Blog

श्री सुनीत मुळे

 इंद्रधनुष्य 

☆ एकाच स्त्रीच्या प्रेमात… सात वेळा… – मूळ इंग्रजी लेखक : अज्ञात – मराठी अनुवादक : अज्ञात ☆ प्रस्तुती – श्री सुनीत मुळे ☆

एका १८ वर्षांच्या नातवाने आपल्या ८० वर्षांच्या आजोबांना विचारले:

“आजोबा… तुम्ही ६० वर्षे एकाच स्त्रीच्या प्रेमात कसे राहू शकलात? “

“परस्परांना समजून घेणे गरजेचे असते… “

“मोकळेपणाने संवाद साधला पाहिजे… “

“तडजोड आणि जुळवून घेणे आवश्यक असते… “

नातवाला अशा उत्तरांची अपेक्षा होती.

पण आजोबा हसले, क्षणभर आजीकडे पाहिले आणि म्हणाले:

“मी ६० वर्षे एकाच स्त्रीच्या प्रेमात होतो, असे तुला कोणी सांगितले? “

नातवाला आश्चर्य वाटले.

आजोबा पुढे म्हणाले…

“वयाच्या २० व्या वर्षी, मी तिच्या सौंदर्याच्या आणि तिच्या उत्साही स्वभावाच्या प्रेमात पडलो.

ते माझे ‘पहिले प्रेम‘ होते.

वयाच्या ३० व्या वर्षी, ती आई झाली. रात्री जागून आपल्या बाळाला हळुवारपणे झोपवणाऱ्या त्या स्त्रीच्या मी प्रेमात पडलो.

ते माझे ‘दुसरे प्रेम‘ होते.

वयाच्या ४० व्या वर्षी, मी त्या धाडसी स्त्रीच्या प्रेमात पडलो जिने चेहऱ्यावर हास्य ठेवून आपल्या कुटुंबाची जबाबदारी पेलली.

ते माझे ‘तिसरे प्रेम‘ होते.

वयाच्या ५० व्या वर्षी, मी त्या स्त्रीच्या प्रेमात पडलो जिने आपल्या मुलांच्या भविष्यासाठी स्वतःची स्वप्ने आणि इच्छांचा त्याग केला.

ते माझे ‘चौथे प्रेम‘ होते.

वयाच्या ६० व्या वर्षी, तिच्या चेहऱ्यावर सुरकुत्या पडल्या होत्या, पण मी त्या सोबतीण स्त्रीच्या प्रेमात पडलो जी केवळ एका नजरेने माझ्या चिंता समजू शकत होती.

ते माझे ‘पाचवे प्रेम‘ होते.

वयाच्या ७० व्या वर्षी, मी त्या स्त्रीच्या प्रेमात पडलो जी मला दररोज विचारायची:

‘तुम्ही तुमचे औषध घेतले का? ‘

तिची ती काळजी माझ्या मनाला भिडली.

ते माझे ‘सहावे प्रेम‘ होते.

आणि आता, वयाच्या ८० व्या वर्षी, मी त्या स्त्रीच्या प्रेमात आहे जी माझ्या शेजारी हळू चालते, मला आपल्या जुन्या आठवणी पुन्हा पुन्हा सांगते आणि माझ्यासोबत हसते.

ते माझे ‘सातवे प्रेम‘ आहे. “

नातू गप्प राहिला.

आजोबा हसले आणि शेवटी म्हणाले:

“लग्न म्हणजे केवळ आयुष्यभर एकाच व्यक्तीसोबत राहणे नव्हे”…

तर, आयुष्य बदलत असताना त्याच व्यक्तीच्या वेगवेगळ्या रूपांच्या प्रेमात पुन्हा पुन्हा पडायला शिकणे, म्हणजे लग्न होय. “

सौंदर्य बदलते.

वय बदलते.

शरीर बदलते.

परिस्थिती बदलते.

पण या सर्व बदलांमधूनही, जर तुम्ही तुमच्या जोडीदाराकडे पाहून असे म्हणू शकत असाल की…

“तूच ती व्यक्ती आहेस जिच्यावर मी प्रेम करतो/करते. “

तर हेच दीर्घ आणि आनंदी वैवाहिक जीवनाचे खरे गुपित आहे.

कारण…

प्रेम म्हणजे केवळ एकदाच प्रेमात पडणे नव्हे.

खरे प्रेम म्हणजे आयुष्याच्या प्रत्येक टप्प्यावर, पुन्हा पुन्हा त्याच व्यक्तीच्या प्रेमात पडणे.

खरे प्रेम म्हणजे 

‘जैसे थे‘ राहणे नव्हे तर ते आहे एकत्रितपणे बदलणे…

आणि 

तरीही, प्रत्येक दिवशी एकमेकांचीच निवड करणे.

☆

मूळ इंग्रजी लेखक : अज्ञात 

मराठी अनुवादक : अज्ञात 

प्रस्तुती – श्री सुनीत मुळे

राधा पै

 वाचताना वेचलेले 

☆ “दूर गेलेले भाऊ…” – लेखक : अज्ञात ☆ प्रस्तुती – राधा पै ☆

एकाच आईच्या उदरातून जन्मलेली भावंडं मोठी झाल्यावर दूर का जातात…?

आणि त्याचा संपूर्ण कुटुंबावर काय परिणाम होतो…?

 

नाती अचानक तुटत नाहीत…

ती हळूहळू आतून कमकुवत होत जातात.

 

लहानपणी भाऊ-बहिणींमध्ये निरागस प्रेम असतं.

तेव्हा ना पैसा महत्त्वाचा असतो,

ना अहंकार,

ना संपत्ती.

 

एकमेकांशिवाय जेवण न करणारी भावंडं,

मोठेपणी एकमेकांचा चेहराही का पाहू इच्छित नाहीत…?

 

मनोविज्ञान सांगतं —

माणूस जसजसा मोठा होतो,

तसतसं त्याचं “मी” मोठं होत जातं.

 

स्वतःचं मत,

स्वतःचा अधिकार,

स्वतःचं अस्तित्व

यांना तो नात्यांपेक्षा जास्त महत्त्व देऊ लागतो.

 

आणि इथूनच सुरू होतो दुरावा…

 

कधी तुलना,

कधी पैसा,

कधी मालमत्ता,

कधी जोडीदारांचे हस्तक्षेप,

कधी न बोललेले गैरसमज,

तर कधी फक्त अहंकार…

 

पण खरं कारण फक्त बाहेर नसतं,

ते मनात असतं.

 

कारण नातं तुटण्याआधी संवाद तुटतो.

आदर संपतो.

समजून घेणं थांबतं.

 

आणि मग घर एकाच छताखाली असूनही,

मनं वेगवेगळ्या जगात राहू लागतात.

 

सगळ्यात मोठा आघात आईवर होतो.

 

जिने स्वतःच्या आयुष्याचा प्रत्येक क्षण मुलांसाठी दिला,

तीच आई शेवटी मुलांमधला दुरावा पाहून आतून तुटत जाते.

 

आईला पैसा नको असतो,

तिला फक्त तिची मुलं एकत्र पाहायची असतात.

 

पण अनेकदा मुलं मोठी झाल्यावर आईशी वागणंही बदलतं.

तिच्या प्रेमात पक्षपात शोधला जातो,

तिच्या शब्दांमध्ये हस्तक्षेप दिसू लागतो,

आणि तिच्या भावनांकडे दुर्लक्ष होऊ लागतं.

 

आई मात्र शेवटपर्यंत घर जोडण्याचा प्रयत्न करत राहते…

स्वतःचं दुःख लपवून.

 

बहिणीची वेदना याहून वेगळी नसते.

तिच्यासाठी भाऊ म्हणजे तिचं माहेर,

तिचं बालपण,

तिची सुरक्षितता असते.

 

जेव्हा भाऊ एकमेकांपासून दूर जातात,

तेव्हा सर्वात जास्त तुटत असते ती बहीण…

 

कारण तिचं माहेर हळूहळू घर राहत नाही,

तर फक्त एक जागा बनून जातं.

 

पण या सगळ्याचा परिणाम फक्त दोन भावांपुरता मर्यादित राहत नाही…

संपूर्ण कुटुंब त्याची किंमत चुकवतं.

 

घरातील वातावरण शांत राहत नाही.

सण-उत्सव औपचारिक होतात.

एकत्र जेवणं बंद होतात.

लहान मुलं नात्यांपेक्षा वाद जास्त शिकतात.

 

पुढची पिढी प्रेम, त्याग आणि एकोप्याऐवजी

अहंकार, तुलना आणि दुरावा शिकते.

 

वृद्ध आई-वडिलांचं मानसिक आरोग्य खालावतं.

त्यांच्या आयुष्याची शेवटची वर्षं आनंदात नाही,

तर काळजीत जातात.

 

घरात पैसा असतो,

मोठं घर असतं,

सगळ्या सुखसोयी असतात…

पण मनःशांती नसते.

 

तत्त्वज्ञान सांगतं —

माणूस आयुष्यभर बाहेरचं जग जिंकण्याचा प्रयत्न करतो,

पण अनेकदा स्वतःचं घर हरवून बसतो.

 

कारण नाती टिकवण्यासाठी प्रेमापेक्षा जास्त गरज असते —

समजूतदारपणाची,

संवादाची,

आणि स्वतःचा अहंकार बाजूला ठेवण्याची.

 

शेवटी उरतो तो फक्त एक प्रश्न —

ज्यांच्यासोबत बालपण गेलं,

त्यांच्यासोबत वृद्धत्व का नाही जाऊ शकत…?

 

कारण घर भिंतींनी नाही बांधलं जात,

ते मनांनी बांधलं जातं…

आणि मनं तुटली की,

सगळं असूनही माणूस आतून एकटा पडतो.

काही नाती पुन्हा जुळतात…

काही फक्त औपचारिक राहतात…

आणि काही कायमची शांत होऊन जातात.

हे पूर्णपणे माणसांच्या मनावर अवलंबून असतं.

जर अहंकार प्रेमापेक्षा मोठा झाला,

तर दुरावा कायम राहतो.

कारण वेळ फक्त अंतर वाढवत नाही,

तर मनालाही सवय लावतो —

“त्याच्याशिवायही आपण ठीक आहोत… “

पण प्रत्येक नात्याच्या आत खोलवर एक न बोललेली ओढ कायम असते.

विशेषतः भावंडांच्या नात्यात.

मनोविज्ञान सांगतं —

रक्ताच्या नात्यांमध्ये आठवणी कधी मरत नाहीत.

त्या फक्त शांत होतात.

म्हणूनच अनेकदा —

एखाद्या आजारपणात,

आई-वडिलांच्या दुःखात,

जुन्या फोटोमध्ये,

किंवा आयुष्याच्या एखाद्या कठीण वळणावर

मन पुन्हा त्या नात्यांना शोधू लागतं.

कारण माणूस बाहेर कितीही कठोर झाला,

तरी आत कुठेतरी त्याचं बालपण जिवंत असतं.

पण एक कटू सत्यही आहे —

प्रत्येक वेळी उशीर होण्यापूर्वी लोक बदलत नाहीत.

काहींना नात्यांची किंमत

आई-वडील गेल्यावर समजते.

काहींना वृद्धत्वात एकटेपणा आल्यावर समजते.

आणि काहींना आयुष्यभर समजतच नाही.

तत्त्वज्ञान सांगतं —

वेळ प्रत्येक जखम भरत नाही,

काही जखमा फक्त जगायला शिकवतात…

 

लेखक:अज्ञात

प्रस्तुती: राधा पै

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

नीलांबरी शिर्के

श्री कमलेश भारतीय 

(जन्म – 17 जनवरी, 1952 ( होशियारपुर, पंजाब)  शिक्षा-  एम ए हिंदी , बी एड , प्रभाकर (स्वर्ण पदक)। प्रकाशन – अब तक ग्यारह पुस्तकें प्रकाशित । कथा संग्रह – 6 और लघुकथा संग्रह- 4 । यादों की धरोहर हिंदी के विशिष्ट रचनाकारों के इंटरव्यूज का संकलन। कथा संग्रह -एक संवाददाता की डायरी को प्रधानमंत्री अटल बिहारी वाजपेयी से मिला पुरस्कार । हरियाणा साहित्य अकादमी से श्रेष्ठ पत्रकारिता पुरस्कार। पंजाब भाषा विभाग से  कथा संग्रह-महक से ऊपर को वर्ष की सर्वोत्तम कथा कृति का पुरस्कार । हरियाणा ग्रंथ अकादमी के तीन वर्ष तक उपाध्यक्ष । दैनिक ट्रिब्यून से प्रिंसिपल रिपोर्टर के रूप में सेवानिवृत। सम्प्रति- स्वतंत्र लेखन व पत्रकारिता)

☆ संस्मरण ☆

☆  गांव की यादें ☆ श्री कमलेश भारतीय ☆

गांव की यादें मेरे आसपास मंडराती रहती हैं ।

श्री संजय भारद्वाज

(श्री संजय भारद्वाज जी – एक गंभीर व्यक्तित्व । जितना गहन अध्ययन उतना ही  गंभीर लेखन।  शब्दशिल्प इतना अद्भुत कि उनका पठन ही शब्दों – वाक्यों का आत्मसात हो जाना है।साहित्य उतना ही गंभीर है जितना उनका चिंतन और उतना ही उनका स्वभाव। संभवतः ये सभी शब्द आपस में संयोग रखते हैं  और जीवन के अनुभव हमारे व्यक्तित्व पर अमिट छाप छोड़ जाते हैं।  हम आपको प्रति रविवार उनके साप्ताहिक स्तम्भ – संजय उवाच शीर्षक  के अंतर्गत उनकी चुनिन्दा रचनाएँ आप तक  पहुँचा रहे हैं। सप्ताह के अन्य दिवसों पर आप उनके मनन चिंतन को  संजय दृष्टि के अंतर्गत पढ़ सकते हैं।)

संजय दृष्टि – झुर्रियाँ…

देखता, समझता, पढ़ता हूँ

दहलीज़ तक आ पहुँची झुर्रियाँ,

घर के किसी रैक पर

कभी सलीके से धरी,

कभी तितर-बितर पड़ी

तो कभी फटे टुकड़ों में सिमटी,

बासी अख़बार की तरह उपेक्षित झुर्रियाँ..,

गुमान में जीते

नये अख़बारों को पता ही नहीं

कि ख़बरें अमूमन वही रहती हैं,

बस संदर्भ ताज़ा होते हैं और

तारीख़ें बदलती रहती हैं,

और हाँ, दिन, हर दिन ढलता है,

हर दिन नया अख़बार भी निकलता है!

© संजय भारद्वाज