श्री मेघ:श्याम सोनावणे
🌸 जीवनरंग 🌸
☆ त्याग… लेखक : अज्ञात ☆ प्रस्तुती – श्री मेघ:श्याम सोनावणे ☆
माझं नाव विवेक शर्मा आहे. मी ३२ वर्षांचा आहे. जेव्हा लोक मला विचारतात की मी काय करतो, तेव्हा मी सांगतो की मी किराणा दुकान चालवतो. ते हसतात, कारण त्यांना माहीत आहे की मी आयआयटी मुंबईमधून कॉम्प्युटर सायन्समध्ये सुवर्णपदक विजेता आहे, आणि माझ्या कपाटात अजूनही सॅन फ्रान्सिस्कोमधील एका कंपनीचं ऑफर लेटर आहे, ज्यात वर्षाला २, ४०, ००० डॉलर्स पगाराचा उल्लेख आहे. मी ते पत्र कधीच फाडलं नाही, पण त्याचा वापरही कधी केला नाही.
ही गोष्ट १९९८ साली, कानपूरच्या किडवाई नगरमध्ये सुरू होते. दोन खोल्यांचं घर, ज्याच्या वरच्या मजल्यावर पत्र्याचं छप्पर होतं. माझे वडील रेल्वेत कारकून होते आणि माझी आई शिकवणी घ्यायची. मी एकुलता एक मुलगा होतो. माझ्या वडिलांचा पगार ८, ००० रुपये होता. माझ्या आईची शिकवणीचं उत्पन्न २, ००० रुपये होती. आम्ही मध्यमवर्गीयही नव्हतो, तर निम्न मध्यमवर्गीय होतो.
पण माझ्या वडिलांचं एक स्वप्न होतं: की त्यांच्या मुलाने एक महान माणूस बनावं. त्यांनी मला कधीच डॉक्टर किंवा इंजिनिअर व्हायला सांगितलं नाही. ते सहजच म्हणाले, “बाळा, तुला हवं तितकं शिक; पैशांची चिंता करू नकोस. “
मी शिकत राहिलो. मला दहावीत ९५% आणि बारावीत ९७% मिळाले. कोचिंगची फी १ लाख होती. माझ्या वडिलांनी त्यांचा पीएफ काढला. माझ्या आईने तिच्या बांगड्या विकल्या. मी कोटाला गेलो. मी दोन वर्षे पंख्याखाली बसून, डासांकडून चावून घेत अभ्यास केला. २०१२ मध्ये निकाल लागला, अखिल भारतीय रँक (AIR) १४७. आयआयटी मुंबई, कॉम्प्युटर सायन्स.
ज्या दिवशी पत्र आले, त्या दिवशी माझ्या वडिलांनी मिठाईचा बॉक्स आणला आणि तो संपूर्ण परिसरात वाटला. माझी आई रडली. ती म्हणाली, “आता माझा मुलगा अमेरिकेला जाईल. “
मी आयआयटीमध्ये यशस्वी झालो. कोडिंग, हॅकेथॉन, इंटर्नशिप. तिसऱ्या वर्षी गुगलमध्ये समर इंटर्न, १ लाख स्टायपेंडसह. माझ्या पहिल्या पगारातून मी वडिलांना फोन आणि आईला वॉशिंग मशीन घेऊन दिली. माझे वडील फोनवर म्हणाले, “बाळा, आता मी निवृत्तीनंतर आराम करेन. “
माझ्या शेवटच्या वर्षात प्लेसमेंट. मी रात्रंदिवस तयारी केली. डिसेंबर २०१५ मध्ये, सॅन फ्रान्सिस्कोस्थित, स्ट्राइपसारख्या एका पेमेंट स्टार्टअप कंपनीने माझी मुलाखत घेतली. चार फेऱ्या झाल्या. शेवटच्या फेरीत, सीटीओ (CTO) म्हणाले, “आम्हाला तूच हवा आहेस. ” ऑफर आली: $२४०, ०००, H1B व्हिसा, स्थलांतराची सोय.
मी हॉस्टेलमधील माझ्या मित्रांना हे आनंदातिरेकाने ओरडून सांगितले. त्या रात्री मी माझ्या वडिलांना फोन केला. वडील शांत राहिले, मग म्हणाले, “बाळा, ही खूप मोठी गोष्ट आहे. ” आई म्हणाली, “तुझा पासपोर्ट बनवून घे. “
मी ऑगस्ट २०१६ मध्ये रुजू होण्यासाठी तिकिटांच्या उपलब्धतेचा शोध सुरू केला.
मार्च २०१६ मध्ये मी होळीसाठी घरी आलो. वडील अशक्त दिसत होते. त्यांना खोकला येत होता. मी म्हणालो, “डॉक्टरला दाखवा. ” ते म्हणाले, “काही नाही, फक्त सर्दी आहे.” आईसुद्धा थकलेली होती. मला वाटले हे फक्त म्हातारपणामुळे असेल.
एप्रिलमध्ये मला आईचा फोन आला. वडील चक्कर येऊन पडले होते आणि हॉस्पिटलमध्ये होते. मी तिथे धावत गेलो. डॉक्टर म्हणाले, “फुफ्फुसांचा संसर्ग आणि हृदयाचा त्रास आहे. अँजिओप्लास्टी करावी लागेल. ” खर्च ३ लाख रुपये होता.
माझ्या वडिलांचा वैद्यकीय विमा होता, पण त्यात फक्त अर्धाच खर्च समाविष्ट होत होता. मी माझ्या इंटर्नशिपचे २ लाख रुपये काढले. ऑपरेशन झाले. वडील वाचले.
मी माझ्या अंतिम प्रकल्पासाठी मुंबईला परत गेलो. मे महिन्यात, मी पुन्हा फोन केला. आईला अधूनमधून चक्कर येऊ लागली होती. तिला स्तनाच्या कर्करोगाच्या दुसऱ्या टप्प्याचे निदान झाले. डॉक्टर म्हणाले, केमो सुरू करावे लागेल, सहा वेळा, प्रत्येक वेळेचा खर्च ८०, ००० रुपये. एकूण ५, ००, ००० रुपये, आणि नंतर शस्त्रक्रिया करावी लागेल.
मला धक्काच बसला. माझे वडील सेवानिवृत्त होते, त्यांना १२, ००० रुपयांचे निवृत्तीवेतन मिळत होते. घरातली सगळी बचत संपली होती. मी मित्रांकडून उसने पैसे घेतले आणि १, ००, ००० रुपये मिळवले. बाकीचे पैसे?
जून महिन्यात, मी घरी बसलो होते, हातात ऑफर लेटर होते. व्हिसाची मुलाखत १५ जुलैला होती. विमानप्रवास १० ऑगस्टला होता. माझ्या आईची पहिली केमो २० जूनला होती.
मी माझ्या वडिलांना म्हणालो, मी कर्ज घेईन. माझे वडील म्हणाले, “कोण फेडणार? मला घर गहाण ठेवावं लागेल. ” मी म्हणालो, “मी ठेवीन. ” माझे वडील म्हणाले, “हे घर तुझ्या आईचं आवडतं आहे. “
त्या रात्री, मी छतावर बसलो होतो. आकाशात एक विमान उडत होतं. मला वाटलं, “हे विमान मला घेऊन जाईल. ” त्याचवेळी, माझी आई खाली वेदनेने विव्हळत होती.
मी माझ्या मार्गदर्शकाला ईमेल केला, “मी रुजू होणं सहा महिन्यांसाठी पुढे ढकलू शकतो का? ” उत्तर आलं, “सॉरी विवेक, आम्हाला आत्ता लोकांची गरज आहे. हवंतर तुम्ही पुढच्या वर्षी पुन्हा अर्ज करू शकता. “
मी पुन्हा ईमेल केला, “आताच येण्याचा प्रयत्न करतो. “
१४ जुलैची रात्र. उद्या व्हिसाची मुलाखत. परवा आईची दुसरी केमो. वडील औषध आणायला गेले होते. जेव्हा ते परत आले, तेव्हा औषधाची चिठ्ठी खाली पडली आणि त्यांना ती उचलायला वाकता येत नव्हतं. मी ती उचलली. तेव्हा मला जाणवलं, जर मी निघून गेलो, तर हे दोघे कसे जगतील? बाबा सेवानिवृत्त आणि आजारी आहेत. आईची केमोथेरपी चालू आहे. भावंडं नाहीत. मदतीला कोणी नातेवाईक नाहीत. तिला हॉस्पिटलमध्ये कोण घेऊन जाईल, तिची औषधं कोण आणेल, रात्री तिला पाणी कोण देईल?
मी सकाळी व्हिसाची मुलाखत रद्द केली. कंपनीला ईमेल केला, “ऑफरबद्दल धन्यवाद. कौटुंबिक वैद्यकीय आपत्कालीन परिस्थितीमुळे, मी रुजू होऊ शकत नाही. “
मित्रांनी फोन केला, “तू वेडा झाला आहेस का? तू १ कोटी ६० लाख रुपयांची नोकरी सोडत आहेस. ”
मी म्हणालो, “हो. “
मी आईला हे सर्व सांगितलं नाही. मी बाबांना सांगितलं. ते गप्प राहिले, मग म्हणाले, “बाळा, तुझं करिअर. ” मी म्हणालो, “मी माझं करिअर पुन्हा उभं करेल, पण जर आत्ता गेलो तर तुम्ही पुन्हा मला दिसणार नाहीत. “
मला कानपूरमध्ये नोकरी मिळाली. एका स्थानिक सॉफ्टवेअर कंपनीत, पगार ३५, ०००. मी रुजू झालो. सकाळी ९ ते संध्याकाळी ६ ऑफिस, संध्याकाळी हॉस्पिटलमध्ये. केमोथेरपी दरम्यान आईचे केस गळाले आणि ती रडली. मी तिच्यासाठी एक विग विकत घेतला. मी बाबांना त्यांची औषधं वेळेवर दिली. २०१६ ते २०१८, अशी दोन वर्षे निघून गेली. आईची शस्त्रक्रिया झाली आणि ती बरी झाली. कॅन्सर नियंत्रणात आला. बाबांची तब्येत स्थिर झाली. पण पैसे संपले. माझ्यावर ७ लाख रुपयांचे कर्ज झाले होते.
२०१८ मध्ये कंपनी बंद झाली. मी बेरोजगार झालो. मी इतर ठिकाणी मुलाखती दिल्या आणि बंगळूरुहून १८ लाख रुपयांची नोकरीची ऑफर आली. पण मी नकार दिला. माझे वडील म्हणाले, “जा, बाळा. ” मी म्हणालो, “मी आता जाऊ शकत नाही. माझ्या आईला दर तीन महिन्यांनी तपासणीची गरज असते, तुम्हाला मधुमेह आहे. तुमची काळजी कोण घेणार? “
माझे मित्र म्हणाले, “तू तुझं करिअर खराब करत आहेस. ” मी म्हणालो, “हे करिअर माझं आहे आणि आई-वडीलही माझेच आहेत. “
मी माझ्या घराखाली, वडिलांच्या नावाने ‘शर्मा जनरल स्टोअर’ नावाचं एक छोटं दुकान उघडलं. मी माझा कॉम्प्युटर तिथेच ठेवला आणि डाळी व तांदूळ विकायला सुरुवात केली. पहिल्या दिवशी मला लाज वाटली. मी एक आयआयटीयन होतो. मग एक काकू आल्या आणि म्हणाल्या, “बाळा, तुझ्या आईने मला शिकवलं आहे. तू दुकान उघड, आम्ही इथूनच खरेदी करू. “
हळूहळू दुकान भरभराटीला आलं. मी सकाळी ६ वाजता घाऊक बाजारात सामान आणायला जायचो, दिवसा खरेदी करायचो, रात्री फ्रीलान्स कोडिंग करायचो आणि ५०० डॉलर्समध्ये एक वेबसाइट बनवली.
२०१९ मध्ये, माझी आई पूर्णपणे बरी झाली होती. डॉक्टर म्हणाले, “सर्व काही ठीक आहे. ” त्या दिवशी, मी दुकान बंद करून मंदिरात गेलो. मी प्रसाद अर्पण केला. जेव्हा मी घरी आलो, तेव्हा माझे वडील म्हणाले, “बाळा, तू आमच्यासाठी सर्व काही सोडून दिलंस. ” मी म्हणालो, “मी सोडलेलं नाही, मी फक्त बदललं आहे. “
२०२० चा लॉकडाऊन. जीवनावश्यक वस्तूंची दुकाने उघडली. लोकांना किराणा सामानाची गरज होती. मी घरपोच डिलिव्हरी सुरू केली. मी सायकलवरून जाऊ लागलो. बाबा हिशोब सांभाळायचे. आई पॅकिंग करायची. त्या लॉकडाऊनमध्ये आम्ही २ लाख रुपये कमावले. मी कर्जाची अर्धी परतफेड केली.
२०२१ मध्ये, मी माझ्या दुकानाच्या बाजूलाच मुलांना कोडिंग शिकवण्यासाठी एक छोटा कॉम्प्युटर क्लास सुरू केला. त्याची फी महिन्याला ५०० रुपये होती. २० विद्यार्थी आले. मला पुन्हा माझं आवडतं कोडिंग करायला मजा येऊ लागली.
२०२२ मध्ये, अंश नावाच्या ए विद्यार्थ्याने, जो माझ्याकडे शिकला होता, राष्ट्रीय ऑलिम्पियाड जिंकले. बातमी आली, “कानपूरच्या एका आयआयटीयन किराणा दुकानदाराकडून शिकून विजय मिळवला. ” तो लेख व्हायरल झाला.
त्याच आठवड्यात, मला स्ट्राइपच्या त्याच सीटीओकडून एक ईमेल आला. त्यांनी लिहिले होते, “विवेक, मी तुझी स्टोरी पाहिली. आम्ही भारतात ऑफिस उघडत आहोत. तुला रिमोट पद्धतीने, पार्ट-टाइम, एका शैक्षणिक उपक्रमाचे नेतृत्व करायला आवडेल का? “
मी हो म्हटले. आता मी सकाळी दुकानात, दुपारी क्लासमध्ये आणि संध्याकाळी यूएस टीमसोबत काम करतो. पगार डॉलर्समध्ये नाही, पण तो प्रचंड आहे.
गेल्या महिन्यात, माझ्या वडिलांनी वयाची ६८ वर्षे पूर्ण केली. मी एक छोटा कार्यक्रम आयोजित केला होता. तेच मित्र आले होते, जे म्हणायचे की वडिलांनी माझे करिअर खराब केले. माझे वडील माईक घेऊन म्हणाले, “माझा मुलगा अमेरिकेला गेला नाही, पण तो माझ्यासोबत राहिला. मी हॉस्पिटलमध्ये असताना त्याने माझा हात धरला होता. जेव्हा त्याच्या आईचे केस परत आले, तेव्हा त्याने तिच्या केसांच्या वेण्या घातल्या. बाळा, बरेच लोक करिअर घडवतात, पण त्यातले काही मोजकेच यशस्वी होतात.”
माझी आई हळू आवाजात म्हणाली, “मला ते ऑफर लेटर अजूनही आठवतंय. तू ते कपाटात का ठेवलंस? “
मी म्हटलं, “जेणेकरून मी काय मागे सोडलंय याची मला आठवण राहील. ”
ती म्हणाली, “तू सोडलं नाहीस, तू निवड केलीस. “
आज मी दुकानात बसलो आहे. माझ्यासमोर शाळेची मुलं कँडी विकत घेत आहेत. माझ्या लॅपटॉपवर कोडिंग चालू आहे. बाबा माझ्या शेजारी वर्तमानपत्र वाचत आहेत आणि आई काउंटरवर बसली आहे.
कधीकधी रात्री, मी ते ऑफर लेटर बाहेर काढतो. २४०, ००० डॉलर्स. मग मला आईचं हसणं ऐकू येतं आणि बाबांचा खोकला थांबलेला असतो. समजलं. आणि मी ते पत्र परत ठेवून देतो.
लोक विचारतात, मला त्याचा पश्चात्ताप होतो का? मी खरं सांगतो, पूर्वी व्हायचा. जेव्हा मित्र बंगळूरुमधून, अमेरिकेच्या सहलींचे फोटो पोस्ट करायचे. आता तसं होत नाही. कारण मी माझ्या करिअरचा बळी दिला नाही, उलट मी त्याला एक नवीन ओळख दिली. माझं करिअर आता फक्त कोडिंग नाही, तर ती एक काळजी आहे.
मी माझ्या आई-वडिलांसाठी अमेरिका सोडली, पण त्यांच्यासोबत आयुष्य जगलो. मला रोज सकाळी माझ्या वडिलांना चहा द्यायला आणि माझ्या आईचे पाय दाबायला मिळतात. हे काही २. ४ कोटी रुपयांनी मिळत नाही.
जर मला पुन्हा संधी मिळाली, तर मी तेच करेन. माझा व्हिसा रद्द करेन, नोकरी सोडेन आणि एक दुकान उघडेन. कारण काही त्याग हे नुकसान नसतात; ती प्रेमातील गुंतवणूक असते.
आणि आज, जेव्हा एखादं मूल विचारतं, “दादा, आयआयटी पूर्ण केल्यावर दुकान का उघडलं? ” तेव्हा मी हसून म्हणतो, “कारण माझ्या आई-वडिलांची माझ्या आयुष्यातली सर्वात मोठी कंपनी आहे आणि मी त्यांचा पूर्णवेळ सीईओ आहे. ”
**
लेखक : अज्ञात.
प्रस्तुती : श्री मेघ:श्याम सोनावणे
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
जीवनरंग 
जीवनरंग 
जीवनरंग 
