अधिकारी यांनी टोळ्धाडीच्या भयाने आपल्या देशात केलेले सगळे अपुरे वायदे आणि आश्वासने पूर्ण केली.

मूळ हिन्दी कथा – “हमला“

मूळ लेखक : श्री सुशांत सुप्रिय

 मो: 8512070086

मराठी भावानुवाद : सौ. उज्ज्वला केळकर 

संपर्क – निलगिरी, सी-५ , बिल्डिंग नं २९, ०-३  सेक्टर – ५, सी. बी. डी. –  नवी मुंबई , पिन – ४००६१४ महाराष्ट्र

मो. 836 925 2454, email-id – kelkar1234@gmail.com 

≈संपादक –  श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

C\O श्री मंदार पुरी, पहिला मजला, दत्तप्रेरणा बिल्डिंग, शिंदे नगर जुनी सांगवी, पुणे ४११०२७

+९१ ८९७५३ १२०५९  https://www.facebook.com/majhyaoli/

टीप: इथे “अंबुजा सिमेंट” हे नाव एक उदाहरण म्हणून घेतले आहे. प्रत्यक्षात माझा त्या कंपनीशी कोणताही हेवादेवा नाही.

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

श्री मकरंद पिंपुटकर

 जीवनरंग 

☆ बंद पडलेल्या मोबाईलची कहाणी… भाग २ ☆ श्री मकरंद पिंपुटकर ☆

(मंगळवारी संतोष ऑफिसमधून येताना दारातच सायली त्याची वाट पहात उभी असलेली दिसली. तो मोहरला, त्याला लग्नानंतरचे ते सोनेरी दिवस आठवले, तेव्हाही सायली अशीच त्याची वाट पहात दारात तिष्ठत असायची हे त्याला आठवलं. आणि त्या धुंदीत तो तिला जवळ घेणार इतक्यात ती त्याला म्हणाली, “चला, पटकन सर्व्हिस सेंटरला जाऊन येऊ या, नाहीतर बंद होईल ते.”) – इथून पुढे —- 

ती रोमँटिकली नव्हे, प्रॅक्टिकली दारात उभी राहिली होती.

तो उलट पावली निघाला, आणि ते दोघं सर्विस सेंटरला पोचले.

“साहेब, मी आठवडाभरात पार्ट येईल म्हणून सांगितलं होतं, ” तो टेक्निशियन ठामपणे म्हणाला.

“अहो, नाही हो, मंगळवारी येणार म्हणाला होतात तुम्ही, म्हणून तर मी ऑफिसमधून तडकाफडकी इथे आलो, ” तो काकुळतीला येत म्हणाला.

पण टेक्निशियन त्याच्या (नव्या) वाक्यावर ठाम राहिला. आणि असंही तो पार्ट आलाच नसल्याने, फोन अजूनही बंदच होता. त्याची तपासणी होण्याचा आणि त्यानुसार त्याला दुरुस्त करण्याचा प्रश्नच नव्हता.

“चष्मा दुरुस्तीला टाकल्यावर किंवा नवा करायला टाकल्यावर कसा टेम्पररी दुसरा चष्मा देतात, तशी काही सोय नाही का तुमच्याकडे ?” संतोषने चेष्टेने, पण खरं तर मनापासून विचारलं. टेक्निशियनने अर्थातच नकार दिला.

शनिवारी – फोन दुरुस्तीला दिल्यावर आठवड्याभराने यांना फोन करायचा अशी खुणगाठ बांधून ते दोघं तिथून (रिकाम्या हाताने) घरी परतले.

शनिवार – याचा सुट्टीचा दिवस. हा मुद्दाम दुपारी जेवण होईपर्यंत थांबला, पण सर्व्हिस सेंटरहून काही फोन आला नाही. शेवटी यानेच वाट बघून सर्व्हिस सेंटरला फोन केला. फोन उचलला गेला, तिथल्या माणसाला त्याने आपल्या फोनची डिटेल्स सांगितली, फोन दुरुस्तील कधी दिला होता आणि चार्जिंग सॉकेट आलं का ? हे सगळं विचारलं.

त्या माणसाने तो फोन तसाच चालू ठेवून, आतमध्ये दुसऱ्या कुणाकडे तरी विचारणा केली. आणि बऱ्याच वेळाने सांगू लागला, “नाही, ते काय झालं आहे की आमचा कंपनीला ऑर्डर द्यायचा आयडी ब्लॉक झाला आहे. त्यामुळे तुमची ऑर्डर गेलेली नाही अजून. चार्जिंग सॉकेट अजून आले नाही अजून, पण दोन-चार दिवसांनी येईल. “

इतका वेळेपर्यंत संतोषचा राग धुमसत होता. न राहवून तो शेवटी त्या माणसाला म्हणाला, “पहिल्यांदा तुमच्या माणसाने तीन दिवसात येईल म्हणून सांगितलं, त्याच्यानंतर सात दिवसांनी सांगितलं, पण एकदाही तुम्ही स्वतःहून कळवण्याचं सौजन्य दाखवलं नाही आणि आता मी स्वतः फोन केल्यावरती मग तुम्ही उपकार केल्यासारखं सांगताय, की अजून चार दिवसांनी बघा. हे काही योग्य नाही. ” 

समोरच्याचा या बोलण्याने अपमान झाला बहुतेक, कारण तो सांगू लागला, “आम्ही इथे पाचच टेक्निशियन आहोत, ५००च्यावर फोन आमच्याकडे आहेत. कसं बघायचं आम्ही ? आणि ही उपकार करण्याची वगैरे भाषा करू नका. ” 

संतोष आता मात्र पुरता वैतागला होता. “तुम्ही एक काम करा, तो फोन राहू देत तसाच. काही त्याच्यासाठी सॉकेट मागवायची गरज नाहीये. माझा फोन मी परत घेऊन जातो. “

त्या टेक्निशियनला संतोषच्या या पवित्र्याची कल्पना नव्हती. “नाही, येईल दोन दिवसात तो पार्ट नक्की, ” असं म्हणू लागला.

“नको मला तो पार्ट. आला तर तुमच्याकडेच ठेवून घ्या. मी येतोय आणि फोन घेऊन जातोय. ” असं म्हणून तिरीमिरीत संतोष त्या सर्व्हिस सेंटरला गेला आणि आपला फोन ताब्यात घेतला.

पण असा न दुरुस्त केलेला फोन घेऊन त्याला घरी परतायचं नव्हतं. मग google वरती शोधून त्याने जवळचे दुसरे सर्व्हिस सेंटर शोधले. ते चांगले दहा किलोमीटर दूर होते. पण तरीही संतोष तसाच तो फोन घेऊन त्या सर्व्हिस स्टेशनला गेला.

तिथे काउंटरवर बसलेल्या माणसाला त्याने तो फोन दिला, ‘बंद पडला आहे’ सांगितलं. त्या माणसाने फोन चार्जिंगला लावला आणि काय आश्चर्य ! त्याच्यावरती फोन चार्ज होत असल्याचे चिन्ह आले. तो माणूस म्हणाला, “यात काही प्रॉब्लेम दिसत नाहीये. फोन तर चार्ज होतोय. ” 

संतोषला आश्चर्य वाटले आणि आनंदही झाला. तो माणूस म्हणाला, “पाच मिनिटे थांबा. बॅटरी पूर्ण उतरली आहे. त्यामुळे एवढ्यात हा फोन चालू होणार नाही. आपण पाच मिनिटांनी बघू. ” 

पाच दहा मिनिटांनी बॅटरी साधारण १२ टक्के चार्ज झाली होती. त्या माणसाने फोन चालू केला. फोन चालू झाला. संतोषने व्हाट्सअप उघडून बघितले, युट्युब लावून बघितले आणि फोन व्यवस्थित चालतो आहे हे लक्षात आल्यावर त्याने फोनवरून घरी फोन लावला.

बायकोने फोनकॉल उचलला आणि कॉलर आयडीवर स्वतःच्याच फोनचा नंबर बघून ती आश्चर्यचकित झाली. “अय्या, फोन दुरुस्त झाला ! काय केलं ? किती खर्च झाला ?”

संतोष म्हणाला, “घरी आल्यावर सांगतो. आता चार्जिंग कमी आहे. ” फोनवरील संभाषणसुद्धा एकमेकांना व्यवस्थित ऐकू येत होते. संतोषने व्हिडिओ कॉलसुद्धा करून बघितला.

फोन छान चालू होता.

त्याने प्रश्नार्थक नजरेने या सर्व्हिस सेंटरच्या टेक्निशियनकडे पाहिले,

तोही हसला, म्हणाला, “सर, फोन व्यवस्थित चालू आहे तुमचा. घेऊन जा परत. ” 

संतोषने विचारले, “किती रुपये द्यायचे ?”

तो म्हणाला, “कशाचे पैसे ? मीतर काहीच केलेलं नाही. ” मग संतोषने त्याला आजवरची रामकहाणी सांगितली. त्यावर तो म्हणाला, “कुठेतरी ओला हात लागला असेल फोनला कदाचित, त्यामुळे तत्कालीक बिघाड झाला असेल. गेल्या आठ दिवसात तो ओलावा निघून गेला, ते मॉइश्चर उडून गेलं आणि फोन पुन्हा चालू झाला. ” 

अशा रीतीने एकही पैसा खर्च न करता बिघडलेला फोन दुरुस्त झाला होता आणि साठा उत्तराची कहाणी सुफळ संपूर्ण झाली होती.

– समाप्त –

© श्री मकरंद पिंपुटकर

चिंचवड, पुणे.  मो 8698053215

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

श्री मकरंद पिंपुटकर

 जीवनरंग 

☆ बंद पडलेल्या मोबाईलची कहाणी… भाग १ ☆ श्री मकरंद पिंपुटकर ☆

सकाळची वेळ, नेहमीप्रमाणे सायली देवपूजा करत होती. मोबाईलवर यू ट्यूबवर काही भजन लावलेले होते, आणि अचानक सायलीने संतोषला – तिच्या नवऱ्याला हाक मारली, “संतोष, बाबा रे, हा फोन बघ रे. भजन चालू असता अचानक बंद पडला आहे, आणि स्क्रीन बघ कसा झालाय. . . “.

संतोषने तिचा फोन हातात घेतला. जुन्या काळी अँटिनावाले टीव्ही असताना, सेटिंग बिघडलं की टीव्हीवर कसं रंगीबेरंगी वाकडंतिकडं चित्र येऊन ते चित्र तसंच फ्रीज व्हायचं, तसं काहीतरी स्क्रीनवर दिसत होतं.

“मिशन मंगळ” चित्रपट पाहून आणि आजवरच्या अनेक प्रत्यक्ष अनुभवांनी, विशेषतः फोनबाबतीत असं काही बिघडलं की फोन “रिस्टार्ट” करायचा, ९९% वेळा चूक दुरुस्त होते आणि काम पुन्हा सुरळीत सुरू होते, हा त्याचा अनुभव.

त्यानुसार त्याने रिस्टार्टसाठी फोनचे बटण दाबले. पण फोन रिस्टार्ट झालाच नाही.

तो पूर्णच बंद झाला.

“बॅटरी किती टक्के चार्ज होती ग? ” त्याने पृच्छा केली.

“होती, ६०-७०% तरी होती. ” ती.

याने तरी फोन परत चार्जिंगला लावला. तो थोड्या थोड्या वेळाने फोन तपासत होता, पण काहीच धुगधुगी नव्हती.

याने तिच्या भाच्याला फोन केला. तो नव्या जमान्याचा प्रतिनिधी या नात्यानेही आणि तो तिच्या माहेरचा होता या नात्यानेही, अशा दोन्ही कारणांनी, सर्वच गोष्टींमध्ये त्याला अनन्यसाधारण महत्त्व होतं.

आणि कदाचित खाजगीत त्याने कबूलही केलं असतं, की या भाच्याला अशा इलेक्ट्रॉनिक गोष्टींमध्ये चांगली गती होती.

तर त्या एवंगुणविशिष्ट भाच्याला फोन लावला गेला. पेशंटची लक्षणं आणि सद्य परिस्थिती सांगितली गेली.

“काका, फोन पाण्यात पडला होता का? ” भाचा विचारता झाला. त्याचं हे संबोधन संतोषला मुळीच आवडायचं नाही. सायली त्याची आत्या, पण भाचा तिला “ताई” म्हणायचा, आणि याला “काका”! झाले असतील थोडे केस कमी, पण म्हणून काय लगेच “काका” म्हणायचं?

पण नेहमीप्रमाणे त्याने आलेला राग गिळला.

“नाही रे, ती म्हणाली नाही तसं काही”. तो विनम्रतेने म्हणाला.

“मग, usually, तुम्ही म्हणता तसा स्क्रीन झाला, तर motherboard चा प्रॉब्लेम असतो. Motherboard बदलायचा म्हणजे पाच दहा हजार रुपयांचा तरीचा खर्च असतो. पण काका, त्यापेक्षा तुम्ही ताईला नवीन फोनच घेऊन द्या ना. दोन वर्षं झाली ती हाच फोन वापरती आहे, ” तिच्या माहेरच्या भाच्याला – नेहमीप्रमाणे – तिचा पुळका आला होता.

“हो का? आणि मग मी पाच वर्षं झाली तोच फोन वापरतोय, ते दिसत नाही का तुला लेका! ” असं जहाल उत्तर त्याच्या तोंडी आलं, पण नेहमीप्रमाणे अत्यंत समजूतदारपणे त्याने ते गिळून टाकलं.

पण पाचेक हजाराची फोडणी बसू शकते, हे ज्ञान त्याला झालं.

त्यापेक्षा फोन सर्व्हिस सेंटरला तपासणीला न्यावा हा एक पर्याय त्याच्या हे लक्षात आला.

पूर्वी परीकथांमध्ये जसा राक्षसाचा जीव कुठल्यातरी डोंगरावरच्या पिंजऱ्यातल्या पोपटात असायचा, तसा हल्ली प्रत्येकाचा प्राण त्याच्या मोबाईलमध्ये अडकलेला असतो. बायकोच्या मोबाईलचे लॉक अगदी नवऱ्यालासुद्धा ओपन करता येत नसते आणि त्याच्या फोनला तिनं हात लावला, तर त्याचा जीव एकाच वेळी घाबराघुबरा आणि कासावीस दोन्ही होतो, अशी परिस्थिती.

तर, तो मृतप्राय झालेला फोन घेऊन या दोघांची वरात सर्व्हिस सेंटरला निघाली. फोनचा वॉरंटी काळ संपला असल्यामुळे आलेला खर्च आपल्यालाच भोगायचा आहे, हे त्याला दिसत होतं. आणि “तुका म्हणे उगी रहावे, जे जे होईल ते ते पहावे, ” असं स्वतःला बजावत तो सर्व्हिस सेंटरला पोचला.

सायलीचा, संतोषच्या बायकोचा फोन बिघडला होता. म्हणून फोन दुरुस्तीला टाकण्यासाठी ते दोघं सर्व्हिस सेंटरला पोचले. आधी तिच्या भाच्याला याने फोन कसा बंद पडला ते सांगितलं होतं. आता त्याने पुन्हा सगळी रामकथा त्या सर्व्हिस सेंटरला काऊंटरवर जो पोरसवदा इंजिनियर बसला होता, त्याला सांगितली.

“अंकल, फोन भिजला होता का पाण्यात? ” 

या नव्या पिढीचं आपण काय घोडं मारलंय, कोण जाणे. एक जण “दादा” म्हणेल तर शप्पथ. त्याच्या मनात विचार येऊन गेला.

मग पुन्हा कथानकाचा फ्लॅशबॅक देण्यात आला.

जणू हा त्या तिच्या भाच्याचा “मेले मे बिछडा हुवा भाई” असावा तसं त्यानेही motherboard बद्दल शंका व्यक्त केली.

“पण हा चार्ज का होत नाहीये, ते बघायला पाहिजे. कदाचित याचं चार्जिंग सॉकेट बिघडलं असेल, म्हणून हा प्रॉब्लेम आला असेल. “

“बरं, मग आता काय करावं लागेल? ” संतोष विचारता झाला.

“तुम्ही असं करा, हा फोन इथं ठेवून द्या. फोनचा imei नंबर ठाऊक असेल ना तुम्हाला? ” 

प्रत्येक फोनला एक स्वतंत्र imei क्रमांक असतो आणि त्या क्रमांकावरून त्या फोनची इत्थंभूत माहिती मिळते, हे त्याला माहीत होतं, पण बायकोच्या फोनची एवढी कुंडली त्याला पाठ नव्हती.

“बघतो, घरी फोनचा box आहे ठेवलेला, त्यावरून सांगतो, ” संतोष.

“आमच्याकडे या मॉडेलचे चार्जिंग सॉकेट आहे का ते बघतो. नसेल तर मागवून घेतो. आज शनिवार आहे, मंगळवारपर्यंत येईल. मग ते सॉकेट लावतो, फोन चालू करतो, आणि मग काय प्रॉब्लेम आहे ते बघतो. ” वत्सा, तुजप्रत कल्याण असो या थाटात तो टेक्निशियन वदता झाला.

“आणि अंकल, कदाचित काही serious problem नसेलही, ” त्याच्या या आशावादी वाक्याने संतोषचा जीव थोडा भांड्यात पडला, “तुम्ही माझा हा नंबर घ्या, मला संध्याकाळपर्यंत फोन करा, मी तुम्हाला स्टेटस सांगतो. ” असं म्हणत त्याने मोबाईलवर संतोषच्या नाव नंबरची चिठ्ठी लावली आणि यांना निरोप दिला.

मंगळवारी संतोष ऑफिसमधून येताना दारातच सायली त्याची वाट पहात उभी असलेली दिसली. तो मोहरला, त्याला लग्नानंतरचे ते सोनेरी दिवस आठवले, तेव्हाही सायली अशीच त्याची वाट पहात दारात तिष्ठत असायची हे त्याला आठवलं. आणि त्या धुंदीत तो तिला जवळ घेणार इतक्यात ती त्याला म्हणाली, “चला, पटकन सर्व्हिस सेंटरला जाऊन येऊ या, नाहीतर बंद होईल ते. “

– क्रमशः भाग पहिला 

© श्री मकरंद पिंपुटकर

चिंचवड, पुणे.  मो 8698053215

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

सुश्री संध्या बेडेकर

🌸 जीवनरंग 🌸

☆ केस आणि नातं…. ☆ सुश्री संध्या बेडेकर ☆

“केस आणि नातं यामध्ये साम्य आहे. जोपर्यंत बंधनात असतं, तोपर्यंत बांधिलकीच आहे. एकदा का मोकळं सोडलं की दोघांचाही गुंता होतो.”…….

माझ्या लहान बहिणीला, अनघाला बघायला आज देशमुख कुटुंब आले होते. आमच्या सारखाच मध्यमवर्गीय परिवार. घरी आई- वडील, बहीण, भाऊ, आजी -आजोबा आहेत. मुलाला एक बहिण, एक भाऊ आहे हे ऐकून छान वाटलं. आम्ही दोघी बहिणीच व आई-बाबा. आजी आजोबा येऊन जाऊन असतात. आज या कार्यक्रमाला आवर्जून आले आहेत. आणि आता एक नवीन सदस्य परिवारात सामील झालाय, तो म्हणजे माझा नवरा. देशपांड्यांचा मोठा जावई……

आजचा हा कार्यक्रम जरा ‘हटके’ झाला. दोन्ही घरची सर्व मंडळी एकत्र आली होती. तीन पिढ्या एकत्र बसल्या होत्या. आम्ही सात जण, आणि तेही सातच होते.

सकाळ पासून तयारी चालू होती. उगाच दिखावा करणे, जे नाही ते दाखविणे, ही पद्धत आमच्या घरी नाही. जे आहे त्यात ‘The Best’ करायचा प्रयत्न असतो आमचा. अशा परिस्थितीत टेंशन नसते. जमवा जमवी, लपवाछपवी नसते. विचारांचा किंवा वस्तूंचा सरळ, सोपा, साधा हिशोब असतो. दिखावा नसला तर, बोलणेही आरामात होते. काय बोलायचे? ? अन् काय लपवायचे? ? मुद्दाम काय सांगायचे? ? दाखवायचे? ? असे विचार मनात येत नाही. ‘Manipulations’ नसतात. उगीच’ self created tension’ नसते. आणि या अशा कार्यक्रमांत तर अजिबात नकोच. असे संबंध जे नेहमी करिता असतात, तेथे स्पष्टता असणे हे सर्वात आवश्यक, प्रमूख कर्तव्य व मुद्दा असावा…..

अजय देशमुख परिवार, आमच्या देशपांडे परिवारापेक्षा थोडा उजवाच असावा असा आमचा अंदाज होता. दोघे भाऊ नोकरीत, बहिण पण चांगली शिकलेली व लग्नाचीच आहे…..

आमची अनघा पण चांगली शिकलेली. सध्या नोकरीच्या शोधात आहे…..

आज देशमुखांच्या घरी आम्हाला बोलविले आहे. “तुम्ही पण आमचे घर बघावे अशी आमची इच्छा आहे.” असे देशमुख आजोबांनी, आमच्या आजोबांना फोन करून आमंत्रण दिले. बहुतेक ‘हो’ कडे कल असावा, असा आम्ही अंदाज बांधला…..

आता आमचा निर्णयही आम्हाला घ्यायचा होता. ‌आजतर अगदी गोलमेज परिषदच भरली. खूप गोष्टी झाल्या. या भेटीत ज्याने जे बघीतले, त्यावरून अनुमान काढले. त्यासंदर्भात गोष्टी झाल्या. प्रत्त्येक व्यक्तीने आपल्या वयानुसार अवलोकन केले व चर्चेत भाग घेतला. एकंदरीत परिवार चांगला आहे असे फायनल ‘conclusion’ निघाले. अनघा ला पण अजय पसंत पडला असावा असे वाटले…..

ज्या घरी तीन पिढ्या एकत्र राहतात. तेथील बऱ्याच गोष्टी न सांगताच कळतात. त्यांचे आपापसातील संबंध adjustments चांगले असावे. जूनी पिढी घरी म्हणजे बऱ्यापैकी नियम, सणवार असावेत असा आमचा समज झाला.

वर वधू शोधणे किंवा बघणे म्हणजे सूरवात, अंदाज, समज, judgementsच असतात. जे आपण बघतो, त्यावरून काही तरी ठरवतो. खरं काय आहे? ? ? हे कळायला तर आयुष्यही कमी पडतं…..

आज आम्ही श्री देशमुखांच्या घरी गेलो. ही आमची दुसरी भेट. यावेळी वातावरण जास्त सहज होतं. ओळख झाल्यावर थोडं मोकळं वाटतं. आता दोन्ही आजोबा, आजी, आई- वडील आपले जूने प्रसंग, नोकरी बद्दल, आपल्या नातेवाईकांबद्दल बोलत होते. Young generation आपल्या नोकरीच्या, projects, politics, cricket, picture अशा अनेक विषयांवर चर्चा करण्यात दंग होती. एकंदरीत “every thing was going well.”….

आता मात्र पूढच्या गोष्टी करायची वेळ आली होती. आज आजी -आजोबा, आई- बाबा अनघा शी बोलणार होते. आपल्या अनुभवातून काही गोष्टी सांगणे, समजाविणे गरजेचे असते. 

बाबा म्हणाले, “तूझाच निर्णय महत्त्वाचा आहे अनघा. आपल्याला एकतर घाई नाही. तुझ्यावर काहीही दबाव नाही. फक्त व्यवस्थित विचार कर व निर्णय घे. आज नाही तर उद्या लग्न करायचे आहेच. कोणताही मुलगा आपण शोधला तरी adjustment ही असतेच. ते दोघांना अगदी शेवटपर्यंत करायचे असते. फक्त काही वर्षांनी त्याची सवय होते. सुरवातीला जपून, सांभाळुन, शांत राहून वागायचे असते. बोलण्यापेक्षा ऐकायचे काम जास्त करायचे. सर्व चांगलं, अगदी तूझ्या मनासारखं येथे आपल्या घरी पण नेहमीच होतं असं नाही. आम्ही नेहमीच तुझ्या बरोबर असणार आहोत. पण तुझ्या चूकीचे, चूक वागण्याचे, चूकीच्या गोष्टींचे समर्थन आम्ही कधीच करणार नाही.

लग्न झाल्यावर काही नियम पाळणे अपेक्षित असतेच. घरचे, समाजाचे नियम, शिस्त असते व त्याप्रमाणेच वागणे अपेक्षित असते. याला बंधन समजले तरी चालेल. सूखी संसारासाठी असे नियम, शिस्त पाळलीच पाहिजे.

म्हणतात ना, ‘केस आणि नातं यांत साम्य आहे, जोपर्यंत बंधनात असतं तोपर्यंत बांधिलकीच. एकदा का मोकळे सोडले की दोघांचाही गुंता होतो…..”

बाबा पुढे म्हणाले, “रोज नवीन समस्या समोर येतील. त्या स्वतःच सोडवायचा प्रयत्न करायचा. रोज उठून आईला, आजीला फोन करायचा नाही. तुझ्या घरच्या चांगल्या गोष्टी ऐकायला आम्हाला आनंदच होईल, पण लहान सहान तक्रारींचा पाढा उठसूट वाचायचा नाही. याचा अर्थ काहीही सहन कर असे माझे म्हणणे नाही.

सुरुवातीपासूनच काही नियम पाळायचेच. आम्ही तुझ्या बरोबर नेहमी आहोतच. मित्र मैत्रिणींच्या सल्ल्यापेक्षा घरच्यांचा सल्ला घ्यावा. घरचे घरचेच असतात. बाहेरच्यांना आपल्या घरात शिरायची परवानगी द्यायची नाही. ‘स्पर्धा व तुलना’ या भानगडीत पडायचे नाही. आपल्या नशिबात जे असेल, जेवढं असेल, ते आपल्याला मिळतच. Be patient. Every thing comes to you in the right moment.” 

आज देशपांडे व देशमुख परिवार पुन्हा एकत्र बसले आहेत. अजय अनघाने सर्वांसमोर पसंती दिली आहे. दोन्ही कुटुंबे पुढच्या तयारीला लागली आहेत. लवकरच बार उडणार आहे.

अनघाचा सध्या ‘Training Period ‘सुरू आहे. ज्या प्रमाणे कुंभार ओल्या मातीला हळुवारपणे, प्रेमाने आपला जीव ओतून त्याला आकार देतो, ‘Perfect’ भांडं बनवायचा प्रयत्न करतो, त्याचप्रमाणे आयुष्याच्या वेगवेगळ्या वळणावर, प्रेम, काळजी, जिव्हाळ्यापोटी आई वडील मुलांना सांगत असतात, सावध करत असतात. पूढच्या येणाऱ्या संभाव्य गोष्टी लक्षात घेऊन मुलांना घडवत असतात. ही आई-वडिलांची जबाबदारीच आहे….

बरोबर आहे, 

‘मामुली से कांच के बर्तन का हम कितना ख्याल रखते हैं। ये तो संबंधोंकी बात हैं। संबंध तो अनमोल होते है, उन्हे सदैव संभालकर रखिए ।’

© सुश्री संध्या बेडेकर 

वारजे, पुणे. 

7507340231

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈