श्री सुनीत मुळे
इंद्रधनुष्य
☆ ही फक्त हकीकत नसून वास्तव.. – लेखक : अज्ञात ☆ प्रस्तुती – श्री सुनीत मुळे ☆
ही फक्त हकीकत नसून वास्तव – –
अतिशय गंभीरपणे प्रत्येकाने वाचावे, विचार करावा ही हकिकत नसून वास्तव आहे
एक प्रश्नही निर्माण होतो : जर आयुष्याच्या शेवटी सोबत करायला कोणी नसेल, तर प्रगती, पद आणि पैशाचा काय उपयोग???
येणारा काळ हा अविवाहितां,चा काळ असेल…
एका नुकत्याच झालेल्या आंतरराष्ट्रीय अभ्यासानुसार, पुढील सहा वर्षांत जगातील सुमारे ४५% महिला अविवाहित राहतील.
हा अहवाल १ मे २०२६ रोजी ‘लोकमत’ वृत्तपत्रात प्रसिद्ध झाला होता.
हा ‘मॉर्गन स्टॅनली’ने (Morgan Stanley) केलेल्या एका विस्तृत अभ्यासावर आधारित आहे.
अभ्यासातील प्रमुख निष्कर्ष :
१. आजच्या महिला उच्चशिक्षित आहेत आणि आपल्या करिअरला प्राधान्य देतात.
२. त्या आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी आहेत आणि कोणावरही अवलंबून राहू इच्छित नाहीत.
३. त्यांना स्वातंत्र्य आवडते आणि त्या आपल्या आयुष्यातील निर्णय स्वतः घेऊ इच्छितात.
४. त्यांनी लग्न, मातृत्व आणि कौटुंबिक जबाबदाऱ्यांकडे आपल्या प्रगतीतील अडथळे म्हणून पाहायला सुरुवात केली आहे.
५. हा कल असाच सुरू राहिला, तर पारंपारिक कौटुंबिक रचना आणि सामाजिक चौकट कोलमडून पडू शकते.
६. लोकसंख्या घटणे, अविवाहित पुरुषांच्या संख्येत वाढ होणे आणि वृद्धत्वातील एकाकीपणाच्या समस्या निर्माण होऊ शकतात.
७. इथे एक प्रश्नही निर्माण होतो : जर आयुष्याच्या शेवटी सोबत करायला कोणी नसेल, तर प्रगती, पद आणि पैशाचा काय उपयोग?
अनेक आई-वडील आपल्या मुलींसाठी स्थळे शोधत आहेत, पण मुलींना स्वतःलाच लग्नात रस नाही.
परिणामी, आलेले प्रत्येक स्थळ नाकारले जाते.
समाजातील एका मोठ्या वर्गाला अजूनही या बदलाचे गांभीर्य समजलेले नाही, त्यामुळे आपण योग्य वेळी जागे होणे आवश्यक आहे.
मुलीच्या लग्नाचे योग्य वय २३ ते २६ वर्षांच्या दरम्यान असावे किंवा शक्य असल्यास त्याहूनही आधी असावे. यासाठी सामूहिक पातळीवर जनजागृती आणि प्रयत्नांची गरज आहे.
हा मुद्दा कोणाच्या विरोधात उपस्थित केलेला नाही, तर भविष्यातील स्थिरता आणि संतुलनाच्या चिंतेतून मांडला आहे.
समाज, कुटुंब, कुटूंब व्यवस्था आणि वैयक्तिक जीवन यात संतुलन राखणे हीच खरी प्रगती आहे.
आपण सर्वांनी यावर नक्कीच विचार केला पाहिजे.
भविष्यातील एक ज्वलंत समस्या
- जेव्हा मुलांची लग्ने २० व्या वर्षी होत होती, तेव्हा एका शतकात ५ पिढ्या होत होत्या.
- जेव्हा मुलांची लग्ने २५ व्या वर्षी झाली, तेव्हा एका शतकात ४ पिढ्या झाल्या.
- आता, जेव्हा मुलांची लग्ने ३० व्या वर्षी होत आहेत, तेव्हा एका शतकात केवळ ३ पिढ्या होत आहेत.
विचार करण्यासारखी गोष्ट : आपला समाज पुढच्या शतकापर्यंत टिकेल का?
रस्ते आणि गल्ल्या ओस पडल्या आहेत, आसपासची घरे रिकामी आहेत.
आज घरांमध्ये मुलांचा आवाज कमी आणि पती-पत्नीचे आवाज जास्त ऐकू येतात.
महिला वयाच्या ३०-३५ वर्षांपर्यंत अविवाहित राहतात.
पुरुष वयाच्या ३५ वर्षानंतरही अविवाहित राहतात.
उशिरा लग्ने – आणि मग विभक्त होणे (घटस्फोट).
तुटलेली कुटुंबे,
दुःखी आई-वडील,
एकटे पडलेले आई-वडील…
संपूर्ण पिढी एक रिकामेपण (पोकळी) अनुभवत आहे.
आपण याला “शिक्षित समाज” म्हणू शकतो की “आत्मघातकी समाज”?
ही लोकसंख्या कमी करण्याची एक छुपी कटकारस्थाने वाटते.
जर ५० जोडप्यांपैकी प्रत्येकाला एकच मूल असेल, तर पुढच्या पिढीतील मुलांची संख्या नाममात्र असेल.
हे असेच सुरू राहिल्यास तिसरी पिढी तर जवळपास नाहीशी होईल.
पाडे आणि गल्ल्या ओस पडल्या आहेत आणि प्रत्येकजण रस्त्यावर आहे.
अर्धे आयुष्य रस्त्यावरच जाते.
संपूर्ण गावेच्या गावे नाहीशी होत आहेत.
शहरांमध्ये उत्तुंग इमारती आहेत, पण संयुक्त कुटुंब पद्धती संपुष्टात आली आहे.
नवीन सुना म्हणतात की त्यांना “फक्त एकच मूल” हवे आहे.
हा समाज आहे का?
सत्य हे आहे की :
मुले आता प्रेमाचे प्रतीक राहिलेली नाहीत, उलट, मूल होणे ही एक सक्ती वाटू लागली आहे.
यात सर्वात मोठा दोषी मुलीचा बाप आहे; तोच बाप ज्याने स्वतः २०-२२ व्या वर्षी लग्न करून संसार थाटला, तोच आता वयाच्या ३० वर्षांपर्यंत मुलीचे लग्न न करून हिरोगिरी दाखवतो.
परिणाम…?
स्त्री-पुरुष मानसिक तणावाखाली जातात.
आज मुलांना ना वेळेवर नोकऱ्या मिळत आहेत, ना त्यांची लग्ने वेळेवर होत आहेत.
समाज हळूहळू कोलमडत चालला आहे.
म्हणूनच मुले समाजासोबत राहण्यापेक्षा एकटे राहणे पसंत करतात.
म्हणजेच, विभक्त कुटुंबे.
ते अगदी असेही म्हणतात की त्यांना मुले नको आहेत.
लग्नाला उशीर करणे / मूल होण्यास उशीर करणे, आणि नंतर एका मुलानंतर वैद्यकीय आणि संगोपनाच्या समस्यांची कारणे देणे… हे आता सामान्य झाले आहे.
वयामुळे हजारो तरुण-तरुणी अविवाहित फिरत आहेत आणि समाजातील ज्येष्ठ मंडळी गप्प आहेत.
लग्न, कुटुंब, मुले,
सर्व काही एक ओझे मानले जात आहे.
लग्न हे केवळ सांसारिक बंधन नाही, तर ते घर, कुटुंब आणि समाजाचा मुख्य आधारस्तंभ आहे.
हा वंश, सभ्यता आणि संस्कृती पुढे नेण्याचा मार्ग आहे.
आता आपल्या सर्वांना समजून घेण्याची वेळ आली आहे.
मुलांना “अति” स्वातंत्र्य देऊन आपण त्यांची समज काढून घेतली आहे.
लग्ने पुढे ढकलली जात राहिली आणि जेव्हा ती होतात, तेव्हा खूप उशीर झालेला असतो.
पुन्हा तोच एकाकीपणा.
लग्नाचे योग्य वय :
- पुरुषांसाठी : वयाच्या ३० वर्षांपूर्वी
- महिलांसाठी : वयाच्या २५ वर्षांपूर्वी
अन्यथा इतिहास लिहील, “त्या समाजाने स्वतःला शांतपणे नष्ट केले.” विचार करा आणि समजूतदारपणे वागा.
आपल्या मुलांची लग्ने योग्य वेळी करा.
कारण, जर कुटुंबाचे रक्षण झाले नाही, तर समाज कोसळायलाही वेळ लागणार नाही.
म्हणूनच डेव्हिड सेल्बॉर्न आणि बिल वॉर्नर सारख्या लेखकांना असे म्हणणे भाग पडले आहे की, मजबूत कौटुंबिक रचनेच्या अभावामुळे जगातील बहुतांश देशांमध्ये आणि अगदी भारतातही कौटुंबिक परंपरेचा ऱ्हास सुरू झाला आहे.
पाच रक्ताची नाती नष्ट होण्याच्या मार्गावर आहेत :
मोठे काका (वडिलांचे मोठे भाऊ),
लहान काका / चुलते (वडिलांचे लहान भाऊ),
आत्या (वडिलांची बहीण),
मामा (आईचे भाऊ),
मावशी (आईची बहीण).
भविष्यात अशी नाती कदाचित पाहायला किंवा ऐकायलाही मिळणार नाहीत.
हे आपण असे समजून घेऊ शकतो :
मुलगा मुलगी
२ १ (मावशी नाही)
१ २ (मोठे काका, लहान काका नाहीत)
१ १ (मोठे काका, लहान काका, मावशी नाही)
१ ० X
० १ X
परिणाम
० ०
एका अपत्याच्या (single-child) कुटुंबांमुळे तिसऱ्या पिढीवर गंभीर परिणाम होईल, ती पिढी जिथे तुम्ही आजी-आजोबा असाल.
ज्या आजोबांना मुदलापेक्षा व्याजाची (नातवंडांची) जास्त ओढ असते, ते मुद्दलही गमावून बसतील. त्याला ते स्वतःच जबाबदार असतील.
त्यामुळे, जोडप्यांनी एकाच अपत्याच्या निर्णयावर गांभीर्याने विचार केला पाहिजे.
लोकसंख्येची ही घटती आकडेवारी बरेच काही सांगून जाते.
तुमचा नातू किंवा पणतू या जगात अगदी एकटा पडेल.
जर त्याला रक्ताच्या नात्यांची गरज भासली, तर या संपूर्ण विश्वात त्याचे म्हणायला कोणीही नसेल.
ही अत्यंत चिंतेची बाब आहे.
हे केवळ आपल्या मुलांना एकाकी जीवन जगण्यास भाग पाडत नाही, तर आपली संस्कृती देखील नष्ट करेल.
आपण एकतेच्या गोष्टी करतो, पण संस्कृतीच नष्ट होईल.
या सर्व गोष्टीला सध्याची पिढी जबाबदार आहे.
जर तुम्हाला हा विषय गंभीर वाटत असेल, तर यावर घरी, पती-पत्नीमध्ये, नातेवाईकांमध्ये, मित्रांमध्ये आणि विविध सभा-बैठकांमध्ये चर्चा करा.
आपली संस्कृती, मूल्ये आणि येणाऱ्या पिढ्यांना वाचवा.
हा लेख खरचं आजच्या दुष्टीने प्रेरणादायी आहे – – यातुन तरी वधु वर पालकांनी सर्तक राहा.
आपल्या पाल्यांसाठी नक्कीच विचार करावा ही खरंच विनंती आहे
☆
लेखक : अज्ञात
प्रस्तुती – श्री सुनीत मुळे
≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
