डॉ. ज्योती गोडबोले
जीवनरंग 
☆ तिसरा अंक… — भाग – २ ☆ डॉ. ज्योती गोडबोले ☆
(अविनाशचीही परिस्थिती वेगळी नव्हती.रिटायर झाल्यावर वेळ खायला उठायचा त्याला. आता तो पूर्वीचा रुबाब राहिला नव्हता. लोकांचं येणं जाणं कमी झालं.या घरात पूर्वीसारखे होस्टिंग करणं अशक्यच होतं… सुगी संपल्यावर पाखरं उडून गेली. ) – इथून पुढे —
आत्ता हे सगळं वसुधाला आठवलं. दोघे नातू रोज येत त्यांच्यात थोडा जीव रमे त्यांचा. हे लोक आल्याबरोबर मुलांना संभाळणारी नॅनी त्यांनी काढून टाकली.केट आणि अमर एखादी चक्कर मारत.
उद्या त्यांची मैत्रीण चारुता भेटायला येणार होती. वसुधाने नातू गेल्यावर स्वयंपाक केला.चारुता त्यांची मुंबईची जवळची मैत्रीण.तिची मुलगी वसुधाच्या गावापासून दोन तास ड्राईव्ह वर होती.म्हणजे अमेरिकन दृष्टीने जवळच. ती येणार होती चारुताला घेऊन वसुधाकडे.
ठरलेल्या वेळी चारुताला घेऊन तिची मुलगी चंदा आली. आल्याआल्या चारुता वसुधाला मिठी मारून म्हणाली, “कितीकिती वर्षांनी भेटतोय ग आपण वसू. कशी आहेस तू?”
दोघी मैत्रिणीच्या डोळ्यात अश्रू आले. वसुधाने केलेल्या स्वयंपाकाला नावाजत त्या तिघी मनापासून जेवल्या.चारुता वसुधाच्या शेजारी बसली.
“आता सांग बघू मला सगळं.कशी आहेस कसं चाललंय तुझं?”
”अग मी मस्त आहे की. जवळच मुलगा सून रहातात,येतात कधीतरी.”
तेवढ्यात बेल वाजली.नेहमीप्रमाणे आजही दोन्ही नातू आत आले.दंगा करू लागले.अविनाशचं आणि वसुधाचं चित्त विचलित झालं.
“ अग मी येणार हे सांगितलं होतंस ना त्या सुनेला?तरी सोडलं याना इकडे?” चारुताने विचारलं.
“अग त्यांचे जॉब असतात ना.मग सोडतात रोज या मुलांना.तेवढीच आमची मदत त्यांना.”
चारुताने विचारलं, “वसुधा, आत्ता अविनाशला एकदम मणक्यांचा त्रास सुरू झाला म्हणालीस ना?तेव्हा ही सून मुलगा आले होते का ग?एम आर आय करायला बरोबर?”
“छे ग चारुता.आम्ही दोघेच गेलो.मी कार चालवली, त्या डॉक्टरची अपॉइंटमेंट घेतली.सगळं केलं.ही अमेरिका आहे बाई.मुंबई नाही.. मुलगा सून लेक धावत यायला आणि घरी घेऊन जायला.”
वसुधा कडवटपणे म्हणाली. “ अग,त्यांना हे सुचलं सुद्धा नाही की आपल्या आईला किती त्रास होत असेल.तर घरी न्यावे चार दिवस. इकडे ही पद्धतच नाही.माझा हात दुखावला होता तेव्हाही कोणी आलं नाही.जो बरा असेल त्याने बरा नसेल त्याचं करायचं.” वसुधाच्या डोळ्यात पाणी आलं.
“चारुता, तू भाग्यवान ग.मुंबईला मुलगा सून नातवंडे एकत्र रहाता. तुझे मिस्टर गेल्यावरही तू एकटी नाही पडलीस.तुझं मोठं ऑपरेशन झालं म्हणालीस तेव्हा मुलगा सून कोणीतरी हॉस्पिटलमध्ये झोपायलाही येत होते.”
चारुता म्हणाली “हो ग वसुधा.मी किती भाग्यवान आहे याबाबतीत.लाख आहेत माझी सून आणि मुलगा.पण खरं सांगू का,आता भारतातसुद्धा ओल्ड एज होम्स वाढायला लागली आहेत ग.मुलांना हल्ली म्हातारे आईवडील नकोच असतात.दोघांपैकी एकच मागे उरला तर सरळ त्यांना अथश्री सारख्या उत्तम वृद्धाश्रमात दाखल करतात. काय बोलणार? तेही तिकडे आनंदात जातात.समवयस्क लोक तिकडे असतात.रोजची नाश्त्यापासून जेवणापर्यंतची कटकट नाही.म्हटलं तर सुख म्हटलं तर एकाकी.
पण तू मला सांग,जवळ घर घेतलंस खरं मुलगा सुनेच्या, पण मग उपयोग काय झाला?त्यांना मात्र तुमचा उपयोग नक्कीच होतोय असं दिसतंय. वसुधा, मुंबईला या ना दोघे माझ्याकडे जरा बदल म्हणून. माझं घर मोठं नाही.पण मन मोठं आहे. शेजारचा फ्लॅट रिकामाअसतो,तिथे मस्त सोय करीन मी तुमची.
येता का?मस्त रहा,नाटक सिनेमे बघा, मी छान जेवायला रोज मस्त करीन.अविनाश,याल का? मी अगदी मनापासून बोलावते आहे. मी तर म्हणते,तो शेजारचा फ्लॅट तुम्हीच का विकत घेत नाही?सरळ हे सोडून मुंबईला शिफ्ट व्हा.सहज शक्य आहे तुम्हाला.” चारुता गंभीरपणे म्हणाली. “आपल्याकडे अजून नोकर मिळतात.चोवीस तास म्हणालीस तरी ते उपलब्ध असतात.डॉक्टर केव्हाही असतात. हल्ली खूप बदलला आहे भारत.म्हातारपण सुखाचं आहे बरं भारतात.विचार करा अजूनही. काय ग हे इथे? डॉक्टरची अपॉइंटमेंट मिळायला दोनदोन महिने?सगळा खेळ इन्शुरन्सचा. साधा डॉक्टर उपलब्ध नाही.कोणतीही मदतनाही.कशाला ग रहाता इथे?मिळवलेत ना ढीगभर ते डॉलर्स?उपयोग काय मग म्हातारपणी? मुलांना द्यायला का?जी तुमच्या मदतीला फिरकत सुद्धा नाहीत. “– चारुता तळमळीने बोलत होती. “सॉरी ग वसुधा.मी जरा जास्तच बोलले.माझ्याकडे असा पैसा नसेल पण माझी माणसं आहेत मदतीला. आणि ज्यांना नाहीत त्यांना अथश्री सारखे पर्याय उपलब्ध आहेत जिथे तुमची शेवटपर्यंत नीट काळजी घेतली जाते…”
अविनाश हे ऐकत होता. “अगदी बरोबर बोलते आहेस तू चारुता.तुझी कळकळ समजते आम्हाला. काय झालंय सांगू का?आता आम्हाला इथेच रहावे लागणार.माझं सोन्यासारखं घर मी विकलं तेव्हाच आमच्या आयुष्याचा पहिला अंक संपून दुसरा सुरू झाला.फार जड गेलं ते मला.कबूल करतो मी.आणि हाही भ्रमनिरास झाला की मुलगा सून जवळ आहेत म्हणून आधार मिळेल.तसलं काही होणार नाही.मला त्याचं काहीही वाईट वाटत नाही ग.इथे लोक असेच असतात.माझी मुलं नावाला मराठी आहेत.त्यांची आतडी आमच्यात अजिबात गुंतलेली नाहीत. वसुधा खूप गुंतली आहे केट मध्ये.
तिला हे दे.. तिला ते दे,तिला साडीच दे.ती नेतेसुद्धा, पण ती गोरी मुलगी हे कधी वापरणार ग?
मी हजारवेळा सांगतो, ती आपली नाही.कधीतरी चक्कर मारतात हेही खूप आहे…
…. आमच्या कानडे नावाच्या मित्राचीच गोष्ट सांगतो.अवघ्या साठीत त्याच्या बायकोला डिमेंशियाने गाठले. काही म्हणजे काहीही समजत नाही तिला.दोन्ही मुलं पार दुसऱ्या कोस्टला. हा कानडे एकटा तिचं सगळं करतो.ती आडवीच्या आडवी पडून असते.हाही आता माझ्याच एवढा आहे.त्या भव्य घरात भुतासारखे दोघेच रहातात. हा एकटा ओढतोय हे बायकोचे न बरे होणारे दुखणे.किती छान जोडी होती ती.बघता बघता ती कोशात गेली आणि आता तर नुसती टकमक बघत असते.हा भरवतो,डायपर बदलतो, सगळी सेवा करतो.”
चारुता म्हणाली, “मग का नाही आणले त्यांना भारतात?अल्झायमर आणि डिमेंशियासाठीही वेगळी केअर सेंटर्स आहेत इकडे.तुम्हा लोकांना पैशाला काय कमी आहे?अजून ठेवू शकता त्या बाईना तुम्ही तिकडे.”
अविनाश शांतपणे म्हणाला, “तो त्यांचा प्रश्न आहे ग चारुता. आमचं म्हणशील तर आता आमचाही तिसरा अंक सुरू झालाच आहे.आम्ही किती जगू,कोण आधी जाईल हे माहीत नाही. मी आणि वसुधा मागच्याच महिन्यात इथल्या एका ओल्ड एज होम मध्ये आमची नावे नोंदवून आलोय.आत्ता नाही पण अगदीच विकलं अवस्था झाली तर आम्हाला तिकडे जाण्याशिवाय पर्यायच नाही. आम्ही आमच्या हाताने भारताचे परतीचे दोर कापून टाकलेत. त्यात मलातरी काही वाईट वाटत नाहीये.
गेली जवळजवळ पंचेचाळीस वर्षं मी इथे वैभवात राहिलो.सगळं ऐश्वर्य उपभोगलं. आता मलाच भारतात परत यायचं नाही.आमचं तिकडे कोणीही नाही.मग इकडच्याच वृद्धाश्रमात राहू.तिकडच्या कशाला? आमची त्याचीही मानसिक तयारी आहे.इकडे रहाणारे सगळे हेच करतात.तिसरा अंक शेवटी इथेच ओल्ड एज होम मधेच होतो आणि तिथेच संपतो.”.. गंभीरपणे अविनाश बोलत होता.
वसुधा म्हणाली, “मंडळी फार गंभीर चर्चा झाली.या नादात आपल्या चारुताला आवडतं ते आणलेलं आईस्क्रीम आणखीच गार होईल.थांब ग चारुता… चंदा,तेवढं फ्रीजमधलं आईस्क्रीम काढ बाई.तुझ्या आईला फार आवडतं ना स्ट्रॉबेरी आईस्क्रीम?”
चंदा हसत हसत म्हणाली “हो ग मावशी.मी वाटच बघत होते की ही चर्चा थांबणार कधी? आई,ही अमेरिकेची वस्तुस्थिती आहे आणि आम्ही सगळ्यांनी ती स्वीकारली आहे.तू आता विसरून जा सगळं आणि हे मस्त आईस्क्रीम खा बघू.”
.. चारुता हसली आणि आईस्क्रीमचा मोठा बाउल तिने पुढे ओढला.
– समाप्त –
© डॉ. ज्योती गोडबोले
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
जीवनरंग 
जीवनरंग 
