श्री शरद कुलकर्णी
कवितेचा उत्सव
☆ संध्याचित्र… ☆ श्री शरद कुलकर्णी ☆
☆
क्षितिजावर ओठ टेकून
सूर्य बुडाला देत अलिंगन.
कळप गाईंचे परत फिरती
व्याकूळ कंठी नाद किणकिण.
तुळशी पुढती दीप जळावा
शुभंकरोती अर्थ कळावा.
सूरमयी कुणी राग म्हणावा.
यमन शोकी समजून यावा.
ना दिवस ना रात्रही
वेळ कातर भीतर झाली.
दिन अस्तास आज गेला
होय, संध्याकाळ झाली.
☆
© श्री शरद कुलकर्णी
मिरज
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
सौ. रेणुका धनंजय मार्डीकर
चित्रकाव्य
कनकभरली फुले… सौ.रेणुका धनंजय मार्डीकर ☆
(वर्णसंख्या 16 यती 8 व्या अक्षरावर)
☆
उंच उंच डोंगरात झाडेवेली घनदाट
किती साजरी साजरी धुकं भरली पहाट ||ध्रु||
*
रिमझिम रिमझिम पावसाच्या येती सरी
घाटाघाटातली झाडी वेली त्यात रंग भरी
कनकभरली फुले सोनमोहोराचा थाट
किती साजरी साजरी धुकं भरली पहाट ||1||
*
हिरव्यात डोकावती पहा देखणी पिवळी
पर्ण पाचूवर आली कळी कोवळी कोवळी
मधू प्राशनास धावे फुलपाखरु सुसाट
किती सारी साजरी धुकं भरली पहाट ||2||
*
वाटा वळणे वळणे झरे पाण्याचे खेळणे
ताम्रफुले पहुडली त्यांचे मातीशी लोळणे
पायघड्या देखण्याश्या वारा घालतो मोकाट
किती साजरी साजरी धुकं भरली पहाट ||3||
*
माकडांचे लोट आले इकडे तिकडे पळे
ताम्रशेंगा पितवृष्टी खळखळून ओघळे
माझ्या कवन शेल्याला पितंबरी ताम्र काठ
किती साजरी साजरी धुकं भरली पहाट ||4||
*
कुठे बेफाटला वारा कुठे पाऊस सरारा
ताम्रवृक्ष उंच उंच फुले घागरा गरारा
ओंजळीत सोनफुले शब्दांची वाहती लाट
किती साजरी साजरी धुकं भरली पहाट ||5||
☆
© सौ.रेणुका धनंजय मार्डीकर
औसा.
मोबा. नं. ८८५५९१७९१८
≈ संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर ≈
सुश्री शोभा जोशी
चित्रकाव्य
बकुळ…
☆
बकुळीच्या झाडाखाली
वेचत असता फुले
मनाच्या ओंजळीतून
खूप काही सांडले
*
वेचता वेचता फुले
लहानपण आठवले
उशीर झाला म्हणून
पाठीतले धपाटे आठवले
*
एक फूल माझ्याशी
व्यथा मांडून गेले
तेव्हापासून मनात
त्याचे दुःख कोरले गेले
*
हल्ली मला उचलून घ्यायचे
कष्ट कुणी घेत नाहीत
तसंही मला माळण्यासाठी
लांब केसही उरले नाहीत
*
दोन वेण्यातली परकरी नात
बघता बघता गायब झाली
सर ओवत बसलेली
आजीही नजरेआड गेली
*
बरं झालं तू आलीस
ओंजळ तुझी भरली
कुणीतरी आमची
दखल आज घेतली
*
माहिती आहे मला
माझे जीवन एका दिसाचे
पण व्रत मात्र आमचे
अव्याहत सुगंध लुटायचे
*
रोज झाडावरून ओघळून
जमिनीकडे झेपावतो
तेव्हाच आमच्या मनात
विचार एक येतो
*
असो जीवन एक दिवसाचे,
आपण सुगंध लुटावा
प्रत्येकाच्या आयुष्याचा
माझ्यापरी बकुळ व्हावा
*
सुकून गेलो तरीही
गंध मागे ठेऊन जातो
प्रत्येकाच्या हृदयात
अविरत मी दरवळतो
☆ ☆ ☆ ☆
कवी : अज्ञात
प्रस्तुती : सौ. शोभा जोशी
मो ९४२२३१९९६२
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
सुश्री प्रभा सोनवणे
कवितेच्या प्रदेशात # २९९
☆ सहचर… ☆ सुश्री प्रभा सोनवणे ☆
☆
प्रियतम,
सहचर…पतिपरमेश्वर,
नात्याला नाव नसतं,
असतात जाणिवा,
खूप काही,
आपसूकच मिळालेलं…
असतीलच काही उणिवा !
तू गेल्यानंतर,
जाणवतंय तुझं अस्तित्व,
तुझी चप्पल, शूज, स्वेटर,
कशाकशात!
ठरवलंय,
तुझ्याच चष्म्यातून,
पहायचं जग,
आणि ते नातंही ठेवायचं,
अभंग !
☆
© प्रभा सोनवणे
संपर्क – “सोनवणे हाऊस”, ३४८ सोमवार
पेठ, पंधरा ऑगस्ट चौक, विश्वेश्वर बँकेसमोर, पुणे 411011
मोबाईल-९२७०७२९५०३, email- sonawane.prabha@gmail.com
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ.उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
श्री विश्वास दाते
कवितेचा उत्सव
☆ अव्यक्त ! ☆ श्री विश्वास दाते ☆
☆
म्हटले नाहीस कधी तू “आय लव यू”
म्हणणे मला न जमले “आवडतेस मला तू” l
*
अंगी भरून थंडी आला कधीही ताप
रात्री उठून बघशी गेला की नाही ताप l
*
लागले कधी जाऊ एकमेकापासून दूर
दिनराती लागते मनी अनामिक हुरहूर l
*
वाटे जर कधी आज चापून खावे वडे
काही न सांगताही, वडा ताटात की पडे l
*
निशब्द जवळी असता, उरी आनंदाचे सडे
एकास काही होता ऊर दुसऱ्याचे धडधडे l
*
पटले उभयतांना हा वेगळाच संग
काही न बोलताही, मनी वाजती तरंग l
*
लपविली उरीची चिंता कितीही जरी
उमजे लगेच दुसऱ्या तीही का सत्वरी l
*
जीवास शांत वाटे संगतीचा न ये कंटाळा
झाला अबोला तरीही मनी येई न मेघ काळा l
*
कळते तुला कधीही स्तिथी माझ्या मनाची
सहजी मलाही उमजे भाषा तुझ्या तनूची l
*
प्रेम प्रेम म्हणतात ते याहून का वेगळे
जाहिरात न करता, करतात हेच सगळे l
☆
© श्री विश्वास दाते
संपर्क – चिन्मय अपार्टमेंट, 54, मयूर कॉलनी, कोथरूड, पुणे 411038 मो +९१ ९८५००३५३६२, vishwasdatye@gmail.com
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
डॉ. शोभना आगाशे
इंद्रधनुष्य
☆ श्री रविंद्रनाथ टागोर यांची “गीतांजली”… भाग – ४ ☆ डॉ. शोभना आगाशे ☆
श्री रविंद्रनाथ टागोर
गुरूदेव रविंद्रनाथ टागोरांनी जवळजवळ सर्व साहित्य प्रकार हाताळले. त्यांनी कथा लिहिल्या, ज्यातील कांही जगप्रसिद्ध झाल्या. त्यांची अनेक भाषांतून भाषांतरे झाली. दूरदर्शनवर त्या कथा मालिकेच्या स्वरूपात आल्या. त्यांनी अनेक कादंबऱ्या लिहिल्या. त्यातल्या काही चित्रपटाचा साज लेऊन आल्या. त्यांचं बाल साहित्यातील योगदान देखील लक्षणीय आहे. त्यांनी निबंध, आठवणी, टीका, प्रवास वर्णनं, नाटकं व नृत्य नाटिका पण लिहिल्या. अनेक नाटकं, नृत्य नाटिकांचं रंगमंचीय सादरीकरण पण झालं. विशेष म्हणजे या नाटकांचे ते लेखक, कवी, संगीतकार इतकच नाही तर अभिनेता देखील असायचे. पण त्यांच हृदय मात्र कवीचच होतं. त्यांनी कांही दीर्घ काव्यं, खंडकाव्यं (छ. शिवाजी महाराजांवर) पण रचली.
वयाच्या पन्नाशीनंतर त्यांनी चित्रं काढायला सुरुवात केली. मात्र या कलेतील आपलं कौशल्य त्यांनी लवकरच सिद्ध केलं. त्यांच्या चित्रांचं पहिलं प्रदर्शन ‘रविंद्रनाथ – कवी व चित्रकार’ या शीर्षकासह, सन १९३० मधे पॅरिसच्या गॅलरी पिगले (Gallery Pigalle) येथे भरविण्यात आले. यामुळे त्यांच्या कलेला जागतिक ओळख मिळाली. त्यांचं काव्य व चित्रं यांतील नातं इथे सुस्पष्ट होत होतं. नंतर युरोपमध्ये त्यांची अनेक यशस्वी प्रदर्शने भरवली गेली. त्यांची चित्रे साधेपणा, सुस्पष्ट रूपे व लयबद्धता यासाठी ओळखली जात. कालांतराने त्यांच्या १५० व्या जन्मदिवसाच्या औचित्य साधून लंडनमधील ‘व्हिक्टोरिया आणि अल्बर्ट’ संग्रहालयाने टागोरांची ५० चित्रे प्रदर्शित केली होती.
टागोरांच्या साहित्याचा अभ्यास, जगातील व भारतातील अनेक विद्यापीठात आज १०० वर्षांनंतरही केला जात आहे. याबाबतीत त्यांची तुलना कालीदास, शेक्सपिअर यांच्याशी केली जाऊ शकते.
गीतांजलीतील अध्यात्म, जगन्नियंत्याची संकल्पना ही उपनिषदांवरून प्रेरित असावी. त्यामुळेच ती कालातीत आहे व देशाच्या, धर्माच्या सीमा ओलांडून ती वाचकांच्या हृदयाला भिडते. आणि त्यामुळेच हे साहित्य अजरामर असं वैश्विक साहित्य झालं आहे. ब्रिटिश युनिटेरियन ‘हिमन्स फॉर लिव्हिंग’ मधील “नाऊ आय रिकॉल माय चाइल्ड” हे स्तोत्र गीतांजलीतील गीत क्र. ९७ वर बेतलेले आहे. यावरून या साहित्याची वैश्विकता सिध्द होत नाही काय?
—–
☆ गीत:- १९ ☆
If thou speakest not I will fill my heart with thy silence and endure it. I will keep still and wait like the night with starry vigil and it’s head bent low with patience.
The morning will surely come, the darkness will vanish, and thy voice pour down in golden streams breaking through the sky.
Then thy words will take wing in songs from everyone of my birds’ nests, and thy melodies will break forth in flowers in all my forest groves.
—–
☆ मराठी भावानुवाद : गीत:– १९ ☆
*
ऐकून माझ्या हृदीची साद
कां न देतसी तू प्रतिसाद?
*
अंतरी भरुनी तुझे मुकेपण
सोसत जाईन हे एकलपण
*
अवसेच्या घन तिमिरातला
साहत राहीन तुझा अबोला
*
चांदण्यांत जशी अवसरात्र
मिटून घेते गात्र न् गात्र
*
तसाच मीही मिटून जाईन
नव्या उषेची वाट पाहीन
*
सुवर्ण रविकिरणांवरुनि
दूत तुझे येतील उतरुनि
*
तव शब्दांचे पंख लेऊनि
उपवनातील फुले फुलवुनि
*
पाखरे मज संदेश देऊनि
गाणी सुस्वर जाती गाऊनि
*
आश्वासक तव बोल यातुनि
उतरतील नभीच्या तमातुनि
*
प्रभात पसरील तिची रक्तिमा
क्षणात वितळुनि रातीच्या तमा
*
तोवर मी पाहीन वाटुली
तोवर मी पाहीन वाटुली
*
भावानुवाद ©️ शोभना आगाशे
संपर्क: ९८५०२२८६५८
—–
☆ गीत: २० ☆
On the day when the lotus bloomed alas, my mind was straying, and I knew it not. My basket was empty and the flower remained unheeded.
Only now and again a sadness fell upon me, and I started up from my dream and felt a sweet trace of a strange fragrance in the South wind.
That vague sweetness made my heart ache with longing and it seemed to me that it was the eager breath of the summer seeking for its completion.
I knew not then that it was so near, that it was mine, and that the perfect sweetness had blossomed in the depth of my own heart.
—–
☆ मराठी भावानुवाद : गीत: २० ☆
*
तुझ्या कृपेचे कमळ उमलले
मज मूढाला नाही कळले
परडी माझी रिक्त फुलांची
कमळ माझिया दृष्टी न पडले॥
*
पुनःश्च उतरले ढग दुःखाचे
सावरले मग मी घर स्वप्नांचे
जिथे सुगंधी दक्षिण वारा
दूत पाठवी मधुगंधाचे ॥
*
उत्सुक, आतुर वसंतवारे
शोधित होते गोडी सारे
ती तर माझ्या अंतर्यामी
तुझ्या कृपेने घडले सारे॥
*
भावानुवाद ©️ शोभना आगाशे
संपर्क: ९८५०२२८६५८
—–
☆ गीत: २१ ☆
I must launch out my boat. The languid hours pass by on the shore—– Alas for me!
The spring has done it’s flowering and taken leave. And now with the burden of faded futile flowers I wait and linger.
The waves have become clamorous, and upon the bank in the shady lane the yellow leaves flutter and fall.
What emptiness do you gaze upon! Do you not feel a thrill passing through the air with the notes of the far awaysong floating from the other shore?
—–
☆ मराठी भावानुवाद : गीत: २१ ☆
*
नाव सोडतो अता प्रवाही,
विश्रांतीचा काळ संपला
वसंत ऋतु ही आला, गेला
फुलांफुलांतुन तो मोहरला॥
*
दाह ग्रीष्म दे त्या पुष्पांना
व्यर्थच जीवन, गळत भूवरी
भार घेऊनि मम हृदयावरी
रेंगाळत मी इथे किनारी॥
*
आज नदीच्या काठावरती
लाटा उसळत अन् घोंघावत
सुकली पाने उडुनि पसरत
पहात मी हे, नजर शून्यवत्॥
*
पैलथडीच्या संगीत लहरी
खुणाविती मज अष्टौप्रहरी
तव भेटीस्तव अधीर अंतरी
प्रवास अंतिम अता सुरु करी॥
– क्रमशः भाग सातवा
*
मूळ इंग्लिश काव्य : श्री. रविंद्रनाथ टागोर.
भावानुवाद : कवयित्री : © शोभना आगाशे
सांगली
दूरभाष क्र. ९८५०२२८६५८
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
श्री अशोक श्रीपाद भांबुरे
अशोक भांबुरे जी यांची कविता अभिव्यक्ती # ३१४
☆ फुलांना वेचल्यानंतर… ☆ श्री अशोक श्रीपाद भांबुरे ☆
☆
सुखाने मी निघालो बघ यमाने गाठल्यानंतर
जराही दाह होईना कलेवर पेटल्यानंतर
*
असे चटके दिले त्यांनी इथे सोशीक लोकांना
जखम होते बरी म्हणती मिठाने शेकल्यानंतर
*
किती गर्दी इथे केली बघ्यांनी रंजनासाठी
कुणीही थांबला नाही तमाशा संपल्यानंतर
*
अनोखी कल्पना शक्ती जिथे रचनेत सापडते
कवीला वाचता येते कवन हे वाचल्यानंतर
*
इथे तर रानमेव्याला कुणीही मोल देईना
सुक्यामेव्यास या किंमत बघाना वाळल्यानंतर
*
फुले रस्त्यात पडलेली चुरडली ना कधी पायी
सुगंधी हात झाले रे फुलांना वेचल्यानंतर
*
सुखाचा शोध घेताना भटकलो काल मी होतो
सुखाला जाणता आले समाधी लागल्यानंतर
*
कसे घरट्यात ते घुसले किती दादागिरी केली
अता बंदिस्त हे पाणी जहाले गोठल्यानंतर
*
दुधाची काळजी नाही जरी ते नासले आहे
कलाकंदामधे गोडी जरासे आटल्यानंतर
☆
© अशोक श्रीपाद भांबुरे
धनकवडी, पुणे ४११ ०४३.
मो. ८१८००४२५०६, ९८२२८८२०२८
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
श्रीशैल चौगुले
कवितेचा उत्सव
☆ कली-दुनिया… ☆ श्रीशैल चौगुले ☆
☆
चार पावलांनी दुनियाच संपते
वित्त, प्रतिष्ठा, सत्ता, अहंम, व्यापते.
*
शर्यतीत जीवन पुढेच पळते
सजीवाचे नियम पाळणे छळते.
*
ज्याची त्याची गती पुसून आता गेले
युगासवे धावणे हेची दैव झाले.
*
ज्याने-त्याने रमावे ऐश्वर्यात झोकी
स्वयं सोडला तर ओझे सर्व बाकी.
*
सन्मानाचा डौल विजयाची देतो ग्वाही
जिंकण्यासाठीच आयुष्य संपून जाई.
*
वर्णावे काय या कलियुगाचे क्रमण
क्षणात बदले काळचक्राचे भ्रमण.
*
थांबावे तर संकट, चालणे बिकट
जगणे थांबून राही, मरण निकट.
*
आकाशी हाताचा स्पर्श, कवेत सागर
रात्रंदिनात ना राहिले वेळ अंतर.
*
असत्य, हिंसा, अनिती, असूरीचे पाश
सत्य द्वापार-त्रेता, मात्र कलित-नाश.
☆
© श्रीशैल चौगुले
मो. ९६७३०१२०९०.
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर ≈
श्री आशिष बिवलकर
चित्रकाव्य
हिशोब पूर्वसंचितांचा… श्री आशिष बिवलकर ☆
☆
प्रत्येक श्वासासाठी संघर्ष,
नियतीने लिहिलाय भाळी |
कोवळ्या वयात डायलीसिस,
असह्य वेदना त्याला छळी |
*
भोग शरीराचे देताना,
दैव करत नाही विचार |
लहानग्यांना देखील,
सोसावे लागती उपचार |
*
काय असतो अपराध,
निरागस कोवळ्या जीवाचा |
खेळ मांडते ते प्रारब्ध,
हिशोब पूर्वसंचितांचा |
*
पालक होतात हतबल,
त्याच्यासाठी करून धडपड |
पोटच्या गोळ्यासाठी देतात,
नशिबाची परीक्षा अवघड |
*
आयुष्याच्या सारीपाटावर,
नियती फेकत असते फासे |
सोंगटी सारखे खेळवतं,
खेळ खेळते तिला हवे तसे |
*
हातीपायी धडधाकट असणाऱ्यांनी,
संघर्ष अशा बालकांचा तो बघावा |
जमेल तसा माणुसकीचा आधार,
अशा कुटुंबांना आपुलकीने द्यावा |
©️ वास्तवरंग
☆
(चित्र सौजन्य – श्री आशिष बिवलकर)
© श्री आशिष बिवलकर
बदलापूर
मो 9518942105
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
श्री तुकाराम दादा पाटील
कवितेचा उत्सव
☆ दावण… ☆ प्रा तुकाराम दादा पाटील ☆
☆
बंद दाराआड चर्चा चाललेली ऐकतो
बोललो नाही कधीही आज थोडे बोलतो
*
संपला आतंक नाही खूप मेली माणसे
सोडला मी तोल नाही संयमाने सांगतो
*
तापल्या वाटा सुखाच्या सावल्या ही पेटल्या
शांततेने चालण्याला वाट साधी मागतो
*
हरवला विश्वास इथला प्रेम आहे गोठले
राजसत्ता चालवाया पण जिव्हाळा लागतो
*
कैद झाले देव सारे बंद झाली मंदिरे
बावळा झाला पुजारी नाचनंगा घालतो
*
कोंडुनी स्वातंत्र्य तुम्ही का गुलामी लादता
दडपणा खालीच सगळे आज आम्ही नांदतो
*
पारध्याच्या दावणीला लोक कोणी बांधले
कोण दाणे टाकतो तर कोण माना छाटतो
☆
© प्रा. तुकाराम दादा पाटील
मुळचा पत्ता – मु.पो. भोसे ता.मिरज जि.सांगली
सध्या राॅयल रोहाना, जुना जकातनाका वाल्हेकरवाडी रोड चिंचवड पुणे ३३
दुरध्वनी – ९०७५६३४८२४, ९८२२०१८५२६
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
