Category: इन्द्रधनुष्य

श्री विश्वास देशपांडे

 इंद्रधनुष्य 

☆ मनाचे श्लोक – एक सार्वकालिक ‘मनोपनिषद’… – श्लोक क्र. १ आणि २ ☆ श्री विश्वास देशपांडे ☆

मनाचे श्लोक – एक सार्वकालिक ‘मनोपनिषद’ – 

– – श्लोक पहिला 

मनाच्या श्लोकांतील पहिला श्लोक मंगलाचरणाचा आहे. कोणत्याही महान कार्याचा प्रारंभ मंगलभावनेने होणे ही भारतीय परंपरा आहे. समर्थ रामदासांनीही मनाच्या या महाग्रंथाची सुरुवात गणेश व शारदा यांच्या वंदनाने केली आहे.

गणाधीश जो ईश सर्वा गुणांचा |

मुळारंभ आरंभ तो निर्गुणाचा |

नमू शारदा मूळ चत्वार वाचा |

गमू पंथ अनंत या राघवाचा ||

अर्थ : जो गणांचा अधिपती आहे, जो सर्व गुणांचा स्वामी आहे आणि निर्गुण परब्रह्माचा मुळारंभ आहे, अशा श्रीगणेशाला वंदन. तसेच परा, पश्यंती, मध्यमा आणि वैखरी या चारही वाणींचे मूलस्रोत असलेल्या देवी शारदेला नमस्कार करून आपण राघवाच्या—ईश्वराच्या—अनंत मार्गावर वाटचाल सुरू करूया.

कोणतेही कार्य सिद्धीस जाण्यासाठी ईश्वरकृपेची आवश्यकता असते. म्हणूनच प्रत्येक शुभकार्याचा प्रारंभ श्रीगणेशाच्या मंगलस्तवनाने केला जातो. समर्थांनीही मनाच्या श्लोकांचा प्रारंभ श्रीगणेशाच्या नमनाने केला आहे. श्रीगणेश हा विघ्नहर्ता आहे—तो अडथळे दूर करतो, मार्ग सुकर करतो आणि साधकाचे रक्षण करतो.

समर्थ श्रीगणेशाला “सर्वा गुणांचा ईश” म्हणतात. येथे केवळ सत्त्व, रज, तम हे त्रिगुण अभिप्रेत नाहीत, तर चांगले–वाईट, त्याज्य–ग्राह्य असे सर्व गुण येतात. मुळात सृष्टीत कोणतीही गोष्ट स्वतःहून चांगली किंवा वाईट नसते; तिचा उपयोग आपण कसा करतो, यावर तिचे स्वरूप ठरते. अग्नी स्वयंपाकासाठीही उपयोगी पडतो आणि जाळण्यासाठीही. शस्त्र एखाद्याला जखमी करू शकते, तसेच शस्त्रक्रियेतून प्राण वाचवूही शकते. दैनंदिन व्यवहारात त्याज्य मानले जाणारे विष अनेक रोगांमध्ये औषध ठरते. सृष्टीत शुद्ध तत्त्वच विराजमान आहे आणि त्या तत्त्वांचा अधिपती गणपती आहे.

गणेशवंदनेनंतर समर्थ विद्येची देवता असलेल्या शारदेचे—सरस्वतीचे—स्मरण करतात. “नमू” हा शब्द गणेश आणि शारदा या दोघांनाही उद्देशून आहे. दैनंदिन जीवनात असो वा अध्यात्ममार्गावर, प्रगतीसाठी ज्ञान अत्यावश्यक आहे; आणि ज्ञानाची अधिष्ठात्री देवता म्हणजे शारदा. तिच्या कृपेअभावी कोणतेही ज्ञान संपादन शक्य नाही.

शब्दाचे मूळ स्फुरण परा, त्याचा भावार्थ पश्यंती, त्याचा नाद मध्यमा आणि प्रत्यक्ष उच्चार वैखरी—या चारही वाणींचे मूलस्थान शारदा आहे. कोणत्याही वाङ्मयाची, विचारांची किंवा अभिव्यक्तीची निर्मिती तिच्याशिवाय शक्य नाही. म्हणूनच समर्थांनी या मनोपनिषदाच्या प्रारंभी शारदेला वंदन केले आहे. शारदाच आदिमाया, आदिशक्ती आहे.

या वंदनाचा हेतू स्पष्ट आहे—आपली ही वाटचाल निर्विघ्नपणे पार पडावी. आपल्याला ज्या मार्गावर चालायचे आहे, तो मार्ग म्हणजे श्रीरामांचा मार्ग. येथे श्रीराम म्हणजे केवळ दशरथपुत्र नव्हे, तर परमात्मस्वरूप. हा मार्ग अनंत आहे, न संपणारा आहे. या मार्गावर स्वयं भगवान शंकरही चालत आहेत; तेही अखंड रामनामाचा जप करत आहेत.

समर्थांचे दैवतच श्रीराम आहे. ते स्वतःला रामदास म्हणतात—रामाचे दास. श्रीराम जणू त्यांना प्रत्यक्ष समोर उभे दिसतात. म्हणूनच ते म्हणतात, “गमू पंथ अनंत या राघवाचा. ” या अनंत मार्गावर चालण्यासाठी समर्थ श्रीगणेश आणि शारदेचे आशीर्वाद मागतात—आणि ते आशीर्वाद आपल्यासाठीही आहेत.

आपणही भक्तिभावाने त्यांना वंदन करून, या राघवाच्या अनंत मार्गावर चालण्यासाठी सज्ज होऊ या.

आत्मचिंतनासाठी – – – 

• कोणत्याही कार्याची सुरुवात करताना माझ्या मनात मंगलभाव आहे का, की केवळ घाई?
• माझ्यातील गुणांचा उपयोग मी साधनेसाठी करतो की बंधनांसाठी?
• शब्दांच्या पलीकडे जाऊन त्यामागील भाव आणि अर्थ समजून घेण्याचा मी प्रयत्न करतो का?
• श्रीरामांचा “अनंत मार्ग” हा माझ्यासाठी बाहेरचा आहे की अंतर्मनातून सुरू होणारा?

– – –

– – श्लोक दुसरा

मना सज्जना भक्तीपंथेची जावे |

तरी श्रीहरी पाविजेतो स्वभावे |

जनी निंद्य ते सर्व सोडोनि द्यावे |

जनी वंद्य ते सर्वभावे करावे ||

अर्थ : हे सज्जन मना, तू भक्तीमार्गानेच वाटचाल कर. त्या मार्गावर चालल्यास तुला निश्चयाने परमेश्वराची प्राप्ती होईल. समाजासाठी घातक ठरणाऱ्या गोष्टींचा त्याग कर आणि समाजहिताची, कल्याणकारी कर्मे पूर्ण भावाने आचर.

या श्लोकात समर्थ रामदासांनी मनाला “सज्जन” असे संबोधले आहे, हे अत्यंत अर्थपूर्ण आहे. एखाद्याला सज्जन म्हटले, की त्याच्याकडून सज्जनासारखेच वर्तन अपेक्षित धरले जाते. कदाचित म्हणूनच समर्थांनी मनाला सज्जन म्हटले असावे—मनावर विश्वास ठेवत, पण त्याचबरोबर त्याला जबाबदारीची जाणीव करून देत.

मन स्वभावत: चंचल आहे. त्याच्या असंख्य वाटा आहेत. परंतु त्या सर्व वाटांमधून अंतिमतः हितकारक ठरणारी वाट म्हणजे भक्तीमार्ग—हे समर्थ येथे ठामपणे सांगतात.

ईश्वरप्राप्तीसाठी ज्ञानमार्ग, कर्ममार्ग आणि भक्तीमार्ग असे तीन मार्ग सांगितले जातात. त्यापैकी सर्वसामान्य माणसाला सहज आचरता येणारा, जीवनाशी सलग राहणारा आणि व्यवहारात उतरवता येणारा मार्ग म्हणजे भक्तीमार्ग. म्हणूनच सर्व संतांनी एकमुखाने भक्तीमार्गाचे महत्त्व प्रतिपादित केले आहे. समर्थही येथे तेच सांगतात—भक्तीमार्ग हा सरळ, सोपा आणि थेट ईश्वराकडे नेणारा आहे.

खरं तर जीव हे परमेश्वराचेच स्वरूप आहे; पण अज्ञानामुळे तो त्या परमेश्वरापासून दूर गेलेला असतो. जेव्हा जीव भक्तीमार्गावर चालू लागतो, तेव्हा ईश्वर त्याच्यासमोर उभा राहतो—ईश्वर संमुख होतो. आणि एकदा का ईश्वर संमुख झाला, की त्याच्या चरणांपर्यंतची वाटचाल आपोआप सुरू होते. म्हणूनच समर्थ येथे “भक्तीपंथ” हा शब्द वापरतात. हा केवळ विचारांचा नव्हे, तर प्रत्यक्ष चालण्याचा—आचरणाचा—मार्ग आहे.

या श्लोकातील तिसरी आणि चौथी ओळ विशेष अर्थपूर्ण आहे—

“जनी निंद्य ते सर्व सोडोनि द्यावे |

जनी वंद्य ते सर्वभावे करावे”

येथे ‘जनी’ म्हणजे केवळ सामान्य लोक असा अर्थ अभिप्रेत नाही. जनी म्हणजे समाजातील सज्जन, विचारवंत, ऋषितुल्य व्यक्ती—ज्यांच्या विवेकावर आणि आचरणावर समाज उभा राहतो. अशा सज्जनांना जी गोष्ट निंद्य वाटते, ती आपण टाळावी; आणि जी गोष्ट त्यांना वंद्य, म्हणजेच आदरणीय वाटते, ती पूर्ण भावाने आचरावी—हा या ओळींचा गाभा आहे.

आजच्या समाजजीवनात अनेक गोष्टी रूढ झालेल्या दिसतात. काही प्रथा, सवयी किंवा उत्सव साजरे करण्याच्या पद्धती काळानुसार बदलल्या आहेत. त्या सर्वच चुकीच्या आहेत असे नाही; पण त्या आपल्या संस्कृतीला, सामाजिक भानाला आणि संवेदनशीलतेला पूरक आहेत का, याचा विचार करणे आवश्यक आहे. लग्नसमारंभात आणि इतर वेळी डीजेचा वापर करणे, फटाके फोडणे, वाढदिवस प्रसंगी केक कापणे आणि दिवे विझवणे इ. सज्जन आणि विचारवंतांच्या दृष्टीने ज्या गोष्टी योग्य वाटतात, ज्या समाजात सुसंस्कार वाढवतात, अशाच गोष्टींचा अंगीकार करणे—आणि ज्यामुळे समाजात विकृती, उथळपणा किंवा अनावश्यक अतिरेक वाढतो, अशा गोष्टी टाळणे—हेच समर्थ येथे सूचित करतात.

आपण इतरांनी केले म्हणून काही करायचे नसते. ज्या गोष्टी इतरांनी केल्या तर आपल्याला अस्वस्थ वाटते, त्या आपणही करू नयेत. आणि ज्या कृतींमुळे इतरांच्या मनात आनंद, समाधान किंवा प्रेरणा निर्माण होते, अशा कृती आपण कराव्यात. आधी स्वतः आचरणात आणले, मग सांगितले—हेच खरे नैतिक बळ आहे.

परमेश्वरप्राप्तीसाठी समर्थ ज्या भक्तीमार्गाचा उपदेश करतात, त्या मार्गावर चालण्यासाठी मन आणि आचरण शुद्ध असणे अत्यावश्यक आहे. मन शुद्ध नसेल आणि आचरण स्वच्छ नसेल, तर भक्ती केवळ बाह्य स्वरूपाची राहते. म्हणूनच संतांनी आणि सज्जनांनी ज्या गोष्टी त्याज्य ठरवल्या आहेत त्या टाळणे, आणि ज्या गोष्टी आचरणात आणायला सांगितल्या आहेत त्यांचा स्वीकार करणे—हे भक्तीमार्गावरील यशस्वी वाटचालीचे खरे गमक आहे.

आत्मचिंतनासाठी – – 

समर्थ मला “सज्जन मना” म्हणतात—मी स्वतःकडून तशी अपेक्षा ठेवतो का?

.. माझ्या दैनंदिन जीवनात भक्ती ही केवळ भावना आहे, की आचरणाचा मार्ग?

.. सज्जनांना निंद्य वाटणाऱ्या कोणत्या गोष्टी मी अजूनही सवयीने करत आहे का?

.. माझ्या कृतींमुळे समाजात सुसंस्कार वाढतात की केवळ गोंधळ?

 – क्रमशः – श्लोक १ आणि २.

© श्री विश्वास देशपांडे

चाळीसगाव

प्रतिक्रियेसाठी ९४०३७४९९३२

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

श्री सुनीत मुळे

 इंद्रधनुष्य 

☆ ती ‘आत्महत्या ‘ नव्हती – लेखक : अज्ञात ☆ प्रस्तुती – श्री सुनीत मुळे ☆

… ती ‘आत्महत्या ‘ नव्हती… तो तुमच्या-आमच्या घरातल्या ‘मोबाईल’ने केलेला ‘मर्डर’ होता!

धप्प… धप्प… धप्प!

रात्रीचे २:३० वाजले होते.

गाझियाबादच्या एका सोसायटीतल्या ९ व्या मजल्यावरून तीन कोवळे देह खाली कोसळले.

– आणि त्यानंतर… सगळं संपलं.

– खाली रक्ताचा सडा आणि वर फक्त एक भयानक, जीवघेणी शांतता.

– – त्या रिकाम्या झालेल्या घरातल्या बेडवर आता फक्त तीन बाहुल्या पडल्या आहेत… पण त्या बाहुल्यांशी खेळणाऱ्या त्या १६, १४ आणि १२ वर्षांच्या चिमुरड्या हातांनी मात्र कायमची exit घेतली.

त्यांनी का जीव दिला?

गरिबीमुळे? .. नाही.

त्रास होता म्हणून? .. नाही.

– – त्यांना मारलं तुमच्या-आमच्या घरातल्या एका लाडक्या ‘पाहुण्याने’… ज्याचं नाव आहे ‘मोबाईल’!

टीव्ही ९ मराठीची बातमी वाचली आणि डोकं सुन्न झालं.

– – पोलिसांनी जे सांगितलंय, ते ऐकून पायाखालची जमीन सरकेल.

– त्या मुली ‘व्हर्च्युअल गेम’ च्या जाळ्यात अशा अडकल्या होत्या की, त्यांना वास्तवातले – रक्ताचे आई-बाबा ‘दुश्मन’ वाटू लागले होते.

– – पालकांनो, हा फक्त ‘गेम’ नाही, हा ‘डिजिटल मर्डर’ आहे!

तुम्हाला वाटतंय, “माझं पोरगं हा गेम खेळत नाही, मी सेफ आहे? “

– गैरसमज काढून टाका डोक्यातून! हा गेम तर फक्त एक निमित्त आहे.

– – तुमच्या मुलाच्या हातातला ‘इन्स्टा रील्स’, ‘स्नॅपचॅट’ आणि ‘फ्री फायर’ हे सुद्धा त्यापेक्षा कमी नाहीत.

तुमच्या घरातली मुलं ‘जिवंत’ आहेत की ‘झोम्बी’ झालीत? बघा हे ३ सीन ओळखीचे वाटतात का :: 

१. “आई, तू गप्प बस ना! ” (लाज वाटणे):

– – जरा बघा मुलांकडे…

– तुमच्या मुलाला आता आईच्या हातचं साधं ‘वरण-भात’ किंवा ‘पोळी-भाजी’ नकोशी वाटते… आणि बाहेरचं ‘पिझ्झा-बर्गर’ किंवा ‘चायनीज’ भारी वाटतं?

– त्याला सणावाराला भारतीय कपडे घालायची किंवा तुमच्यासोबत बाहेर यायची लाज वाटते?

… सावधान! ते मूल शरीराने तुमच्या घरात आहे, पण मनाने ‘परदेशात’ गुलाम झालंय. त्याला स्वतःच्या रक्ताचाच तिरस्कार वाटू लागलाय.

२. डोळ्यात जीव नाही (The Zombie Stare):

– – तुम्ही मुलाला हाक मारता… एकदा, दोनदा, तीनदा. पण ते मान वर करत नाही. त्याचे डोळे स्क्रीनवर असे चिकटलेले असतात की, जगात काय चाललंय याचं भान नसतं.

– ते बाळ तुमच्यासमोर बसलंय, पण ते तिथे नाहीच आहे!

– त्याची नजर जिवंत माणसासारखी नाही, तर एखाद्या ‘झोम्बी’ सारखी झालीय.

– हे बघून तुमचं काळीज तुटत नाही का?

३. जेवणाचं टेबल की ‘स्मशान शांतता’?

– – घरातला हा सीन बघा, डोळ्यात पाणी येईल:

ताटात जेवण वाढलेलं आहे. पण जोपर्यंत आई युट्यूबवर व्हिडिओ लावून मोबाईल हातात देत नाही, तोपर्यंत पोरगं अन्नाचा घासही गिळत नाही.

आई आपल्या जगात, पोरगं मोबाईलच्या जगात.

एकाच छताखाली राहून आपण एकमेकांसाठी ‘अदृश्य’ झालोय.

घरात वाय-फाय फुल्ल आहे, पण संवाद ‘झिरो’ आहे.

– – जबाबदार कोण?

त्या तीन निष्पाप मुली? अजिबात नाही.

– – जबाबदार आपण आहोत!

– आपण आपल्या कष्टाचा स्मार्ट फोन त्यांच्या हातात दिला, पण बोलायला ५ मिनिटं वेळ दिला नाही.

– आपण त्यांना ‘अनलिमिटेड डेटा’ दिला, पण संस्कार मात्र ‘लिमिटेड’ दिले.

– आपणच आपल्या हाताने त्यांच्या बालपणाचा ‘सौदा’ केलाय.

उद्याची बातमी आपल्या शहरातली नको असेल तर…

– जेवताना स्क्रीन बंद: नियम म्हणजे नियम. अन्नाचा मान राखा, नात्याचा मान राखा. घास भरवताना आईचा स्पर्श हवा, स्क्रीन नको.

– मातीशी जोडा: त्यांना सांगा की इन्स्टावरचं जग खोटं आहे. मैदानातला घाम आणि घरातली माणसं खरी आहेत.

– मित्र बना: मुलांच्या जगात ‘पोलीस’ म्हणून नाही, तर ‘मित्र’ म्हणून शिरकाव करा. “तुला यात काय आवडतं? मला पण शिकव, ” हे प्रेमाने विचारा.

गाझियाबादच्या त्या तीन चिमुकल्या जीवांनी स्वतःचा बळी देऊन आपल्याला एक धडा दिलाय.

आज रात्री एक गोष्ट नक्की करा: 

जेव्हा तुमची मुलं गाढ झोपली असतील, तेव्हा त्यांच्या खोलीत जा.

त्यांच्या कपाळावर हळूच हात ठेवा आणि बघा…

हे तेच डोकं आहे का ज्याला आपण मांडीवर घेऊन थोपटायचो? की हे डोकं आता कोण्या ‘गेम’ने हायजॅक केलंय?

… त्यांना जवळ घ्या. त्यांना तुमची गरज आहे… मोबाईलची नाही.

वेळ जाण्याआधी सावध व्हा… 

ही पोस्ट आताच Save (Collection) मध्ये टाकून ठेवा. जेव्हा जेव्हा तुम्हाला वाटेल की मुलांचं मोबाईलचं वेड हाताबाहेर जातंय, तेव्हा हे पुन्हा वाचा. तुम्हाला ‘नाही’ म्हणायची ताकद मिळेल.

एक कळकळीची विनंती: ही पोस्ट फक्त वाचू नका. तुमच्या वॉलवर फॉरवर्ड करा किंवा तुमच्या जोडीदाराला (नवरा/बायको) खाली टॅग करा. एका शेअरमुळे एखाद्या घरातला हरवलेला संवाद पुन्हा सुरू होऊ शकतो.

☆

लेखक : अज्ञात  

प्रस्तुती – श्री सुनीत मुळे

श्री संभाजी बबन गायके

इंद्रधनुष्य 

☆ “वो जफा करे..!” ☆ श्री संभाजी बबन गायके ☆

जम्मू-कश्मीर भारताचे अभिन्न अंग आहे, हे जगाला माहित आणि मान्य आहे… पाकिस्तानचा अपवाद वगळता!

पाकिस्तान स्थानिक भारतीय काश्मिरी जनतेला धर्माच्या नावावर भडकावून त्यांना तथाकथित स्वातंत्र्याची मागणी करायला लावत आलेले आहे.

काश्मीरचा काही भाग पाकिस्तानने आधीच बळकावून ठेवला आहे. उर्वरित काश्मीर स्वतंत्र झाला की तो ही पाकिस्तानला जोडून घ्यायचा पाकिस्तानचा डाव जगाला ठाऊक आहे. त्यासाठी पाकिस्तान त्यांच्या प्रशिक्षित अतिरेक्यांना काश्मिरातील घुसवून बंडखोरांना ‘साहाय्य’ करतो. पाकिस्तानी आणि स्थानिक अतिरेकी प्रामुख्याने भारतीय लष्कराला लक्ष्य करतात. अर्थात निष्पाप नागरिकही त्यांच्या कचाट्यातून सुटत नाहीत.

मानवी हक्क आणि इतर नियमांमुळे भारतीय लष्कराला कारवाईमध्ये मर्यादा पडतात. स्थानिक नागरिक लष्कराच्या वाहनांवर, सैनिकांवर दगडफेक करीत असत (हल्ली हे प्रमाण खूप कमी झाले आहे!)… तरीही लष्कराला संयमित कारवाई करीत शांत राहावे लागते. काश्मीरातील जनतेचे मन वळवण्याचा प्रयत्न तरीही भारतीय लष्कर अतिशय नेटाने करीत आलेले आहे. वैद्यकीय, शैक्षणिक, आपत्कालीन सेवांच्या माध्यमातून या प्रयत्नांना उत्तम प्रतिसादही मिळतो आहे. पण यासाठी लष्कर मोठी किंमत देत असते. एकवेळ समोरासमोरचे युद्ध तुलनेने सोपे वाटावे, अशी इथली परिस्थिती आहे! असो.

काल काश्मीरातील एक तरुणी प्रसूती संदर्भातील गुंतागुंतीमुळे अत्यवस्थ झाली. बर्फवृष्टी झाली होती… रस्ते बंद होते. तिला रुग्णालयात नेण्यासाठी पाठवली गेलेली रुग्णवाहिका बर्फात रुतून बसली! इकडे रुग्ण महिलेची परिस्थिती अत्यंत बिकट होत चालली होती. तेथे तैनात असलेल्या सैन्याला ही खबर मिळताच त्यांनी युद्धपातळीवर rescue mission हाती घेतले.

गुडघ्याएवढा बर्फ, बर्फाचे वादळ, अंधार आणि चढ उताराचा रस्ता… आणि अतिरेकी हल्ला होण्याची शक्यता अशा भयावह स्थितीमध्ये जवानांनी त्या महिलेला लाकडी खाटेवर निजवून सुमारे साडे अकरा किलोमीटर्स पायी प्रवास केला… महिलेला रुग्णालयात दाखल केले… आणि तिची सुखरूप सुटका झाली… तिला मुलगा झाला!

भारतीय लष्कराचे कौतुक होत असतानाच दुसऱ्या बाजूला काहींना असे वाटते की… आपले जवान तेथील जनतेला साहाय्य करीत असतात… पण जनता लष्कराला अपेक्षित सहकार्य करीत नाही!

 पण परिस्थिती पूर्णपणे अशी नाही. है इसी में प्यार की आबरू… वो जफा (बेइमानी) करे… मैं वफा करूं! या चालीवर आपण आपला चांगुलपणा सोडायचा नाही…! काळ दखल घेत असतो! हजारो सैनिकांनी प्राणार्पण करीत भारतीय लष्कराची लोकसेवेची परंपरा जतन करून ठेवली आहे… त्यांच्या त्यागाला, बलिदानाला आणि अविरत सेवेला विनम्र अभिवादन! जय हिंद… जय हिंद की सेना!

© श्री संभाजी बबन गायके 

पुणे

9881298260

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

श्री संभाजी बबन गायके

इंद्रधनुष्य 

☆ “नाहीतर मला तुझ्याकडे बोलावून घे!” ☆ श्री संभाजी बबन गायके ☆

एकाच वेलीवर फुललेली दोन फुलं एकमेकांशी आयुष्यभर नातं सांगत राहतात पण दुसरं फूल कोमेजून जाईतोवरच… पण कोमेजून गेलेल्या, मातीच्या कुशीत विरून गेलेल्या फुलाची सय सल म्हणून मनात जागवत दुसरं फूल जेंव्हा सुगंधाविना जगत राहतं… तेंव्हा त्या लतेने तिच्या सर्वच फुलांत तिचे स्वप्राण गुंफलेले आहेत.. असं समजावं!

आजच्या दिवशी मोग-याचा एक फुलोरा निमाला! सुगंधाला फुलांपेक्षा जास्तीचे श्वास देऊन निसर्गाने आपल्यावर मोठेच उपकार केलेले आहेत. सुकलेली सुमनेही कितीतरी वेळ मने उल्हसित करीत राहू शकतात… फक्त ती जपून मात्र ठेवता आली पाहिजेत.

पण काही वेदना, काही दु:खं कधीच जुनी होत नाहीत. सावली निघून गेल्यानंतर भाजणारं ऊन सदोदित प्रखर होत जातं… बाळासाहेबांचं असंच झालेलं आहे!

दीनानाथ, माई, लता, आशा, उषा, मीना आणि हृदयनाथ… या एकमेकांशी एका अखंड सूत्रात बांधल्या गेलेल्या फुलांची संख्या स्वरांच्या संख्येएवढी असावी हा निव्वळ योगायोग म्हणता येणार नाही!

लतेच्या देहातून कळ्या प्रकट होतात… आणि फुलत जातात… पण लताच कोसळून पडली की कळ्यांनाही माती जवळ करावीच लागते. या कळ्यांतील हृदयनाथ नावाची कळी पुढे स्वत:च्या सामर्थ्यावर फूल झाली… पण या फुलाने लतेचा हात काही सोडलेला नाही… अगदी आजच्या क्षणापर्यंत.

दीदी आपल्याला सोडून गेल्या त्यापेक्षा त्या हृदयनाथ यांना जास्त सोडून गेलेल्या आहेत… हे बाळासाहेबांचे शब्द सांगून जातात. गेल्या काही महिन्यांपासून दैनिक सकाळच्या रविवार पुरवणीत बाळासाहेब आणि दीदी यांच्यातील संवाद वाचायला… नव्हे ऐकायला मिळतो आहे. एक भाऊ आपल्या बहिणीशी एवढा तादात्म्य पावू शकतो हे अनुभवणे ही एक वेगळीच अनुभूती आहे. आई आणि मूल हा स्नेहसंबंध आपल्याला ज्ञात असतो… पण भावा-बहिणीमधली ही भावसरगम दुर्मिळ म्हणावी अशी. मुख्य म्हणजे ही सरगम गद्यात व्यक्त केली जाते आहे.

आपण या संवादात जणू आगंतुक आहोत… वाटतं… हृदयनाथ जगाला काही सांगायला जात नाहीत… ते स्वत:लाच सर्वकाही सांगत आहेत. ते केवळ त्यांच्या दीदीशीच बोलत आहेत… तिच्या आठवणींच्या खोल डोहात अगदी तळापर्यंत जाऊन भावसमाधी लावून बसलेत… बाळासाहेबांचं विदीर्ण झालेलं हृद्य प्रत्येक शब्दात ठळक दिसत राहतं… हे असं प्रेम लाभलेली माणसं असतात… हे जाणवत राहतं.

मायाजाल हे असंच तर असतं… पण त्याची स्वत:चीही एक गोडी आहे. लता दीदी आणि बाळ हृदयनाथ या भावा-बहिणीच्या नात्याची उकल हृदयनाथ मंगेशकर यांच्या लिखाणातून थोडी थोडी होत जाते आहे… पण अजूनही खुद्द हृद्यनाथ यांना सर्वकाही सर्वांशाने व्यक्त करता आलेलं आहे… असं दिसत नाही. फुले वेचू जाता तिकडे दुस-या कळ्यांना बहर आलेला आहे असं होत जातं. मोगरा फुलला या माऊली ज्ञानोबारायांच्या अजरामर शब्दकळ्या सुरात गुंफताना लता-हृद्य यांच्यात झालेला संवाद जणू ज्ञानोबा आणि निवृत्तीनाथांचा संवाद वाटतो… इथं दीदी जणू निवृत्ती!

दीदी गेल्या… आणि त्यांचे हृदय मागे राहिले आहे… या हृदयाला आता पुन्हा लतेच्या अंतरंगात शिरून तिच्याशी एकरूप होऊन जाण्याची आस लागलेली आहे…

“तू परत ये… परत येऊ शकणार नसशील… तर मला तुझ्याकडे बोलावून घे… ” हे हृदयनाथांचे शब्द मन हेलावून जातात!

लता मंगेशकरांनी जेवढे आपल्याला दिले तितकेच हृदयनाथ यांनीही दिलेले आहे. अभंगवाणी, मीरेची भजने यांच्या सुरावटी त्यांनीच तर रेखल्या आहेत… त्यांच्या सुरांवरच लता दीदीच्या स्वरांतून मोगरा फुलला आहे! बाळासाहेबांनी दीदीच्या आठवणी सांगत राहाव्यात… शब्दबद्ध करीत राहाव्यात… कारण फूलच लतेचे अंतरंग जाणत असते!

© श्री संभाजी बबन गायके 

पुणे

9881298260

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

श्री अमोल अनंत केळकर

 इंद्रधनुष्य 

☆ डेल्टा-15… लेखक : श्री दत्ता पवार ☆ प्रस्तुती – श्री अमोल अनंत केळकर ☆

अमेरिकेत “9/11‘ला दहशतवादी हल्ला झाला, त्या वेळची एक हृदयस्पर्शी कथा आहे.

दोन विमाने वर्ल्ड ट्रेड सेंटरच्या दोन टॉवरवर आदळली आणि दोन्ही टॉवर जमीनदोस्त झाले, तर दुसऱ्या. मार्गावरून जाणारे आणखी एक विमान पाडण्यात आले. ही खबर मिळताच सुरक्षा यंत्रणा सक्रिय झाली. जगभरातून जी विमाने अमेरिकेकडे येत होती, त्या सगळ्यांनाच रेडिओ मेसेज केले गेले, की अमेरिकेला येण्याचे रद्द करा, जवळच्याच विमानतळावर विमाने लॅंड करा आणि पुढील आदेशाची वाट पाहा.

“डेल्टा-15‘ या विमानालाही असाच संदेश आला. हे विमान कॅनडाहून येत होते. विमानाचा मार्ग बदलण्याचे कारण काय हे कुणालाच समजले नाही. वैमानिकही याबाबतीत अनभिज्ञ होता. कॅनडातील एका गावातील विमानतळावर विमान उतरले, तेव्हा प्रवाशांना कळाले, की अमेरिकेकडे जाणारी आणखी 52 विमाने तेथेच उतरली आहेत.

या सगळ्या विमानांतील प्रवाशांची संख्या दहा हजारांवर होती. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे ज्या गावात हा विमानतळ होता, त्या गावची लोकसंख्याही दहा हजारांच्या आसपास होती. म्हणजे अक्षरशः गावाच्या लोकसंख्येएवढे पाहुणे तेथे आले होते.

वैमानिकाला पुढील आदेश मिळेपर्यंत तीन दिवस लागले. तोपर्यंत या पाहुण्यांना सांभाळण्याची जबाबदारी गावावर होती. गावातील प्रशासनाने व्यवस्थापनाची जबाबदारी स्वीकारली. सर्व शाळा बंद केल्या. जवळपासच्या घरांतून पलंग, खुर्च्या, जेवणाचे सामान प्रत्येक शाळेत पोचविले.

पाहुण्यांची उत्तम सोय करण्यात आली. या सर्व व्यवस्थेचे संयोजन रेड क्रॉस सोसायटी करीत होती.

“डेल्टा-15‘मध्ये एक गर्भवती तरुणीही होती. तिची विशेष काळजी घेण्यास सांगण्यात आले. तीन दिवस गावातील लोकांनी पाहुण्यांना गावभर फिरविले. बोटीमधून त्यांच्या सहली काढल्या. एकूण काय, गावाने पाहुण्यांना एकटे वाटू दिले नाही. आल्या प्रसंगाची झळ त्यांच्यापर्यंत पोचणार नाही, याची दक्षता घेतली.

तीन दिवसांनंतर पुन्हा वैमानिकाला संदेश आला. त्याला अमेरिकेला परतायची परवानगी मिळाली होती. प्रवासी विमानात चढू लागले, तसे गावकऱ्यांना व प्रवाशांनाही रडू आवरेना. तीन दिवसांत त्यांच्यात एवढा स्नेह निर्माण झाला होता, की आता स्वगृही जायचे असूनही प्रवाशांचा पाय निघत नव्हता.

एवढ्या लोकांच्या आदरातिथ्याचा ताण पडला, तरी त्याचा त्रास गावकऱ्यांना वाटला नव्हता. गावकऱ्यांनी सर्व खर्च आपसांत वाटून घेतला. अशा कठीण प्रसंगात आपण कोणाच्या तरी उपयोगी पडलो अशी सर्वांची भावना होती.

विमानात गेल्यानंतर एका प्रवाशाने वैमानिकाला सांगितले, की “मी जे बोलणार आहे ते आपल्या नियमात बसत नाही. मला माझ्या सहप्रवाशांशी काही महत्त्वाचे बोलायचे आहे. विशेष बाब म्हणून मला बोलण्याची परवानगी द्यावी. ‘

सहसा वैमानिक अशी परवानगी देत नाहीत. परंतु तो प्रसंगच इतका हळवा होता, की वैमानिकालाही प्रवाशांच्या मनःस्थितीची पूर्ण कल्पना आली होती. ती परिस्थितीच अशी होती, की वैमानिकाने त्या प्रवाशाला बोलायला मनाई केली नाही.

प्रवासी म्हणाला, “या गावाने तीन दिवस आपली एवढी सेवा केली आणि आपल्याला एवढे सांभाळले, की मला वाटते आपण सर्वांनी त्यांचे कायम कृतज्ञ राहायला हवे. आपण सर्वांनी आपापल्या शक्तीनुसार काहीतरी पैशांची मदत माझ्याकडे द्यावी. मी एक निधी उभारणार आहे. त्यात हे पैसे टाकून या गावातील गरीब विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणाची सोय करावी, असे माझ्या मनात आहे. मी जो ट्रस्ट उघडणार आहे त्याचे नाव ‘डेल्टा-15‘ हेच ठेवणार आहे. “

बघता बघता एकेक प्रवासी पुढे आला. ज्याने त्याने यथाशक्ती जमेल तेवढी रक्कम त्या प्रवाशाकडे सुपूर्द केली. सर्व प्रवाशांकडून आलेली रक्कम मोजली असता, थोडे थोडके नव्हे, तर तब्बल चौदा हजार डॉलर जमले होते. ज्याने हा प्रस्ताव मांडला होता, तो स्वतः अतिश्रीमंत उद्योजक होता. त्याने आपल्या पदरचे तेवढेच पैसे त्या गंगाजळीत घातले.

नंतर त्याने वैमानिकाच्या मदतीने ज्या डेल्टा कंपनीचे विमान होते, त्या कंपनीलाही भरघोस निधी देण्याची विनंती केली. विमान कंपनीचे विमानही वाचले होते आणि त्यातील प्रवासी सुखरूप होते. त्यांना काही इजा झाली असती, तर कंपनीला मोठी भरपाई द्यावी लागली असती. विमान अमेरिकेला सुखरूप परतल्यावर कंपनीनेही त्या दानशूराच्या रकमेत भरीव निधी घातला.

‘डेल्टा 15‘ हा ट्रस्ट सुरू झाला, तेव्हा त्यांच्याकडे चक्क दीड कोटी डॉलर गोळा झाले होते.

दरवर्षी ट्रस्टच्या वार्षिक अहवालात किती मुले ट्रस्टच्या पैशातून शिकली हे प्रसिद्ध होत गेले. ज्या लोकांनी ट्रस्टसाठी पैसे दिले होते, त्यांना कॅनडाच्या त्या गावात काढलेले तीन दिवस आठवले. ट्रस्टसाठी आपण दिलेल्या पैशांचे चीज झाले, असे त्यांना वाटले व ते समाधान पावले. कॅनडामधील ते छोटेसे गाव आनंदाने हरखून गेले. ट्रस्टच्या पैशांच्या मदतीने त्या गावातील अनेक मुले विविध क्षेत्रांतील नामवंत म्हणून प्रसिद्ध झाली. अशी ही ‘डेल्टा-15‘ची हृदयस्पर्शी कहाणी.

आपल्याकडे असा काही आणीबाणीचा प्रसंग आला, की आलेल्या पाहुण्यांना कसे लुटले जाते, त्यांचा गैरफायदा कसा घेतला जातो, त्यांच्यासाठी दिलेली मदत दुसरीकडे कशी वळवली जाते, याच्या कथा आपण वर्तमानपत्रातून वाचतो आणि मनोमन दुःखी होतो. मग तो दुष्काळ असो, प्रलय असो अथवा दुसरे कुठले अस्मानी संकट असो.

डेल्टा-15‘ची ही कहाणी कदाचित आपल्या देशातही असेच देशप्रेम जागृत करेल एवढीच अपेक्षा आहे.

लेखक : दत्ता पवार 

प्रस्तुति : श्री अमोल केळकर 

बेलापूर, नवी मुंबई, मो ९८१९८३०७७९

poetrymazi.blogspot.in, kelkaramol.blogspot.com

सुश्री शीला पतकी 

 इंद्रधनुष्य 

☆ एक वेगळी प्रेम कहाणी… ☆ सुश्री शीला पतकी ☆

तिचं डोकं दुखत होतं पण काम तर करणं भाग होतं. 50 टोप्या प्रत्येक बाईने शिवायच्या होत्या. तिचे हात पटापट चालत होते. मशीन वर पाय भरभर चालत होते… पण डोके दुखण्याची वेदना चेहऱ्यावर दिसत होती. आसपास अशीच राष्ट्र उपयोगी काम चाललेली होती. एक दहा बाय दहाची खोली त्यातच एका कार्यकर्त्याचा संसार तिथेच बुलेटिनचे गठ्ठे आणि बरच काही…! इतक्यात एक तरुण कार्यकर्ता आत मध्ये आला टोप्या घेऊन जाण्यासाठी त्यांन त्या सतरा अठरा वर्षाच्या मुलीकडे पाहिलं का कोण जाणे पण त्याला वाटलं तिला काहीतरी होतंय त्यांना विचारलं, ” बरं वाटत नाही का? ” ती म्हणाली, ” नाही डोकं फक्त दुखतंय” तो म्हणाला,… “चहा घेऊन बघा “ती म्हणाली, ” ते आमच्या घरी चहा करत नाहीत महात्माजींचा आदेश आहे ना… “… मग तो तातडीने बाहेर पडला… अर्ध्या तासात परत आला… हातात एक थर्मास होता आणि रॅपर मधली गोळी! त्यांना तिचं काम थांबून एक ग्लास पाणी दिलं आणि म्हणाला, “गोळी घ्या डोके दुखणे थांबेल आणि त्यावर हा एक कप चहा घ्या” आता मात्र तिने त्याच्याकडे पाहिलं आपल्यासाठी इतक्या आदराने आणि प्रेमाने आपल्या दुखण्याची दखल घेऊन हे सगळं करणारा तरुण कोण? … समोर एक 22 /23 वर्षाचा काळ्या रंगाचा दणकट हाडापेराचा कुरळ्या केसाचा तरुण उभा होता तिने त्याच्याकडे पाहिलं तो नजरेनेच म्हणाला घ्या चहा घ्या काही बिघडत नाही. तिने चहा घेतला थोड्या वेळाने डोकं दुखायचं थांबलं.

तरुण रोज त्या कार्यालयात कामानिमित्त येत होता हळूहळू त्यांचं बोलणं वाढलं तिने विचारलं, “खेड्यातून आलात? तो म्हणाला, ” हो शेती असते तिकडे पण शिक्षणाला इथेच होतो. शाळा सोडली… महात्माजींचा आदेश. कार्यकर्ता म्हणून सामील झालो सध्या तरी मोठ्या नेत्यांच्या हाताखाली निरोप पोहोचवणं संदेशवहन जेवण पोहोचणे इत्यादी कामे करतोय चोरून बुलेटिन वाटतो वेषांतराची कला आहे तिचा उपयोग करत लपून छपून असणारी काम करतो”. ती बेहद खुश झाली तो म्हणाला पण माझ्या जेवणाची सोय नाहीये…! ती म्हणाली, ” मी डबा देईन तुम्हाला “… तो म्हणाला मोफत नको खानावळी सारखा डबा देत असाल तर पैसे देऊन जेवेन”… ती म्हणाली, “आईला विचारून सांगते”. मग डब्याचा निमित्ताने तो रोज येत राहिला

… एक दिवस धाडस करून त्यांना विचारलं… हो धाडसच कारण ती वेगळ्या जातीची होती तो उच्च कुलीन ब्राह्मण होता घरी पटणार नाही तिला स्वीकारणार नाही याची त्याला जाणीव होती. तरीही त्यांन निर्णय घेतला. तिच्याही आईचा विरोधच होता. माणस आपली जात सोडत नाहीत आणि ते खरेच आहे कारण जीवनशैली वेगळी असते ना? पण त्या अठरा वर्षाच्या मुलीने ते धाडस दाखवलं. घरात कोणीही पुरुष माणूस नाही एक धाकटा भाऊ आणि विधवा आई. हे आपलं यापेक्षा अधिक भलं करू शकणार नाहीत हे लक्षात घेऊन तिने त्याच्याशी विवाह केला व त्यांचा चहा विचारण्याचा दिवस व्हॅलेंटाईन डे ठरला…! कुठल्याही मंगल अक्षता नाहीत.. कुठलेही भटजी नाहीत… हौस मौज नाही… शालू शेले नाहीत..! कोर्टातले एका लावलेल्या छोट्या स्टॅम्पवर ते लग्नासाठी करारबद्ध झाले. कोर्टात जमलेल्यांनी आशीर्वाद दिले. त्यांचा संसार सुरू झाला! तो कधी तुरुंगात, कधी घराबाहेर देशाच्या कामात… अनेक बाजूने विरोध… पैशाची नोकरी नाही कामधंदा नाही घरची बऱ्यापैकी श्रीमंती असताना खायचे वांदे व्हायचे… पण ते डगमगले नाहीत दोघांच्या जीवावर संसार उभा केला मुलाना उत्तम शिकवलं देशभक्तीच बीज पेरलं आज आणि हसत खेळत दिलखुलासपणे जगत राहिले…! एकमेकांची कदर करत…! जग अख्ख विरोधात होतं पण ते एकमेकांसाठी होते… मग सगळे जग त्या दोघांनी जिंकून घेतलं आज ते दोघ असते तर तो म्हणाला असता, तूच माझी व्हॅलेंटाईन करतेस ना अजूनही प्रेम तुझ्या कळ्या कभिन्न नवऱ्यावर…! “

आणि ती शांतपणे हसली असते कारण तिचं नाव शांता होत…!!!

एक सुंदर प्रेम कहाणी जी खरी आहे प्रत्येक व्हॅलेंटाईन डे ला मला ती आठवते आणि अभिमान वाटतो त्या दोघांचा. राष्ट्र प्रेमातून एकमेकांवर प्रेम करून संसार थाटणारे हे दोन प्रेमी जीव माझे आई-बाबा आहेतबाई दादा, आज तुम्ही हयात नाहीत… पण तुमच्या एवढी प्रेमळ निर्मळ प्रेम कहाणी दुसरी मी पाहिली नाही. फक्त 14 फेब्रुवारीला व्हॅलेंटाईन डे साजरा करणे मोठ्या हॉटेलत जाणं भेटवस्तू देणं मग म्युझिक लावून नाच करण… केक कापणं… राजे हो हा व्हॅलेंटाईन डे नाही. प्रेम देवतेचे स्मरण करायला हे काही करावं लागत नाही फक्त एकच गोष्ट करावी लागते एकमेकांवर नितांत प्रेम.. एकमेकांप्रती विश्वास आणि आयुष्यभराची खंबीर साथ…!

असो… आज एकमेकांवर प्रचंड प्रेम करणाऱ्या प्रेमी जीवाना हॅपी व्हॅलेंटाइन डे!!!

© सुश्री शीला पतकी

माजी मुख्याध्यापिका सेवासदन प्रशाला सोलापूर 

मो 8805850279

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

सौ. स्मिता सुहास पंडित

 इंद्रधनुष्य 

☆ हृदयी प्रीत जागते… लेखक: अज्ञात ☆ प्रस्तुती – सौ. स्मिता सुहास पंडित ☆

‘व्हँलेंटाईन डे‘ वरून मला गझलनवाजांचा एक शेर वजा किस्सा आठवला…

एकदा एक मूर्ख शायर सूर्यास म्हणतो की…

भास्करा, कीव मजला

येऊ लागते कधी मधी,

रात्र प्रणयाची तू रे

पाहिली आहे कधी?

तेव्हा सूर्य उत्तर देतो…

आम्हासही या शायराची

कीव येऊ लागते,

याच्या म्हणे प्रणयास

रात्र यावी लागते.

प्रेम हे काय दिवस ठरवून व्यक्त करायची चीज आहे?

आपलं मराठी-हिंदी साहित्य एवढं समृद्ध आहे की प्रेम व्यक्त करायच्या किती विविध शैली आपणांस ठाऊक होतात.

… प्रेम ही खरं तर नजरा-नजरेची

परिणिती आहे.

गदिमा म्हणून गेलेयत…

… *प्रथम तुज पाहता, * *जीव वेडावला… *

यांचं प्रेम सुद्धा एवढं हळुवार की गिरगांव चौपाटीवर भेटूया असे सरळ-सरळ न म्हणता ती खाली मान घालून शालीनतेने पी. सावळारामांच्या काव्यात म्हणते की

… जिथे सागरा धरणी मिळते

 तेथे तुझी मी वाट पहाते

मग एकदाची परतीच्या भेटीची वेळ ठरते. हा कावरा-बावरा झालाय, ती लाजेनं चूर झालीय. सगळं कसं शांत शांत.

ही कोंडी शेवटी तो फोडतो,

(सोबतीला पाडगांवकर, खळे आणि हृदयनाथ या त्रयीला घेऊन.)

… लाजून हासणे अन् हासून ते पहाणे,

 मी ओळखून आहे, सारे तुझे बहाणे

– – भेट झाल्यावर मात्र हृदयात एक अनाहूत हुरहुर सुरू होते.

– मग परत गदिमा मदतीला येतात,

… हृदयी प्रीत जागते, जाणता अजाणता

तोही आपल्या विश्वात नसतोच.

… होशवालों को खबर क्या.. बेखुदी क्या चीज है,

 इश्क किजे, फिर समझिये, बंदगी क्या चीज है

प्रेमात ती ठार वेडी झालीय,

म्हणतेय काय…

… मी मनांत हसता प्रीत हसे, हे गुपीत कुणाला सांगू कसे?

त्याचे बहाणे ती सुद्धा ओळखून आहे. तिच्या पाठीशी अस्सल कोंकणी सारस्वत (आरती प्रभू) आहेत,

ती म्हणते,

… नाही कशी म्हणू तुला विडा मी दुपारी,

 परि थोरांच्या समोर घ्यायची सुपारी

ह्याचे बहाणे थांबायची चिन्हे नाहीत. मग तीच म्हणते,

… ये मुलाकात इक बहाना है, प्यार का सिलसिला पुराना है ।

शैलेंद्रच्या काव्यातच सांगायचे तर – – 

… घडी घडी मेरा दिल धडके, हाय धडके, क्यू धडके…

– – ह्याची खात्री पटलीय पण खुंटी हलवून घट्ट करू पाहतोय… 

… कहना है, कहना है, आज तुमसे ये पहेली बार,

 तुम ही तो लायी हो जीवन में मेरे, प्यारही प्यारही प्यार…

ती त्याच्या हरकतीने मोहरून गेलीय… तृप्त झालीय.

… धुंदी कळ्यांना, धुंदी फुलांना,

 शब्दरूप आले, मुक्या भावनांना…

आणि मग झाडांची पाने हलतात. तो खूष…..

… जेव्हां तिची नी माझी, पहिलीच भेट झाली,

झाली फुले कळ्यांची.. झाडे भरात आली..

– – आणि तिनं चक्क होय म्हटलं. हा गडाबडा लोळायचा बाकी… 

.. तुम क्या जानो, मोहब्बत क्या है..

.. कोकिळ कुहूकुहू बोले, तू माझा तुझी मी झाले.

दोघांत एवढं अद्वैत निर्माण झालं की ती म्हणते…

… तुज्ये पायान् रूपता काटां, माज्ये काळजान् लागतां घांव…

– – आपण दोघांचे एक कधी झालो हे त्यांना कळलंच नाही. हृदये जरी दोन असली तरी अंतर्मन मात्र एकच होतं… 

… दो लब्जों की है बस ये कहानी…

या हृदयीचे त्या हृदयी कधी झाले, ते ह्या युगुलाला कळलेच नाही…..

… आज तू डोळ्यांत माझ्या, मिसळूनी डोळे पहा,

 तू असा जवळी रहा, तू अशी जवळी रहा…

प्रेमाची भावना इतक्या हळुवारपणे व्यक्त करणाऱ्या या कविता ज्या साहित्यात आहेत, त्या *मराठी भाषेला ‘व्हॅलेन्टाईन डे’ च्या बाजारू आणि उथळ स्वरूपाकडे बघण्याची गरजच काय?

भारतीय संस्कृती आणि माय मराठीप्रेमी… नक्कीच सहमत असतील!!!

लेखक : अज्ञात 

प्रस्तुती : सौ. स्मिता सुहास पंडित

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈