☆ तुका म्हणे – माझ्या विठोबाचा कैसा प्रेमभाव… – अभंग रचना ☆ रसग्रहण – प्रा तुकाराम दादा पाटील ☆
☆ तुका म्हणे ☆
माझ्या विठोबाचा कैसा प्रेम भाव /
आपणचि देव होय गुरु//१//
*
पढियें देहभाव पुरवी वासना /
अंती तें आपणापाशी न्यावें //२//
*
मागें पुढें उभा राहे सांभाळीत /
आलिया आघात निवारावे //३/
*
योगक्षेम त्याचें जाणे जडभारी /
वाट दावी करी धरूनियां //४//
*
तुका म्हणे नाही विश्वास ज्या मनीं //
पहावें पुराणी विचारूनी //५//
– संत तुकाराम.
*
तुका म्हणे
विठ्ठल हेच तुकाराम महाराजांचे आराध्य दैवत, त्याच्यावरच त्यांचा दृढ विश्वास आहे. देवालाच ते आपले सर्वस्व मानतात. म्हणून विठ्ठल त्यांच्या मनीध्यानी सतत वास करत असतो. कारण देवावर त्यांचा पूर्ण भरवसा आहे. आपल्या आराध्य दैवतांची स्तूती करतान ते म्हणतात. मी माझ्या विठ्ठलाचा माझ्या विषयीचा प्रेमभाव काय वर्णन करू. तोच माझा देव आहे आणि माझा गुरू सुद्धा तोच आहे. तोच सतत माझे निरीक्षण करतो,माझा देहभाव तोच ओळखतो. माझे मनही तोच वाचतो.व माझी वासना आणि माझी मनोरथे तोच पुरवतो. येवढे सगळे करून मला तोच माझ्या गुणदोषा सह आपल्या जवळही घेतो. तो माझ्या मागेपुढे सदोदित उभा असतो. माझ्यावर आललेल्या संकटांचे ही तोच निवारण करतो. माझा प्रतिपाळ ही तोच करतो. माझ्यावर आललेल्या बिकट परिस्थिती मुळे मी जर माझा स्वीकारलेला मार्गासोडून इकडेतिकडे भटकत राहिलो तर तोच माझा हात आपल्या हाती घेवून मला मार्गस्थ करतो. तो माझी सतत विचारपूस करतो. या गोष्टीवर ज्यांचा विश्वास बसनार नाही त्यांनी आपल्या पुराणातील दाखले शोधून ते वाचावेत. म्हणजे त्याना तेथे याचे सबळ दाखले सहज मिळतील. व मग खात्री पटेल. महाराजांची देवावर नितांत श्रद्धा होती.जेव्हा देव आणि भक्त दृढ विश्वासाने व द्रढनिश्चयाशे परस्परांना जोडले जातात तेव्हाच मनातील द्वैत भाव नाहिसा होतो व ते समरूप होतात. पण ही स्थिती सहजासहजी प्रात्प होत नाही. त्यासाठी अंत:करणं शुद्ध ठेवून भक्ताला परमेश्वराच्या चरणी लीन होता आले पाहिजे. भक्ताला आपल्या मनो विकारांवर नियंत्रण ठेवता आले पाहिजे.
आपल्या समुहातील ज्येष्ठ साहित्यिक अमरावती येथील श्री विष्णू सोळंके यांचा कातरवेळी हा काव्य संग्रह आणि संवाद मौनाशी हे आत्मचरित्र नुकतेच प्रकाशित झाले आहे.
श्री.सोळंके यांच्या नव्या साहित्य कृतींबद्दल ई अभिव्यक्ती परिवारातर्फे मन:पूर्वक अभिनंदन आणि पुढील लेखनासाठी शुभेच्छा 💐✒️💐
आज त्यांची कविता “सांज मला डसते…“, ‘कवितेचा उत्सव‘ या सदरात देत आहोत.
☆ तुका म्हणे – काय ते विरक्ती … – अभंग रचना ☆ रसग्रहण – प्रा तुकाराम दादा पाटील ☆
☆ तुका म्हणे ☆
☆
काय ते विरक्ती न कळेची आम्हां /
जाणों एक नामा विठोबाच्या//१//
*
नाचेन मी सुखें वैष्णवांचें मेळीं /
दिंडी टाळघोळीं आनंदें या //२//
*
शांति क्षमा दया ते मी काय जाणें /
विठ्ठलकीर्तनें वांचूनियां //३//
*
कसया एकांत सेवूं तया वना /
आनंदें या जनामाजी असो//४//
*
कासया उदास होऊं देहावरीं /
अमृतसागरीं डुबोनियां //५//
*
तुका म्हणे मज असे हा भरवसा/
विठ्ठल सरसा चालतसे//६//
*
तुका म्हणे
तुकाराम महाराजांनी आत्मानुभवाने साधा सोपा भक्ती मार्ग स्वीकारला आहे. आणि तोच त्यांनी आपला जीवनक्रम ही मानला आहे. त्या मार्गाचे मोठेपण आणि सोपेपणा सांगताना ते म्हणतात.
विरक्ती म्हणजे नेमके काय हे आम्हाला माहीत नाही. आम्ही फक्त विठ्ठलाचे नाम जाणतो त्याचेच नाम संकीर्तन करतो. त्यांच्याच पायी लीन होतो.तेथेच आम्हाला जीवनाचे सारसर्वस्व भेटते. तेच आम्हाला सुखशांती मिळवून देते. म्हणूनच आम्ही टाळमृदंगाचा गजर करत वैष्णवाच्या मेळ्यात सहभागी होऊन आनंदाने नाचत भक्तीरसात न्हाऊन निघतो
.दया,क्षमा, शांती हे सारे काही आम्ही विठ्ठलाच्या तन्मयतेने केलेल्या कीर्तनातूनच जाणतो. विठ्ठला शिवाय आम्ही काहीच जाणवत नाही. मग आम्ही जप तप साधना करण्यासाठी काय म्हणून वनवासात एकांतात राहून तपश्चर्या करावी.आम्ही जनसमुदायात मिसळताना आनंदी होतो. तेच आम्हाला फलदायी वाटते. हितकारक वाटते. परमार्थ, अध्यात्म, विरक्ती हे शब्द आम्हाला फारच बोजड वाटतात. त्यांचा अर्थ ही आम्हाला निपटणे कळत नाही.ते सारेच कठीण आहे.अवघड आहे.म्हणून त्या जंजाळात पडावेसेही वाटत नाही. देवाचे भक्तीभावाने नामस्मरण करा. आनंदाने नाचा.तुम्हाला सर्व काही तेथेच मिळेल. त्यासाठी वनात राहून तपश्चर्या करण्याची जरुरी नाही. विविध प्रकारची कर्मकांडे, यज्ञयाग वृतवैकल्ये करण्यात ही काही अर्थ नाही.
.सर्वसामान्य माणसांच्या आनंदायी मेळ्यात राहूनच परमोच्च पारमार्थिक आनंद परम सुखाने लुटता येतो. भक्ती रसाने तुडूंब भरलेल्या अमृतसागरात डुंबत असताना परमेश्वरानेच दिलेल्या या देहाकडे मी उदास वाण्याच्या नजरेने मी का पाहावे आणि त्याला कशासाठी दंडीत करावे. लोकांच्यात सामील होऊन,त्यांच्यात मिळूनमिसळून विठ्ठलाचे नामस्मरण व नामसंकीर्तन करत रहाणे हाच परमार्थ करण्याचा अत्यंत सोपा पण अतिशय प्रभावी मार्ग आहे. तो मार्गच आपल्या मनोकामना पूर्ण करील. तोच आपल्याला सर्व काही शिकवील.म्हणूनच परमार्थ करताना विषेश आणि विशिष्ट कर्मकांडे करण्याची आवश्यकता नाही. भक्ती मार्ग इतका सहज आणि सोपा असताना तो अवघड आणि दुस्तर का करावयाचा.?
आई गं आई… 
काव्यानंद 
वाचताना वेचलेले 
त्याच त्याच रोज | मरणयातना || 
