मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ अध्यात्म…- भाग २ ☆ श्री प्रदीप केळुस्कर ☆

श्री प्रदीप केळुस्कर 

जीवनरंग 

☆ अध्यात्म… – भाग २ ☆ श्री प्रदीप केळुस्कर ☆

(तिने तेल तापवायला घेतले. मी तिला म्हंटले..

‘संध्या.. मी पुऱ्या लाटून देते. तू तळून घे.

मी पुऱ्या लाटता लाटता तिच्याशी बोलू लागले..) 

इथून पुढे – – – 

‘संध्या.. आम्ही म्हणजे माझा मुलगा, सुन आणि मी सात वर्षांपूर्वी या जागेत राहायला आलो, माझा मुलगा आणि सुन नोकरीला जातात.. म्हणजे सकाळी नऊला बाहेर पडतात.. मग मी ग्यालरीत बसते.. आता तुमची ही बिल्डिंग झाली त्या ठिकाणी रिकामी जागा होती.. गुलमोहराची आणि आंब्याची झाडें होती..

‘मग ती झाडें तोडली की काय?

‘झाडें तोडूनच हा प्लॉट तयार केला.. मग मोजमाप सुरु झाले.. खड्डे पडले पाठोपाठ विटा, वाळू, लोखंड, सळी घेऊन ट्रक्स धावू लागले आणि कामगार पण पोचले. पुरुष आणि स्त्रिया… खड्ड्यात दगड, वाळू, सिमेंट घालू लागले. मग एका कामगारासाठी पाल उभे राहिले. बाकी कामगार जाऊन येऊन असायचे पण एक जोडी याच पालात राहू लागली.. कदाचित ते वाचमन असतील. त्यांची दोन मुले.. एक चार वर्षांची मुलगी आणि एक पाळण्यातील मुलगा. ती बाई त्या मुलाला झोळीत घालून काम करत असे. तिची मोठी मुलगी त्या आपल्या भावाला झोक देत असे, त्याच्या तोंडात पेजपाणी घालत असे. ती बाई दुपारी आली की त्या बाळाला पाजत असे.. मग संध्याकाळी आली की भाकऱ्या बडवत असे.. मग कालवण करून सगळी शांत झोपत.

‘मग तिचा नवरा? तो दारू पिऊन तिला मारत असे काय?

‘नाही.. तिचा नवरा कमालीचा देवभक्त होता.. तो संध्याकाळी भजने म्हणायचा.. मुलांना खेळवायचा..

‘म्हणजे काकू.. एकांदरीत ते गरीब, झोपड्यात रहाणारे पण समाधानी कुटुंब होते तर..?

‘होय.. खरेच.. मी देवळात जातानायेताना ती मुले दिसायची.. मी त्यांच्यासाथी खाऊ न्यायचे.. छोटया मुलाला बाहुल्या, खेळणी द्यायचे..

आणि एक दिवस ढग दाटून आले.. जोराचा वारा आणि पाऊस सुरु झाला, धुलीचे लोट जाऊ लागले, अनेक ठिकाणची झाडें पडली, त्यात त्या जोडप्याच्या पालावरील छप्पर उडून गेले.. संसार उघडा पडला..

‘अरे बापरे.. मग?

‘माझ्यासकट या बिल्डिंगमधील लोक धावली.. मी त्या सर्वाना माझ्या घरात घेऊन आले. चहापाणी दिले.

‘मग?

‘रात्रीपर्यत या बिल्डिंगचा बिल्डर आणि त्याची माणसे आली आणि त्यांनी त्या कुटुंबाची व्यवस्था त्यांच्या तोपर्यंत बांधून ठेवलेल्या जागेत केली.. म्हणजेच आज तुम्ही रहात आहात त्या जागेत केली..

‘काय? या आमच्या जागेत?

‘तेंव्हा ही तुमची जागा नव्हती आणि व्यवस्थित पण केलेली नव्हती, फक्त चार बाजूला विटा लावलेल्या होत्या.. खाली टाईल्स नव्हते, भिंतीना रंग नव्हता फक्त एक नळ जोडून दिला होता.

‘मग या जागेत ती मंडळी राहिली?

‘होय.. आता ती जोडी आणि त्यांची मुले मला अगदी जवळ आली.. त्या बाईचे नाव मुक्ता आणि त्याचे सदाशिव. मी ग्यालरीत बसले की त्यांचा संसार दिसायचा. मी मुक्ताला म्हंटले..

‘या मोठया पोरीला शाळेत घाल.. शिकेल ती..

‘साळेत घातलं तर बाबूला कोन बगणार… ती बघते म्हणूं मी कामावर जात्ये..

‘मग तू घरी आलीस की तिला माझ्याकडे पाठव.. मी घेईन तिचा अभ्यास..

‘ह्ये झाक हुईल..

असं म्हणून ती तिच्या मोठया मुलीला माझ्याकडे पाठवू लागली. मला पण जाग झाली.. मी तिला मुळाक्षरे, आकडे शिकवू लागले आणि ती पण शिकू लागली. पण त्याच दरम्याने मुक्ताचे पोट दिसायला लागले आणि त्या मुलीचे येणे अनियमित होऊ लागले आणि मुक्ताला मुलगी झाली.. मग मात्र आईचे करायला ती घरी राहू लागली. सातआठ दिवसांनी मुक्ता कामावर जायला लागली.. आणि आपल्या दोन्ही भावंडाना सांभाळायला ती मुलगी घरीच थांबली.

‘अरेरे.. मुलीचे शिक्षण थांबले म्हणायचे..

‘होय.. थांबले ते थांबलेच म्हणायचे.. पुढे ती शाळेत जाते की नाही की आईसारखी अशिक्षित राहते कोण जाणे?

‘मग कुठे आहेत आता मुक्ता आणि तिचा नवरा.. मुले?

तिसरे मूल सहा महिन्याचे होत आले तोपर्यंत या बिल्डिंगचे काम पुरे होत आले.. रंग लाऊन बिल्डिंग पुरी झाली.. तुमच्यासारखे लोक घर पहायला येऊ लागली.. आणि एक दिवस..

‘एक दिवस काय काकू?

‘एक दिवस मी नेहेमीप्रमाणे माझ्या ग्यालरीत बसले होते तर याच जागेतून मुक्ता आणि सदा ची बांधाबांध दिसून आली.. त्याचे सामान ते केव्हडे.. पण चार भांडी.. चिरंगुट.. लाकडे.. स्टोव्ह.. सगळे कापडात बांधलेली.. मला कळेना कुठ जातात ही? मी हाक मारुंन सदाला विचारलं..

‘सदाभाऊ.. कुठ बाहेर जाताय काय?

‘भायर कुठलं.. आता मालकांनी नवीन बांधायला घेतलं नव्ह.. तिथं जायचं..

माझा जीव कासावीस झाला.. गेली चार वर्षे या दोघांना आणि त्यान्च्या तीन मुलांना पहायची सवय.. तीनही मुले माझ्या डोळ्यसमोर मोठी झालेली..

‘मग आता परत येथे नाही येणार?

एव्हड्यात मुक्ता धाकट्या मुलीला कंबरेवर घेऊन आली. माझ्याकडे पाहून हलकेसे हसली.. थोरली एक पिशवी घेऊन चालायला लागली.. बाबूला सदाने खांदयावर घेतले आणि दोन हातात दोन पोती घेऊन चालायला लागला. मला वाटलेले निदान मुक्ताला तरी हे घर सोडताना जड वाटेल.. पण ती पण छोटीला कमरेवर आणि हातात लाकडाची मोळी, दुसऱ्या हातात एक पोत घेऊन नवऱ्याच्या मागोमाग चालायला लागली..

‘काय.. काकू.. रोज तुम्ही त्यांच्याशी बोलायचा.. त्याना जुने कपडे दयायचा..

मोठीचा अभ्यास घयायचा.. वाऱ्याने त्त्यांचे छप्पर उडाले तेंव्हा त्याना घरात घेतलेत तुम्ही.. तरीसुद्धा..

‘कशातही मन अडकवायचं नाही.. कसलेली पाश गुंडाळून घ्यायचे नाही यालाच जर अध्यात्म म्हणत असतील तर सदा आणि मुक्ताजोडीने मला ते शिकवले.. ज्या घरात म्हणजे संध्या आज तू ज्या घरात राहतेस, त्या घरात तीन वर्षे राहून त्या घराचा लोभ तिला झाला नाही.. मागे वळूनही न पहाता ती मुलांना घेऊन बाहेर पडली.

‘पण तुम्हाला कधी परत भेटतील का ती?

‘नाही भेटणार.. ती कदाचित मला आणि या बिल्डिंगला विसरून पण गेली असतील.. रोजचे काम हेच त्त्यांचे आयुष्य. मघा तू म्हणालीस संध्या.. दोन जागा सोडून तू या जागेत आलीस.. तुला ही तरी जागा लाभावी.. म्हणून. मी तुला खात्रीने सांगते.. ज्या जागेत सदा आणि मुक्ता.. त्यांची तीन मुले.. आनंदाने राहिली.. कसलीही अभिलाषा न ठेवता.. ती जागा तुला लाभणारच.. आजपर्यंत कधीही न मिळालेले सुख आणि समाधान या जागेत तुला मिळणारच..

पुऱ्या तळता तळता संध्या थांबली आणि तिने मला घट्ट मिठी मारली.

– समाप्त –

© श्री प्रदीप रामदास केळुस्कर

मोबा. ९४२२३८१२९९ / ९३०७५२११५२

≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित / मंजुषा मुळे/ गौरी गाडेकर≈