डाॅ. निशिकांत श्रोत्री
इंद्रधनुष्य
☆ ॥ आदित्य हृदय स्तोत्र ॥ ☆ मराठी भावानुवाद – डाॅ. निशिकांत श्रोत्री ☆
☆ ☆ ☆ ☆
प्रभू रामचंद्र रणांगणात चिंतित अवस्थेत असतांना रावण शस्त्रसज्ज होऊन रणांगणात उतरला. त्यावेळेस अगस्ती ऋषींनी रामापाशी जाऊन त्याला ‘आदित्यहृदय स्तोत्र’ सांगितले.
आदित्य ह्रदय स्तोत्र
☆
ततो युद्धपरिश्रान्तं समरे चिन्तया स्थितम् ।
रावणं चाग्रतो दृष्ट्वा युद्धाय समुपस्थितम् ॥१॥
*
दैवतैश्च समागम्य द्रष्टुमभ्यागतो रणम् ।
उपगम्याब्रवीद् राममगस्त्यो भगवांस्तदा ॥२॥
*
राम राम महाबाहो श्रृणु गुह्मं सनातनम् ।
येन सर्वानरीन् वत्स समरे विजयिष्यसे ॥३॥
*
आदित्यहृदयं पुण्यं सर्वशत्रुविनाशनम् ।
जयावहं जपं नित्यमक्षयं परमं शिवम् ॥४॥
*
सर्वमंगलमागल्यं सर्वपापप्रणाशनम् ।
चिन्ताशोकप्रशमनमायुर्वर्धनमुत्तमम् ॥५॥
*
रश्मिमन्तं समुद्यन्तं देवासुरनमस्कृतम् ।
पुजयस्व विवस्वन्तं भास्करं भुवनेश्वरम् ॥६॥
*
सर्वदेवात्मको ह्येष तेजस्वी रश्मिभावन: ।
एष देवासुरगणांल्लोकान् पाति गभस्तिभि: ॥७॥
*
एष ब्रह्मा च विष्णुश्च शिव: स्कन्द: प्रजापति: ।
महेन्द्रो धनद: कालो यम: सोमो ह्यापां पतिः ॥८॥
*
पितरो वसव: साध्या अश्विनौ मरुतो मनु: ।
वायुर्वहिन: प्रजा प्राण ऋतुकर्ता प्रभाकर: ॥९॥
*
आदित्य: सविता सूर्य: खग: पूषा गभस्तिमान् ।
सुवर्णसदृशो भानुर्हिरण्यरेता दिवाकर: ॥१०॥
*
हरिदश्व: सहस्त्रार्चि: सप्तसप्तिर्मरीचिमान् ।
तिमिरोन्मथन: शम्भुस्त्वष्टा मार्तण्डकोंऽशुमान् ॥११॥
*
हिरण्यगर्भ: शिशिरस्तपनोऽहस्करो रवि: ।
अग्निगर्भोऽदिते: पुत्रः शंखः शिशिरनाशन: ॥१२॥
*
व्योमनाथस्तमोभेदी ऋग्यजु:सामपारग: ।
घनवृष्टिरपां मित्रो विन्ध्यवीथीप्लवंगमः ॥१३॥
*
आतपी मण्डली मृत्यु: पिगंल: सर्वतापन:।
कविर्विश्वो महातेजा: रक्त:सर्वभवोद् भव: ॥१४॥
*
नक्षत्रग्रहताराणामधिपो विश्वभावन: ।
तेजसामपि तेजस्वी द्वादशात्मन् नमोऽस्तु ते ॥१५॥
*
नम: पूर्वाय गिरये पश्चिमायाद्रये नम: ।
ज्योतिर्गणानां पतये दिनाधिपतये नम: ॥१६॥
*
जयाय जयभद्राय हर्यश्वाय नमो नम: ।
नमो नम: सहस्त्रांशो आदित्याय नमो नम: ॥१७॥
*
नम उग्राय वीराय सारंगाय नमो नम: ।
नम: पद्मप्रबोधाय प्रचण्डाय नमोऽस्तु ते ॥१८॥
*
ब्रह्मेशानाच्युतेशाय सुरायादित्यवर्चसे ।
भास्वते सर्वभक्षाय रौद्राय वपुषे नम: ॥१९॥
*
तमोघ्नाय हिमघ्नाय शत्रुघ्नायामितात्मने ।
कृतघ्नघ्नाय देवाय ज्योतिषां पतये नम: ॥२०॥
*
तप्तचामीकराभाय हरये विश्वकर्मणे ।
नमस्तमोऽभिनिघ्नाय रुचये लोकसाक्षिणे ॥२१॥
*
नाशयत्येष वै भूतं तमेष सृजति प्रभु: ।
पायत्येष तपत्येष वर्षत्येष गभस्तिभि: ॥२२॥
*
एष सुप्तेषु जागर्ति भूतेषु परिनिष्ठित: ।
एष चैवाग्निहोत्रं च फलं चैवाग्निहोत्रिणाम् ॥२३॥
*
देवाश्च क्रतवश्चैव क्रतुनां फलमेव च ।
यानि कृत्यानि लोकेषु सर्वेषु परमं प्रभु: ॥२४॥
*
एनमापत्सु कृच्छ्रेषु कान्तारेषु भयेषु च ।
कीर्तयन् पुरुष: कश्चिन्नावसीदति राघव ॥२५॥
*
पूजयस्वैनमेकाग्रो देवदेवं जगप्ततिम् ।
एतत्त्रिगुणितं जप्त्वा युद्धेषु विजयिष्यसि ॥२६॥
*
अस्मिन् क्षणे महाबाहो रावणं त्वं जहिष्यसि ।
एवमुक्ता ततोऽगस्त्यो जगाम स यथागतम् ॥२७॥
*
एतच्छ्रुत्वा महातेजा नष्टशोकोऽभवत् तदा ॥
धारयामास सुप्रीतो राघव प्रयतात्मवान् ॥२८॥
*
आदित्यं प्रेक्ष्य जप्त्वेदं परं हर्षमवाप्तवान् ।
त्रिराचम्य शूचिर्भूत्वा धनुरादाय वीर्यवान् ॥२९॥
*
रावणं प्रेक्ष्य हृष्टात्मा जयार्थं समुपागतम् ।
सर्वयत्नेन महता वृतस्तस्य वधेऽभवत् ॥३०॥
*
अथ रविरवदन्निरीक्ष्य रामं मुदितमना: परमं प्रहृष्यमाण: ।
निशिचरपतिसंक्षयं विदित्वा सुरगणमध्यगतो वचस्त्वरेति ॥३१॥
— —
आदित्यहृदय स्तोत्र : भावानुवाद
☆
चिंतेने ग्रस्त श्रीरामचंद्र युद्धश्रमाने थकून रणी
युद्ध करण्या प्रत्यक्ष ठाके रावण समरांगणी ॥१॥
*
देखूनिया तया रणी मुनी अगस्ती सरसावले
भगवंत श्रीरामासमीप जाउनिया वदले ॥२॥
*
महावीरा हे श्रीरामा गुपित सनातन ऐकशील
युद्धात सर्वांवरती विजयश्री प्राप्त करशील ॥३॥
*
पावन आदित्यहृदय स्तोत्र सर्वशत्रूविनाशक
परम शिव नित्य अक्षय जपावे विजयदायक ॥४॥
*
समग्र मंगलांमधील मंगल सर्वपापविनाशक
चिन्ताशोक शमन करी आयुष्य वृद्धीदायक ॥५॥
*
सुर-असूर नित्य पूजिती किरणोमयी उदय होता
विवस्वान भास्कर भुवनेश्वराचे पूजन करी आता ॥६॥
*
आभा सकल देवांची तेजस्वी किरणकारण
सुर-असुरसहित समस्त लोकांचे करती पालन ॥७॥
*
हाचि ब्रह्मा विष्णु हा शिव कार्तिकेय तथा प्रजापति
महेंद्र कुबेर काल हा यम विधु हाचि तेजाचा पती ॥८॥
*
पितर वसू साध्य मरूद्गण मनु तथा अश्विनीकुमार
पवन वन्ही प्रजा प्राण ऋतू नियामक तेजस्वी प्रभाकर ॥९॥
*
आदित्य खग सूर्य सविता गभस्तिमान पूष
भानु हिरण्यरेत प्रभाकर सुवर्णसदृश ॥१०॥
*
हरिद्रश्व सहस्रार्चि सप्तसति मरीचिमान
तिमिरोन्मथन शंभू त्वष्टा अंशुमान मार्तंड ॥११॥
*
हिरण्यगर्भ शिशिर तपन दिनकर विवस्वान
अदितीपुत्र अग्निगर्भ शंख शिशिरनाशन ॥१२॥
*
व्योमनाथ ऋग्वेद यजुर्वेद सामवेद पारगमनी
जलमित्र घनवृष्टी विन्ध्यवीथीप्लवंग तमोभेदनी ॥१३॥
*
आतपी मण्डली मृत्यू पिंगल सर्वतापन
कवि विश्व महातेज रक्त समस्त चरजनन ॥१४॥
*
नक्षत्रतारांगणस्वामी तथा असुन विश्वभावन
तेजस्वीत तेजोमयी द्वादशारिक्त नामे तुज नमन ॥१५॥
*
उदयाचल अस्ताचल रुपे नमन तुजला
नमन तारांगण स्वामी तथा दिनाधिपतीला ॥१६॥
*
जयासी जयभद्रासी हरिताश्वासी असो नमन
सहस्ररश्मी शोभित आदित्यदेवा वारंवार नमन ॥१७॥
*
उग्रासी नमन वीरासी सारंगासी पुनर्नमन
पद्मप्रबोधासी नमन प्रचंडासी असो नमन ।१८॥
*
ब्रह्मा विष्णु महेश तुम्ही किरणांची प्रभा तुम्हा
तेजःपुंजा सर्वभक्षका हे रौद्रा नमन तुम्हा ॥१९॥
*
तम विनाशक अनुपमरूपी शत्रुनाशका विनाशक हिम
कृतघ्न नाशक देवा ज्योतिषपते तव चरणी प्रणाम ॥२०॥
*
हरे विश्वकर्मा प्रभा तप्त सुवर्णासमान
तमारि प्रकेशरूपा सर्वसाक्षी तुला नमन ॥२१॥
*
सर्व जीव संहारक समस्त सृष्टीचे पालक ईश
देव तापाचा सूर्य पर्जन्याचा नमन गभस्ती ईश ॥२२॥
*
सुप्तरूपे समस्त जीवांच्या अंतर्यामी जागृत
अग्निहोत्र्यांसी अग्निहोत्राचे फल हाचि अर्पित ॥२३॥
*
देव हाचि यज्ञ हाचि यज्ञाचे प्राप्त फल
समस्त कर्मांचे विश्वातील हाचि देई फल ॥२४॥
*
कष्ट असो वा आपत्ती दुर्गम मार्ग भय वा
याचे करता कीर्तन होईल निवारण राघवा ॥२५॥
*
एकाग्र होउनी जगदीश्वराची करावीसी अर्चना
युद्धे विजय प्राप्ती करिता स्तोत्रा त्रिवार पठणा ॥२६॥
*
वीरश्रेष्ठा युद्ध करुनी या क्षणी पराजित करशील दशानना
निघून गेले ऋषी अगस्ती देउनिया रघुनायका आश्वासना ॥२७॥
*
चिंतामुक्त जाहले रघुवीर ऐकुनिया वचना
प्रसन्न चित्ते धारियले रघुनाथे ऋषीवचना ॥२८॥
*
नेत्र लाविले आदित्यावर त्रिवार आचमन
शुचिर्भूत राघव सज्ज हाती कोदंडा धरून ॥२९॥
*
समोर बघता दशाननाला राघव सरसावले
अरीवधाचा निश्चय करूनी युद्धसिद्ध जाहले ॥३०॥
*
देवगणांसमवेत ठाकल्या आदित्यरविदेवाने
समरसज्ज श्रीरामास पाहिले मोठ्या हर्षाने
निशाचरपति रावणवधास सज्ज पाहुनी राघव
हे रघुनंदन त्वरा करावी वदले भास्करमित्रदेव ॥३१॥
☆ ☆ ☆ ☆
मराठी भावानुवाद © डॉ. निशिकान्त श्रोत्री
एम.डी., डी.जी.ओ.
मो ९८९०११७७५४ ईमेल nishikants@gmail. com
≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
कवितेच्या प्रदेशात # ३१५ 
मनमंजुषेतून 
वाचताना वेचलेले 
ना उरला कोणी वाली... 
