ज्योतिष साहित्य ☆ साप्ताहिक राशिफल (21 सितंबर से 27 सितंबर 2026) ☆ ज्योतिषाचार्य पं अनिल कुमार पाण्डेय ☆

ज्योतिषाचार्य पं अनिल कुमार पाण्डेय

विज्ञान की अन्य विधाओं में भारतीय ज्योतिष शास्त्र का अपना विशेष स्थान है। हम अक्सर शुभ कार्यों के लिए शुभ मुहूर्त, शुभ विवाह के लिए सर्वोत्तम कुंडली मिलान आदि करते हैं। साथ ही हम इसकी स्वीकार्यता सुहृदय पाठकों के विवेक पर छोड़ते हैं। हमें प्रसन्नता है कि ज्योतिषाचार्य पं अनिल पाण्डेय जी ने ई-अभिव्यक्ति के प्रबुद्ध पाठकों के विशेष अनुरोध पर साप्ताहिक राशिफल प्रत्येक शनिवार को साझा करना स्वीकार किया है। इसके लिए हम सभी आपके हृदयतल से आभारी हैं। साथ ही हम अपने पाठकों से भी जानना चाहेंगे कि इस स्तम्भ के बारे में उनकी क्या राय है ? 

☆ ज्योतिष साहित्य ☆ साप्ताहिक राशिफल (21 सितंबर से 27 सितंबर 2026) ☆ ज्योतिषाचार्य पं अनिल कुमार पाण्डेय ☆

जय श्री राम। मैं पंडित अनिल पांडे आपको हर सप्ताह साप्ताहिक राशिफल के साथ-साथ हनुमान चालीसा के एक चौपाई के बारे में बताता हूं। इसी तारीख में इस बार मैं आपको 21 सितंबर से 27 सितंबर 2026 तक के सप्ताह के साप्ताहिक राशिफल के बारे में बताऊंगा। हनुमान चालीसा की इस सप्ताह की चौपाई है:-

जो सत बार पाठ कर कोई |

छूटहि बन्दि महा सुख होई ||

इस चौपाई के पढ़ने से ज्ञात होता है कि जो कोई श्री हनुमान चालीसा का सौ बार पाठ करेगा वह सब बंधनों से छूट जाएगा। उसे महासुख और मोक्ष की प्राप्ति होगी। श्री हनुमान जी की कृपा से उसके सारे कष्ट दूर हो जाएंगे। उसे परमानन्द मिलेगा। कुछ लोग सत शब्द का अर्थ सात बार भी लगाते हैं। एक और बात में आप सभी को बताना चाहूंगा कि अगर आप इस चौपाई का संपुट पाठ करते हैं तो आपको ज्ञान और मोक्ष की प्राप्ति होगी।

“नासे रोग हरे सब पीरा” नाम की पुस्तक में श्रीहनुमान चालीसा की चौपाइयों से संबंधित सभी उपायों का विस्तृत विवरण दिया हुआ है। इस पुस्तक को आप हमारे यहां से प्राप्त कर सकते हैं।

आईये अब मैं आपको 21 सितंबर से 27 सितंबर 2026 तक के सप्ताह के राशिफल के बारे में बताऊंगा। परंतु राशिफल के पहले मैं आपको इस सप्ताह में ग्रहों के गोचर के बारे में पूरी जानकारी दूंगा।

इस सप्ताह सूर्य कन्या राशि में मंगल और गुरु कर्क राशि में, शुक्र तुला राशि मेंवक्री शनि मीन राशि में और राहु कुंभ राशि में गोचर करेंगे। बुद्ध प्रारंभ में कन्या राशि में रहेंगे तथा 26 तारीख के 12:38 दिन से तुला राशि में प्रवेश करेंगे। आइए अब राशिवार राशिफल की चर्चा करते हैं।

मेष राशि

इस सप्ताह आप अपने शत्रुओं को आसानी से पराजित कर सकते हैं। आपको अपने संतान से सहयोग मिलेगा। परीक्षार्थियों के लिए भी है सप्ताह ठीक है। आपको इस सप्ताह अपने प्रतिष्ठा के प्रति सतर्क रहना चाहिए। जनप्रतिनिधियों को इस सप्ताह अतिरिक्त रूप से सतर्क रहने की आवश्यकता है। अधिकारी एवं कर्मचारियों को भी इस सप्ताह थोड़ा सावधान रहकर काम करना चाहिए। परंतु उनका कोई भी नुकसान इस सप्ताह नहीं होगा। इस सप्ताह आपके लिए 21 22 और 23 तारीख सफलता दायक हैं। 26 और 27 तारीख को आपको सावधान रहना चाहिए। इस सप्ताह आपको चाहिए कि आप प्रतिदिन राम रक्षा स्त्रोत का पाठ करें। सप्ताह का शुभ दिन मंगलवार है।

वृष राशि

यह सप्ताह आपके संतान के लिए उत्तम रहेगा। उनको सफलताएं प्राप्त होगी। उनका अच्छा सहयोग आपको प्राप्त होगा। व्यापारियों के लिए भी यह सप्ताह ठीक रहेगा। व्यापार में उन्नति होगी। धन लाभ में वृद्धि होगी। अधिकारी एवं कर्मचारियों को इस सप्ताह थोड़ा शांत रहकर कार्य करना चाहिए। फालतू की बहस बाजी में नहीं पड़ना चाहिए। भाई बहनों के साथ खट्टे मीठे संबंध रहेंगे। आपका और आपके जीवन साथी का स्वास्थ्य उत्तम रहेगा। इस सप्ताह आपके लिए 24 और 25 तारीख सफलता दायक है। सप्ताह के बाकी दिन भी ठीक-ठाक है। इस सप्ताह आपको चाहिए कि आप प्रतिदिन विष्णु सहस्त्रनाम का पाठ करें। सप्ताह का शुभ दिन शुक्रवार है।

मिथुन राशि

इस सप्ताह आपको जन समर्थन मिलेगा। आपकी प्रतिष्ठा में वृद्धि होगी। जनप्रतिनिधियों के लिए यह सप्ताह काफी अच्छा रहेगा। आपको अपने संतान से अच्छा सहयोग प्राप्त होगा। विद्यार्थियों को पढ़ाई में लाभ होगा। परीक्षाओं में सफलता प्राप्त हो सकती है। कर्मचारी और अधिकारियों के लिए यह सप्ताह ठीक है। इस सप्ताह आपको भाग्य के स्थान पर अपने कर्म पर विश्वास करना उचित रहेगा। इस सप्ताह आपके लिए 26 और 27 तारीख सफलता प्राप्त करने के लिए उपयोगी हैं। 21 22 और 23 तारीख को आपको सचेत रहना चाहिए। इस सप्ताह आपको चाहिए कि आप प्रतिदिन भगवान शिव का दूध और जल से अभिषेक करें। सप्ताह का शुभ दिन रविवार है।

कर्क राशि

इस सप्ताह आपका अपने भाई बहनों के साथ संबंध अच्छा रहेगा। आपके प्रतिष्ठा में वृद्धि होगी। भाग्य से भी लाभ मिल सकता है। यह सप्ताह आपके जीवनसाथी के लिए उत्तम है। उनको सफलताएं प्राप्त होगी। आपको दुर्घटनाओं से इस सप्ताह सावधान रहना चाहिए। व्यापारियों को व्यापार में लाभ होगा। जनप्रतिनिधियों को लाभ होगा। इस सप्ताह आपके लिए 21, 22 और 23 तारीख कार्यों को करने के लिए मददगार हैं। 24 और 25 तारीख को आपको होशियारी से अपने कार्यों को निपटाना चाहिए। इस सप्ताह आपको चाहिए कि आप प्रतिदिन काले उड़द का दान करें और शनिवार को शनि मंदिर में जाकर शनि देव का पूजन करें। सप्ताह का शुभ दिन सोमवार है।

सिंह राशि

इस सप्ताह आपके पास धन आने की पूरी उम्मीद है। व्यापारियों को व्यापार में बहुत सफलता प्राप्त हो सकती है। बहनों के साथ संबंध ठीक रहेंगे। भाइयों के साथ थोड़ी तकरार हो सकती है। इस सप्ताह आप अपने शत्रुओं को आसानी से पराजित कर सकते हैं। आपके थोड़े से प्रयास से ही आपके शत्रु भाग जाएंगे। इस सप्ताह आपके माताजी और पिताजी का स्वास्थ्य अच्छा रहेगा। इस सप्ताह आपके लिए 24 और 25 तारीख विशेष रूप से उपयोगी है। सप्ताह के बाकी दिनों में आपको सजग रहकर कार्यों को निपटाना चाहिए। इस सप्ताह आपको चाहिए कि आप प्रतिदिन चावल का दान करें और शुक्रवार को मंदिर में जाकर पुजारी जी को सफेद वस्त्रो का दान दें। सप्ताह का शुभ दिन बृहस्पतिवार है।

कन्या राशि

यह सप्ताह आपके लिए ठीक-ठाक रहेगा। व्यापार में आपको सफलता प्राप्त होगी। धन आने का सुंदर योग है। अधिकारियों एवं कर्मचारियों के लिए भी यह सप्ताह ठीक-ठाक है। इस सप्ताह आपको अपने संतान से थोड़ा सा सहयोग प्राप्त हो सकता है। अपने शत्रुओं को आप इस सप्ताह थोड़े से प्रयास से पराजित कर सकते हैं। भाग्य का आपके साथ मिलेगा। इस सप्ताह आपके लिए 26 और 27 तारीख लाभदायक है। 24 और 25 तारीख को आपको सतर्क रहना चाहिए। इस सप्ताह आपको चाहिए कि आप प्रतिदिन गाय को हरा चारा खिलाएं। सप्ताह का शुभ दिन रविवारहै।

तुला राशि

यह सप्ताह आपके लिए ठीक रह सकता है। कचहरी के कार्यों में आपको प्रयास करने पर सफलता प्राप्त होगी। इस सप्ताह आपके शत्रु शांत रहेंगे। आपको अपने संतान से इस सप्ताह कम सहयोग प्राप्त होगा। छात्रों की पढ़ाई में बाधा पड़ सकती है। इस सप्ताह आपके प्रतिष्ठा में थोड़ी वृद्धि हो सकती है। भाई बहनों के साथ संबंध ठीक रहेंगे। इस सप्ताह आपके लिए 21 22 और 23 तारीख फलदायक है। 26 और 27 तारीख को आपको सतर्कता पूर्वक कार्यों को करना चाहिए। इस सप्ताह आपको प्रतिदिन आदित्य हृदय स्त्रोत का पाठ करना चाहिए। सप्ताह का शुभ दिन बुधवार है।

वृश्चिक राशि

इस सप्ताह आपके पास धन लाभ का अच्छा योग है। अगर आप प्रयास करेंगे तो आपको अधिक धन लाभ प्राप्त होगा। आपको इस सप्ताह का उपयोग करना चाहिए। व्यापारियों के लिए यह सप्ताह अच्छा है। उनके व्यापार की उन्नति होगी। भाग्य से भी आपको मदद मिलेगी, परंतु पिछले सप्ताह से कम। आपको अपने संतान से सहयोग प्राप्त हो सकता है। इस सप्ताह आपके लिए 24 और 25 तारीख परिणाम दायक हैं। अगर आप लॉटरी में अपना पैसा लगाते हैं तो 24 और 25 तारीख को आपको लाभ हो सकता है। सप्ताह के बाकी दिन भी ठीक-ठाक हैं। इस सप्ताह आपको चाहिए कि आप प्रतिदिन भगवान सूर्य को तांबे के पात्र में जल अक्षत और लाल पुष्प लेकर जल अर्पण करें। सप्ताह का शुभ दिन बृहस्पतिवार है।

धनु राशि

इस सप्ताह आपका और आपके जीवनसाथी का स्वास्थ्य अच्छा रहेगा। व्यापार में धन लाभ होगा। अगर आप धन हानिका भी प्रयास करेंगे तो भी व्यापार में आप धन हानि नहीं कर पाएंगे। अगर धन लाभ का प्रयास करेंगे तो निश्चित रूप से धन लाभ में वृद्धि होगी। कर्मचारी और अधिकारियों के लिए सप्ताह अच्छा है। उनको अपने कार्यालय में प्रतिष्ठा प्राप्त होगी। लंबी यात्रा का योग भी बन सकता है। दुर्घटनाओं से इस सप्ताह आपको सतर्क रहना चाहिए। इस सप्ताह आपके लिए 26 और 27 तारीख विशेष रूप से उपयोगी है। सप्ताह के बाकी दिन भी ठीक-ठाक है। इस सप्ताह आपको चाहिए कि आप प्रतिदिन काले कुत्ते को तंदूर की रोटी खिलाएं। सप्ताह का शुभ दिन रविवार है।

मकर राशि

अधिकारी और कर्मचारियों के लिए सप्ताह अच्छा रहेगा। उनको सफलता प्राप्त होगी। भाग्य से आपको इस सप्ताह मदद मिलेगी। व्यापारियों के लिए भी यह सप्ताह ठीक रहेगा। उनको व्यापार में लाभ होगा। इस सप्ताह आपके पास गलत रास्ते से धन आने का योग बन सकता है। भाई बहनों के साथ संबंध सामान्य रहेंगे। इस सप्ताह आपके लिए 21 22 और 23 तारीख शुभ है सप्ताह के बाकी दिन भी ठीक-ठाक हैं। इस सप्ताह आपको चाहिए कि आप प्रतिदिन शिव पंचाक्षर मंत्र का जाप करें। सप्ताह का शुभ दिन शनिवार है।

कुंभ राशि

 इस सप्ताह भाग्य आपकी मदद करेगा। अगर आप थोड़ा भी प्रयास करेंगे तो भाग्य के कारण आप कई कार्यो में सफल हो सकते हैं। इस सप्ताह आपको डायबिटीज, ब्लड प्रेशर जैसे खून संबंधी रोगों से सावधान रहना चाहिए। भाई बहनों के साथ संबंध सामान्य रहेंगे। माता और पिताजी का स्वास्थ्य अच्छा रहेगा। अधिकारी और कर्मचारियों के लिए सप्ताह ठीक-ठाक है। व्यापारियों को इस सप्ताह थोड़ा सावधान रहकर कार्य करना चाहिए। इस सप्ताह आपके लिए 24 और 25 तारीख लाभदायक है। 2122 और 23 तारीख को आपको सचेत रहकर अपने कार्यों को करना चाहिए। इस सप्ताह आपको चाहिए कि आप प्रतिदिन गणेश अथर्व शीर्ष का पाठ करें। सप्ताह का शुभ दिन शुक्रवार है।

मीन राशि

व्यापारियों को इस सप्ताह काफी लाभ होगा। उनके थोड़े से प्रयास से भी लाभ में वृद्धि होगी। दुर्घटनाओं से आप इस सप्ताह पूरी तरह से बचेंगे। आपके माता-पिता जी और जीवनसाथी का स्वास्थ्य ठीक रहेगा। आपके संतान को थोड़ा कष्ट हो सकता है। उनका सहयोग आपको कम मात्रा में प्राप्त होगा। इस सप्ताह आपके लिए 26 और 27 तारीख परिणाम मूलक है। 24 और 25 तारीख को आपको सावधान रहकर के अपने कार्यों को करना चाहिए। 26 और 27 तारीख को आपके संतान को लाभ हो सकता है। इस सप्ताह आपको चाहिए कि आप प्रतिदिन गायत्री मंत्र का जाप करें। सप्ताह का शुभ दिन रविवार है।

ध्यान दें कि यह सामान्य भविष्यवाणी है। अगर आप व्यक्तिगत और सटीक भविष्वाणी जानना चाहते हैं तो आपको मुझसे दूरभाष पर या व्यक्तिगत रूप से संपर्क कर अपनी कुंडली का विश्लेषण करवाना चाहिए। मां शारदा से प्रार्थना है या आप सदैव स्वस्थ सुखी और संपन्न रहें। जय मां शारदा।

 राशि चिन्ह साभार – List Of Zodiac Signs In Marathi | बारा राशी नावे व चिन्हे (lovequotesking.com)

निवेदक:-

ज्योतिषाचार्य पं अनिल कुमार पाण्डेय

(प्रश्न कुंडली विशेषज्ञ और वास्तु शास्त्री)

सेवानिवृत्त मुख्य अभियंता, मध्यप्रदेश विद्युत् मंडल 

संपर्क – साकेत धाम कॉलोनी, मकरोनिया, सागर- 470004 मध्यप्रदेश 

मो – 8959594400

ईमेल – 

यूट्यूब चैनल >> आसरा ज्योतिष 

≈ संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक (हिन्दी) – श्री विवेक रंजन श्रीवास्तव ‘विनम्र’ ≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – कवितेचा उत्सव ☆ शब्द कवीचा… ☆ श्री हरिश्चंद्र कोठावदे ☆

श्री हरिश्चंद्र कोठावदे

? कवितेचा उत्सव ?

☆ शब्द कवीचा… ☆ श्री हरिश्चंद्र कोठावदे ☆

☆

  वाऱ्यावरची वरात नाही शब्द कवीचा

 आभाळाचा सांगावा हो शब्द कवीचा

* 

उथळ जळाचा खळखळाट हा नाही केवळ

खूप खोलवर नेई रसिका डोह कवीचा

 *

 कृतार्थ केले दैवी देणे जपातपाने

 मंत्रमान्य तो अखेर झाला शब्द कवीचा

 *

 विसरुन वेदन विरुप पदांचे फुले पिसारा

 हिरव्या रानी असा नाचतो मोर कवीचा

 *

फटफटली ना पहाट कधीहि ज्यांच्यावरती

नव अरुणोदय त्यांच्यासाठी शब्द कवीचा

 *

 बर्फगार जे, मरगळलेले, मालवलेले

 दे संजीवन पुन्हा तयांना मंत्र कवीचा

 *

 काळजातले रक्तथेंब हे अक्षर अक्षर

 जाळामधले टिपुर चांदणे शब्द कवीचा

 *

अमानुषाची शिकार करणे बंधनकारक

लक्ष्य आपुले अचूक टिपतो बाण कवीचा

 *

दृष्टिपारची अनन्यसुंदर अद्भुत सृष्टी

त्या दुनियेचा वाटाड्या हा शब्द कवीचा

 *

मरणशरण तो अखेर असतो जन्म कवीचा

मृत्युंजय पण अंती होतो शब्द कवीचा!

(अनलज्वाला)

☆

© श्री हरिश्चंद्र कोठावदे

≈ संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – विविधा ☆ कृष्णावस्था – भाग – २ ☆ श्री सुनील देशपांडे ☆

श्री सुनील देशपांडे

? विविधा ?

☆ कृष्णावस्था – भाग – २ ☆ श्री सुनील देशपांडे ☆

(शिक्षण पूर्ण झाल्यावर पांडवांच्या पहिल्या वनवासाची माहिती त्याला मिळाली. हेरांच्या माध्यमातून गुप्त माहिती मिळवून, दुर्योधनाने रचलेले पांडवांच्या हत्येचे अनेक कट श्रीकृष्णाने आपल्या राजकीय मुत्सद्दीपणाने हाणून पाडले. पांडवांचा रक्षक, मार्गदर्शक आणि सोबती म्हणून त्याने आयुष्याची पुढील अनेक वर्षे खर्ची घातली.) 

इथून पुढे – – 

एका बाजूला स्वतःचे द्वारकेचे राज्य सांभाळणे आणि दुसऱ्या बाजूला आप्तस्वकीयांचे रक्षण करणे, यातच त्याचा काळ गेला. पांडवांच्या वनवासात आणि अज्ञातवासात त्यांच्यावर लक्ष ठेवणे, हस्तिनापुरात जाऊन विदुरासारख्या विचारवंतांशी चर्चा करून आपल्या भूमिकेला नैतिक पाठबळ मिळवणे, अशा विविध पातळ्यांवर तो सक्रिय राहिला. पुढे पांडवांना इंद्रप्रस्थ राज्याची स्थापना करून देण्यात त्याने मोलाचा वाटा उचलला. द्यूतप्रसंगी द्रौपदीचे रक्षण करणे असो वा त्यानंतरच्या खडतर वनवास आणि अज्ञातवासाच्या काळात पांडवांना योग्य दिशा दाखवणे असो; श्रीकृष्ण कायम पाठीशी उभा राहिला. स्वतःचे राज्य शेकडो मैल दूर असूनही त्याने ही सर्व सूत्रे अत्यंत कौशल्याने हाताळली.

काही वर्षांनंतर युद्धाचा अटळ प्रसंग आला, तेव्हाही त्याने युद्ध टाळण्यासाठी शिष्टाईचे पराकोटीचे प्रयत्न केले. युद्ध हे नेहमीच विध्वंसक असते; त्यामुळे सामोपचाराचे सर्व मार्ग संपल्यानंतरच तो अंतिम पर्याय असावा, हा वस्तुपाठ श्रीकृष्णाने घालून दिला. संपूर्ण संघर्षाने भरलेल्या आयुष्यात श्रीकृष्णाने स्वतःच्या हाताने मोजून चार-पाच दुर्जनांचाच वध केला—बालपणी पूतना, मल्ल चाणूर, जुलमी मामा कंस आणि नंतर शिशुपाल व दंतवक्र. शिशुपाल आणि दंतवक्र हे त्याचे नात्याने चुलत भाऊ होते; तरीही अधर्माची परिसीमा गाठल्यानंतरच त्याने त्यांना शासन केले.

श्रीकृष्णाची आई देवकी ही उग्रसेन कुळातील (भोज/अंधक) आणि वडील वसुदेव हे यादव (शूर) कुळातील होते. त्या काळाच्या दृष्टीने हा दोन भिन्न कुळांमधील विवाह होता. त्या पुरोगामी विचारांचे संस्कार कृष्णाच्या रक्तात उपजतच होते. सामाजिक सुधारणांच्या दृष्टीने त्याचा गोवर्धन पूजेचा प्रसंगही अत्यंत क्रांतिकारक आहे. पिढ्यानपिढ्या चालत आलेली इंद्र किंवा पर्जन्याची काल्पनिक पूजा बंद करून, “जे प्रत्यक्ष आपल्याला अन्न-पाणी देतात ते डोंगर आणि दूध-दुभते देणारी गोधने हीच आपली खरी दैवते आहेत; ज्यांना कधी पाहिलेच नाही त्यांची अवास्तव भीती कशाला बाळगता? ” हा विवेकवादी विचार त्याने मांडला. रूढ, अंधश्रद्धाळू परंपरा मोडून निसर्गाधारित, उपयुक्ततावादी विचार रुजवण्याचे श्रेय श्रीकृष्णाला जाते.

श्रीकृष्णाच्या संपूर्ण आयुष्याचा पट पाहिला तर तो अखंड संघर्षाने भरलेला दिसतो. त्याच्या मनाला प्रदीर्घ विश्रांती किंवा निवांत शांतता लाभेल असा काळ फार कमी आला. पावलोपावली संकटे आली; पण त्या संकटांवर त्याने बुद्धिमत्तेने, धैर्याने आणि शक्यतो अहिंसक मार्गाने मात केली. या सगळ्या प्रवासात त्याचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे ‘अनासक्ती’. गोकुळ, मथुरा, वृंदावन अशा ज्या ज्या ठिकाणी तो गेला, जिथे त्याने पराक्रम गाजवला आणि जिथे लोकांनी त्याला आदराने देवाचे स्थान दिले, त्या कोणत्याही ठिकाणी अथवा नात्यात तो अडकून पडला नाही. तो कधीही मागे फिरकला नाही. सतत समोर येणाऱ्या संकटांमुळे गुंतून पडायला सवड नव्हती, किंवा स्वतःवर संकट नसतानाही दुसऱ्यांच्या रक्षणासाठी स्वतःला झोकून देण्याची त्याची वृत्ती होती. स्वार्थापलीकडे पाहण्याची सामाजिक दृष्टी असल्यामुळेच त्याचे संपूर्ण आयुष्य संघर्षात गेले.

महाभारताच्या युद्धात श्रीकृष्णाने अर्जुनाचे सारथ्य केले. आपण मालिका किंवा चित्रपटांमध्ये कृष्णाला कायम तरुण पाहतो; परंतु कुरुक्षेत्राच्या युद्धाच्या वेळी श्रीकृष्णाचे वय तब्बल ८९ वर्षांचे होते, हे अनेकांना ठाऊक नसते. कुरुक्षेत्राच्या युद्धानंतर साधारण ३६ वर्षांनी, म्हणजेच वयाच्या १२५ व्या वर्षी त्याचा देहांत झाला. महाभारताच्या महायुद्धानंतर तरी त्याला स्वतःच्या राज्यात शांतता लाभली का? तर नाही. आयुष्याच्या उत्तरार्धात त्याच्या स्वतःच्या यादव कुळात अंतर्गत कलह माजला आणि आपापसात यादवी माजून लोक एकमेकांच्या जीवावर उठले. त्यांची समजूत काढण्याचे त्याचे सर्व प्रयत्न निष्फळ ठरले. या विनाशाने अत्यंत उद्विग्न होऊन, वयाच्या शंभरीनंतर त्याने वनाचा आश्रय घेतला. एकांतात वास्तव्य करतानाही त्याने तेथील वनवासी आणि आदिवासी बांधवांमध्ये लोकशिक्षणाचे कार्य केले, असे सांगितले जाते. आयुष्यभर कर्तव्य पार पाडल्यानंतर एकांतात शांतपणे त्याने मृत्यूचा स्वीकार केला. एका पारध्याचा बाण चुकून पायाला लागल्यामुळे त्याचा देहांत झाला आणि त्या वनवासी बांधवांनीच त्याच्यावर अंत्यसंस्कार केले.

श्रीकृष्णाला सर्वात जास्त वेदना कशाची झाली असेल, याचा विचार केला तर कोणत्याही सुजाण मनाला हेलावून टाकणारे वास्तव समोर येते. ज्या माणसाला मुळात मानवी हिंसा मान्यच नव्हती, त्याला नाईलाजाने वयाच्या नव्वदीत एका भीषण युद्धाचे सारथ्य करावे लागले. महाभारतातील १८ अक्षौहिणी सैन्यामध्ये मिळून सुमारे ३९ लाख ३६ हजार ६०० योद्धे सामील झाले होते. केवळ १८ दिवसांत त्यातील जवळपास साडेसत्तावीस लाख सैनिक मृत्युमुखी पडले. इतक्या छोट्या भूभागावर, अवघ्या अठरा दिवसांत झालेला हा अभूतपूर्व नरसंहार ज्या माणसाने स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहिला, त्याच्या मनाची काय अवस्था झाली असेल? आधुनिक महायुद्धांमध्येही इतक्या कमी काळात एवढा रक्तपात झाला नव्हता. युद्धात झालेला हा विनाश आणि त्यानंतर स्वतःच्याच यादव कुळात झालेली रक्तरंजित यादवी पाहून, मानवी विकृतीविषयी त्याच्या मनात प्रचंड उद्विग्नता निर्माण झाली असणार. इतकी उत्तुंग बुद्धिमत्ता, सकारात्मक ऊर्जा आणि क्रांतिकारक विचार असलेल्या महामानवाला या सामूहिक हिंसेमुळे किती खोल नैराश्याचा सामना करावा लागला असेल, याची आपण कल्पनाही करू शकत नाही.

१२५ वर्षांचे प्रदीर्घ, संघर्षमय आयुष्य जगूनही कुठेही आसक्ती न ठेवता, शेवटी केवळ मानव कल्याणाचा शांत विचार करत हा महापुरुष वनात निघून गेला. अशा विशाल व्यक्तिमत्त्वाचा विचार “फक्त देव म्हणून नमस्कार करा” इतक्या संकुचित चौकटीत कसा करता येईल? त्या चरित्रातून आपण काय आदर्श घ्यायचा, हे समजून घेणे अधिक मोलाचे आहे. बालपणीच्या काही प्रसंगांचे विकृतीकरण करून त्यावर पूर्वग्रहदूषित भाष्य करण्यापेक्षा; संकटांवर धैर्याने मात करणे, प्रजेसाठी नवीन राजधानी उभी करून सुशासन देणे आणि संपूर्ण जीवन संघर्षात खर्ची घालूनही अनासक्त राहणे—हा त्याचा व्यापक पैलू समजून घेतला पाहिजे. महाभारतातील महासंहार आणि स्वकीयांमधील हिंसेचा वीट आल्यामुळेच मानव कल्याणाच्या चिंतनात त्याने आपले प्राण सोडले, ही या चरित्रातील सर्वात हृदयस्पर्शी भावना मला भावते. महर्षी व्यासांनी हे चरित्र साकारताना आपल्या अलौकिक प्रतिभेचा सर्वोच्च आविष्कार घडवला आहे यात शंका नाही.

*

गोपिक्रिडा ती करता करता, हरवून जावे!

एकरूप होऊन उरावे, ही कृष्णावस्था!

*

बेडर होऊन कालियास, जाऊन भिडावे!

निर्विष करण्या झुंजावे, ही कृष्णावस्था!

*

रास रचावी अनंत रूपे, अनन्य भावे प्रेम करावे!

मार्गावर ध्येयाच्या, कुठे न गुंतावे ही कृष्णावस्था!

*

सुखशय्येचा मार्ग न शिक्षण, गुरु सेवेला अनुसरावे!

विद्यार्थ्यांत न उच्चनीचता, ही कृष्णावस्था!

*

सामर्थ्याचे न वृथा दर्शन, योग्य वेळी पण प्रकट करावे,

स्मित हास्याने जग जिंकावे, ही कृष्णावस्था!

*

यशापयश दोन्ही चमकावे, कर्मामध्ये योगी व्हावे!

दूर एकटे अनंत व्हावे, ही कृष्णावस्था!

*

– समाप्त –

© श्री सुनील देशपांडे

पुणे, मो – 9657709640 ईमेल  : sunil68deshpande@outlook.com

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ कुदळवाडीचा गोटीभाई आणि होलिका दहन… ☆ डॉ मकरंद पिंपुटकर ☆

डॉ मकरंद पिंपुटकर

☆ कुदळवाडीचा गोटीभाई आणि होलिका दहन… ☆ डॉ मकरंद पिंपुटकर ☆

गोटीभाई खुशीत होता.

म्हणजे, त्याचं तसं खरं नाव राजेश. कुदळवाडी झोपडपट्टीत रहायचा तो. उण्यापुऱ्या १०-१२ वर्षांचा. तसा अभ्यासात बरा होता तो.

शाळेत आणि कुदळवाडीत राजेशचं राजू व्हायला वेळ लागला नाही, पण त्याला हे नाव बिलकूल आवडायचं नाही. पण एके दिवशी त्याच्या गोट्या खेळण्याच्या प्रभूत्वाबद्दल वाडीत हातभट्टी, मटक्याचा धंदा करणाऱ्या मुन्नाभाईला कळलं, तेव्हा त्याने त्याचं “गोटीभाई” असं नामकरण केलं.

नावामागे भाई लागल्याची झिंग गोटीभाईला चढत गेली. तो हळूहळू भाईगिरीत शिरला. त्याचं शाळेत जाणं, अभ्यास करणं कमी झालं. तो मुन्नाभाईची सटरफटर कामं करू लागला. शर्टाची बटणं उघडी टाकून, कॉलर उंचावत फिरू लागला. भाईगिरी करू लागला.

होळी जवळ आल्यावर बिनमेहनतीत पैसा कमवायचा एक सोप्पा धंदा गोटीभाईला सापडला. देणगी गोळा करण्याचा डब्बा घेऊन त्याने लहानसहान पोरांना आजूबाजूच्या सोसायट्यांमध्ये, बंगल्यांमध्ये पाठवलं – होळीसाठी वर्गणी गोळा करायला.

झोपडपट्टीतील मुलांच्या कोण नादाला लागणार, म्हणून बहुतेकांनी पाच दहा, पाच दहा रुपये देऊन टाकले.

पण काही जणांनी पैसे दिले नाहीत – “देत नाही” म्हणून सांगितलं, तो त्याला त्याचा अपमान वाटला. मग त्याची जी-हुजुरी करणाऱ्या दोन चार मुलांना त्याने त्या दुकानांत परत पाठवलं, त्या दुकानात खरेदी करण्याच्या मिषाने फिरताना – गोटीभाई कसा danger आहे, मुन्नाभाईचा कसा तो खास आदमी आहे, गेल्या वर्षी एकाने त्याच्याशी पंगा घेतला, तर गोटीभाईने त्याच्या दुकानाची काचच कशी फोडली वगैरे ज्या सुचतील त्या बाता मारायला सांगितलं.

आणि ही गोळी लागू पडली. ज्यांनी आदल्या दिवशी पाच दहा रुपयेही दिले नव्हते त्यांच्याकडून दुसऱ्या दिवशी पन्नास शंभर रुपये वसूल करून मुलं परत आली.

गोटीभाई खुशीत होता.

त्याच्या आणि मुन्नाभाईच्या या वाढत्या प्रस्थाकडे, पोलीस ठाण्यात नुकतेच बदलून आलेल्या इन्स्पेक्टर भोसले यांचे लक्ष वेधले ते राजेशच्या शाळेतील त्याच्या वर्गशिक्षकांनी. राजेशचे वर्गशिक्षक आणि भोसले वर्गमित्र. भोसल्यांनी यात लक्ष घालण्याची मित्राला ग्वाही दिली.

आणि होलिका दहनाच्या दिवशीच त्यांना संधी मिळाली. आदल्याच रात्री धाड घालून त्यांनी मुन्नाभाई आणि त्याच्या टोळक्यातल्या पाच दहा गुंडांना पकडलं होतं. आणि होळीच्याच दिवशीच राजेशला ज्याने वर्गणी दिली नव्हती त्यातील एका दुकानाची दर्शनी भागाची काच फोडल्याची तक्रार त्यांच्याकडे आली होती.

त्यांनी त्यांच्या शिक्षकमित्राला फोन करून ठेवला आणि माने हवालदारांना राजेशला घेऊन पोलीस ठाण्यात यायला सांगितले.

बाहेर जरी दादागिरी करत असला तरी पाचवी सातवीत असणारा शाळकरी मुलगा होता राजेश. त्या दुकानाची काच कोणीतरी फोडली आहे आणि त्या संदर्भात आपल्याला पोलीसठाण्याला बोलावलं गेलं आहे हा निरोपच त्याला गर्भगळीत करून गेला होता. पण मुन्नाभाई आपल्याला यातून नक्की सोडवेल याची त्याला खात्री होती.

घाबरत घाबरतच तो पोलीस ठाण्यात पोचला. तिथे गेल्यागेल्या मुन्नाभाईला आदल्याच रात्री अटक झाल्याचं त्याला कळलं आणि त्याचं उरलं सुरलं अवसानही गळलं.

“बोल रे बाबा, का फोडलीस त्या दुकानाची काच तू? आता हे नुकसान कोण भरून देणार – तू का तुझा मुन्नाभाई? त्या दुकानदाराने तर प्राणघातक हल्ला झाल्याची आणि चोरीच्या उद्देशाने काच फोडली गेल्याची तक्रार केली आहे. आईवडिलांपासून दूर, बालसुधारगृहात रवानगी होईल तुझी, काही माहीत आहे का तुला? ” 

भोसल्यांचे प्रश्न राजेशचं उरलंसुरलं धैर्य खच्ची करत होती.

हुकुमाचा एक्का म्हणून भोसल्यांनी मुन्नाभाईला कोठडीतून बाहेर आणायला सांगितलं. आदल्या रात्रीच्या झटापटीत मुन्नाने सपाटून मार खाल्ला होता. चेहरा सुजला होता, धड बोलताही येत नव्हतं त्याला. भोसल्यांनी खुणेनेच मुन्नाला परत आत घेऊन जायला सांगितलं.

“आणि तू याच्या जीवावर भाईगिरी करत होतास? आता कोण बाप येणार तुला सोडवायला? ” भोसल्यांच्या या प्रश्नाला राजेशकडे काही उत्तर नव्हतं.

आणि एवढ्यात त्याचे वर्गशिक्षक पोलीस ठाण्यात शिरले. त्यांना पहाताच भोसले चपापून उठून उभे राहिले. “सर, तुम्ही इथे? मला निरोप पाठवला असतात. मी आलो असतो ना तुम्हाला भेटायला. ” ते अदबीने बोलत होते.

त्यांच्या आर्जवाकडे पूर्ण दुर्लक्ष करत, वर्गशिक्षक सरळ राजेशजवळ गेले, त्याच्या खांद्यावर मायेने हात ठेवला आणि त्याला प्रेमाने विचारले, “राजेश, तू नाही ना रे फोडलीस ती काच? ” 

आपले शिक्षक आपल्यासाठी पोलीस ठाण्यात आले हे पाहून राजेशच्या डोळ्यातून घळाघळा अश्रू वाहत होते. त्याने नकारार्थी मान हलवली.

शिक्षक अधिकारवाणीने भोसल्यांना म्हणाले, “माझा विद्यार्थी त्याने काच फोडली नाही असं मला सांगत आहे आणि माझा त्याच्यावर पूर्ण विश्वास आहे. इथून पुढे सर्व वाईट धंदे सोडून चांगले वागायचे त्याने मला वचन दिले, त्याने आजवर ज्यांना धाकदपटशा दाखवला त्यांची सपशेल माफी मागितली, तर याची जबाबदारी घेण्यास मी तयार आहे. पण तुम्ही त्याला आत्ताच्या आत्ता याला सोडले पाहिजे. मी त्याला घेऊनच परत जाईन. “

भोसल्यांनी काहीच वाद न घालता होकारार्थी मान हलवली. शिक्षक राजेशला घेऊन त्याच्या घरी सोडून आले. वाटेत जाताना त्याच्या खांद्यावर हात ठेवून ते हितगुज करत जात होते.

संध्याकाळी होळीवर भोसले आणि शिक्षक भेटले, एकमेकांचे हात हातात धरून मनमुराद हसले. म्हणाले, “आपण दोघेही चुकीच्या क्षेत्रात आलो, खरं तर अभिनयक्षेत्रातच जायला हवं होतं. “

भोसले हसून सांगत होते, “अरे, सीसीटीव्ही फुटेजमध्ये एका दारुड्याने काच फोडल्याचे पाहिलं होतं मी. नाहीतर मला राजेशला असं सोडता आलं नसतं. “

“हो ना. पण तो तसा चांगला मुलगा आहे. कुसंगतीने बहकत गेला होता. त्याला मुन्नाभाई नाही तर त्याचे शिक्षक आणि पोलिसच वाचवू शकतात ही जाणीव त्याला होणं गरजेचं होतं.

पण आता योग्य मार्गावर आला आहे तो. जाऊन सगळ्या दुकानदारांची माफी मागून आला. चांगला वागण्याची आईची शपथ घेतली आहे त्याने.

आणि जर पडलं परत त्याचं पाऊल वाकडं, तर आपण वेळीच सुधारू त्याला. ” वर्गशिक्षक सांगत होते.

होलिका दहनाच्या मुहूर्तावर अमंगलाचे, आसुरी वृत्तीचे दहन झाले होते. गोटीभाई आणि त्याची भाईगिरी जळून खाक झाले होते, आणि पुन्हा भरारी घेण्यासाठी, राजेश त्या राखेतून फिनिक्स पक्षाप्रमाणे झेपावला होता.

© डॉ. मकरंद पिंपुटकर 

 चिंचवड

मो ८६९८०५३२१५   

≈ संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – मनमंजुषेतून ☆ किस्सा कुर्सी का – – ☆ शीला पतकी ☆

शीला पतकी 

? मनमंजुषेतून ?

☆ किस्सा कुर्सी का – – ☆ शीला पतकी ☆

☆

आम्ही जेव्हा लहान होतो तेव्हा म्हणजे साधारणपणे 65 वर्षांपूर्वी घरात एखादी खुर्ची जेमतेम असावयाची. चाळीच्या लहान खोल्यात खुर्चीला कुठली जागा. सगळे मस्तपैकी सतरंजीवर बसणारे! .. मला आठवते आमच्या घरी खिराची नवीन खुर्ची विकत घेतली तिची किंमत 17 रुपये होती. खुर्ची घरी आणल्यानंतर अख्खा वाडा ते बघायला आला होता. नवीन धाटणीची खुर्ची.. पत्रा पाईप वगैरे.. आता कोणी लाखाचं फर्निचर घेतलं तरी कोणाकडे जात नाही. पण ती 17 रुपयाची खुर्ची खूप कौतुकाचा विषय होती आणि उपयोगाचे सुद्धा! कोणाकडे बघण्याचा कार्यक्रम असेल ते नवरदेवाला बसायला ती खुर्ची आमच्याकडून आवश्य घेऊन जायचे. वाड्यात एखादी सभा, गणपती उत्सव कार्यक्रम, अशा अनेक गोष्टींना त्या खुर्चीचा उपयोग व्हायचा. सगळ्यात खुर्चीला जपून वापरायची कित्येक वर्ष ती खुर्ची आम्ही जपून ठेवली होती कारण तिच्यासवे आमच्या दारिद्र्याच्या आठवणी या दारिद्र्याच्या वाटल्यास नव्हत्या त्या ऐश्वर्याच्या वाटल्या होत्या त्यामध्ये समाविष्ट होत्या. मग नवीन घर बांधल्यानंतर बसायला खुर्ची नाही मग नवारच्या 65 रुपयाच्या दोन खुर्च्या आणल्या मग पुढे प्लास्टिकच्या खुर्च्या वगैरे खुर्च्यानी अवतार बदलले पण एक खुर्चीचे अनेक किस्से आहेत.

आमच्या लहानपणी दररोज खुर्ची बघायला मिळायची ती शाळेमध्ये शिक्षकांची किंवा गुरुजींची खुर्ची! त्या खुर्चीवरती आम्ही हात बीत फिरवायचा स्वच्छ ठेवायचं त्याच्यावर समजा एखादी मुलगी चुकून बसली तर गुरुची विद्या मोडली… गुरुजी विद्या मोडली… असं काहीतरी आम्ही बडबडत असू आणि भयंकर काहीतरी चूक झाली आहे असं म्हणून ती मुलगी रडत असे. बाईंच्या खुर्चीवर बसल्याबद्दल तिला शिक्षाही होत असे पण एकूण त्या खुर्चीचा दबदबा कळला. ती ही खुर्ची सोपी नाही तिच्यात बसणार्या व्यक्तीला ज्ञान पाहिजे समोरच्या मुलांविषयी प्रेम पाहिजे सगळी मुलं आपली आहेत असं समजून त्या व्यक्तीने त्यांना ज्ञान दिले पाहिजे आणि ती जागा केवळ बाईंची नसून बाईंमध्ये दडलेल्या आईची असते हेही लक्षात आले. पुढे जाऊन ही खुर्ची मिळाली पण ती फक्त हजेरी घेण्या पुरती हजेरी नंतर त्या खुर्चीवर बसता येत नसे. आमचे मुख्याध्यापक अतिशय कडक…! शिक्षकाने वर्गात खुर्चीवर बसलेले त्यांना आवडत नसे त्यामुळे वर्गात उभे राहूनच शिकवायला लागे आणि आमचा विषय गणित असल्यामुळे… सातत्याने फळ्यावर लिखाण… त्यामुळे खुर्चीवर बसण्याचा योग फार क्वचित यायचा… वयस्कर झालेले शिक्षक त्यांचे पाय दुखायचे व ते थोडे मध्ये बसायचे असे शिक्षक हेरून मुख्याध्यापक त्या वर्गातील खुर्चीच काढून ठेवायचे. आम्ही याला दुष्टपणा म्हणत असू. त्यानंतर पुढच्या पिढ्या बदलत गेल्याआम्ही सिनियर झालो सुपरवायझर व मुख्याध्यापक आणि शेवटी मुख्याध्यापक…! मुख्याध्यापकाची खुर्ची छान मुलायम होती… इकडे इकडे फिरणारी पण होती… आणि लक्षात आलं की मुलायम अजिबात नाही तिच्या खाली काटे आणि वर तलवार आहे. प्रशासनाचे काटे आणि संस्थाचालकांची तलवार अशा कचाट्यात त्या खुर्चीवरचा माणूस सापडलेला असतो… पण इलाज नाही ती जबाबदारी घेतली की पार पाडावी लागते. त्या खुर्चीवर बसलो की काही पथ्य पाळावी लागतात… जबाबदारीने विधान करावे लागत… सगळ्यांना सांभाळून घ्यावे लागतं… कुणाला फेवर करून चालत नाही… मग इतर राजकारण असतंच त्या सगळ्याला तोंड देत देत… शासनाच्या फतव्यांना उत्तर देत… आलेल्या पालकांचे भेटून समाधान करीत… संस्थाचालकांच्या प्रश्नाला उत्तरे देत… मुलींच्या विकासाचा विचार करत काही कार्यक्रमाची आखणी करावी लागते. मग त्या खुर्च्यांची कधी कधी लेबल बदलतात एसएससी बोर्डाचे केंद्र संचालक अशी एक मोठी जबाबदारी त्या खुर्चीवर येऊन पडते पेपर फुटा फुटाचे दिवस कॉ पी चा सुळसुळाट धमक्या देणारे विद्यार्थी राजकीय क्षेत्रात बडी धेंड असलेले त्यांचे पालक या सगळ्यांना तोंड देत एखादी विद्यार्थी सापडला तर त्याला समजूत घालून पेपर काढून घेऊन दुसरा पेपर देऊन परत बसवायचे किंवा अन्यथा वेगळे राहून त्याला पेपर लिहायला द्यायचा का तर त्याच नुकसान होऊ नये.. सगळ्यांचा हिताचा विचार करताना ते हेडमास्तराचे मात्र हेड दुखायला लागते… आणि वाटायला लागतं की नको बाबा ही खुर्ची…!

आमच्या शाळेत एका शिक्षकाची निवड सचिव पदावर झाली म्हणजे ते संस्थेवर कार्यरत झाले आता हेडमास्तर मोठा का सचिव मोठा? शिक्षकांच्या सभेमध्ये मुख्याध्यापक आवर्जून त्यांच्यासाठी खुर्ची ठेवत असत पण एका शिक्षकाची मनस्वी इच्छा होती की त्यांनी का तिथे बसावं ते शिक्षक आहेत तर त्यानी आमच्या मध्येच बसले पाहिजे शिक्षक जमा व्हायच्या वेळेला ते येत असत आणि पटकन एका खुर्चीची घडी घालून पाठीमागच्या बाजूला आपल्या बरोबर घेऊन जात जेणेकरून त्या शिक्षकाला बाकावर बसावे लागेल पण हे लक्षात आल्यामुळे सगळे आल्यानंतर मुख्याध्यापक एक खुर्ची आधी आणवून नंतर त्यांना तिथे बसवीत. असं त्या विद्वान शिक्षकांना विचारले की आपण असल्या लहान मुलासारख्या गोष्टी का करता? त्यावर ते मला म्हणाले, ” तुमचं कसं आहे पतकी बाई तुम्ही समोरासमोर तलवार उपसून लढायला सुरुवात करतात युद्ध जिंकता येत नाहीत शत्रु ज्या बुरुजावर उभा आहे तो बुरुज खालच्या बाजूला उभा राहून हळूहळू पोखरायचा आपोआप ढासळतो…! मला त्यांच्या विचाराचा खूप वाईट वाटायचं हा माणूस इतका हुशार आहे आणि असा विचार का करत असावा पण माणसाच्या स्वभावाला औषध नाही कदाचित खुर्ची कुठेतरी मनात डसत असावी.

खुर्चीचा आणखीन एक किस्सा म्हणजे शाळा तपासायला येणारे शिक्षण अधिकारी हे बिनधास्त हेडमास्तर च्या खुर्ची वरती बसत असत आणि मुख्याध्यापक त्यांना ती खुर्ची रिकामी करून देत होते? हे किती चुकीचं होतं ना मुख्याध्यापकाच्या खुर्च्यावर बसण्याचा मान त्यांचाच आहे लोकांच्या ऑफिसमध्ये जाऊन आपण त्यांच्या खुर्चीवर बसणं हे योग्य नाही हे समजायला कित्येक वर्ष गेली त्यानंतर साधारण 90 95 सालाच्या आसपास जे शिक्षणाधिकारी आले ते या गोष्टी करत नव्हते आणि आम्हीही मुख्याध्यापक म्हणून खुर्चीवर असलो समोर तरी उठून त्यांच्या शेजारच्या खुर्चीवर बसत होतो.

हा एकमेकांना मान देण्याचा उत्तम प्रकार होता पण यासाठी खूप वर्ष जावी लागली.

संस्थाचालकांमध्ये सुद्धा असेच असते इकडची खुर्ची इकडे झाली की त्यांचे अपमान होतात सुदैवाने आमच्या संस्थे मध्ये हे कधी घडलं नाही सगळेच खूप समंजस आणि ध्येयानेकाम करणारे होते आणि सर्वांसमोर एकच विचार होताआदरणीय रमाबाई रानडेनी ज्या स्त्री शिक्षणाचा ध्यास घेऊन ही शाळा सुरू केली त्या सेवा सदन शाळेमध्ये येणाऱ्या विद्यार्थिनींचा अधिकाधिक विकास झाला पाहिजे.

गॅदरिंगच्या वेळेला ही तसेच स्नेहसंमेलनाच्या वेळेला माजी शिक्षकांना बोलावलेले असते पुढे पुढे ही संख्या वाढली म्हणजे स्टेजवरच्या कार्यक्रमाचे चार लोक संस्था चालक आणि माजी शिक्षकांच्या अनेक खुर्च्या मग आम्ही ठराविक वर्षानंतर एक निर्णय घेतला की खुर्चीचा मानपान बंद समोरच्या ओळीत सर्व माजी शिक्षकांना जागा द्यायची आणि कार्यक्रम सुरू होताना प्रथम गुच्छ देऊन त्यांचा सन्मान करायचा त्यामुळे खुर्चीचा प्रश्न मिटला एक खुर्ची पण खूप घोळ घालते बर का

मी फक्त हे शैक्षणिक खुर्च्यांबाबत लिहिले आहे अशा खुर्चीचे किस्से यापेक्षा रंगतदार राजकारणात आहेत! राजकीय क्षेत्रात तर खुर्ची नाही मिळाली तरी शेजारच्या माणसाच्या खुर्चीवर कायमस्वरूपी हात ठेवून तिथे पुढे आपणच बसणार आहोत असा निर्देश देणारे नेते सुद्धा आहेत आणि ते बारकाईने दाखवणारा सशक्त मीडिया सुद्धा आहे त्या खुर्च्यांसंदर्भात पुन्हा एकदा आपण बोलू हे किस्से खुर्चीचे आवडले असतील तर अर्थातच पुढे पाठवा अगदी खुर्चीवर बसून पुढे पाठवा. माझी हरकत नाही.

©  शीला पतकी

माजी मुख्याध्यापिका, सेवासदन प्रशाला सोलापूर 

मो 8805850279

≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित / मंजुषा मुळे/ गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – मनमंजुषेतून ☆ कविता आज माझ्याकडे आलीच नाही… ☆ संगीता कुलकर्णी ☆

संगीता कुलकर्णी

? मनमंजुषेतून ?

☆ कविता आज माझ्याकडे आलीच नाही… ☆ संगीता कुलकर्णी ☆

☆

कविता आज माझ्याकडे आलीच नाही

शब्दांच्या उंबरठ्यावर रात्रभर

चांदण्यांची रांगोळी काढून ठेवली होती

तरी तिच्या पावलांनी

माझ्या दाराची वाट धरलीच नाही

 

मनाच्या गाभाऱ्यात

भावनांची शंखशिंपले साचली होती

हृदयाच्या अथांग सागरात

लाटाही काहीतरी सांगू पाहत होत्या

पण ओठांवर येताना

त्यांना शब्दांची नौका मिळालीच नाही

 

कागदाने कितीतरी वेळ

माझ्याकडे कोऱ्या डोळ्यांनी पाहिले

शाईच्या थेंबांत

आभाळभर पाऊस दाटला होता

पण अक्षरांच्या मातीवर

एकही ओळ अंकुरलीच नाही

 

खिडकीशी बसलेला वारा

जुने ऋतू चाळत राहिला

पानांच्या सळसळीत

तिच्या चाहुलीचा भास झाला

क्षणभर वाटले

ती आली

पण सावली होती

कविता नव्हती

 

चंद्रानेही आज

ढगांच्या ओठांवरून मौन पांघरले

रात्रीच्या काळोखाने

माझ्या एकांताला कवटाळले

तारे कितीतरी होते आभाळी

पण माझ्या शब्दांना

एकही नक्षत्र सापडले नाही

 

कालपर्यंत माझ्या श्वासांवर

ती दवबिंदूसारखी विसावायची

कधी सुगंध होऊन

अंतर्मनाच्या वाटेवर दरवळायची

आज मात्र

हृदयाच्या उघड्या दारातूनही

तिचे येणे झाले नाही

 

कदाचित ती रुसली असेल

माझ्या न बोललेल्या शब्दांवर

कदाचित हरवली असेल

माझ्याच मनाच्या एखाद्या अनामिक वळणावर

किंवा भावनांच्या गर्दीत

तिचाच आवाज माझ्याकडून हरवला असेल

 

म्हणून आज मीही

शब्दांना प्रश्न विचारला नाही

शाईला दोष दिला नाही

कोऱ्या कागदाचीही

समजूत काढली नाही

 

कारण कविता

हाक मारून येत नसते

ती तर अंतरीच्या आभाळात

अचानक दाटलेल्या मेघांसारखी

अवचित बरसत असते

 

आणि आज

मेघ होते पाऊस नव्हता

डोळे होते अश्रू नव्हते

हृदय होते स्पंदन होते

फक्त त्या स्पंदनांना

शब्द देणारी ती नव्हती

 

… कविता आज माझ्याकडे आलीच नाही

 ☆

©  संगीता कुलकर्णी 

लेखिका /कवयित्री

ठाणे मो. 9870451020

≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares
1

मराठी साहित्य – इंद्रधनुष्य ☆ मनाचे श्लोक – एक सार्वकालिक ‘मनोपनिषद’… – श्लोक १०९ आणि ११० ☆ श्री विश्वास देशपांडे ☆

श्री विश्वास देशपांडे

? इंद्रधनुष्य ?

☆ मनाचे श्लोक – एक सार्वकालिक ‘मनोपनिषद’… – श्लोक १०९ आणि ११० ☆ श्री विश्वास देशपांडे ☆

श्लोक क्र. १०९ – – 

जनीं वाद वेवाद सोडूनि द्यावा ।

जनीं सूखसंवाद सुखें करावा ।

जगीं तो चि तो शोकसंतापहारी ।

तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ।।१०९।।

अर्थ : वादविवाद किंवा व्यर्थ चर्चा करणे सोडून द्यावे. ज्यामुळे संवाद हा सुखसंवाद होईल अशा प्रकारे चर्चा करावी. अशा सुखसंवादामुळे मनाचे (शोक, संताप आदी)क्लेश दूर होतात. ज्यामुळे वादाचे किंवा शंकेचे निरसन होऊन परमार्थ मार्गावर चालणे सुकर होते, अशी चर्चा किंवा संवाद हितकारक असतो.

(वादविवाद – उलटसुलट प्रश्नोत्तरे /निरर्थक चर्चा, सुखसंवाद – मनाला समाधान देणारी चर्चा)

विवेचन : आधीच्या श्लोकात समर्थांनी संत, सज्जनांच्या सहवासात राहिल्याने आपल्या अंतरंगात जो बदल होतो तो परमार्थ मार्गावर चालण्यासाठी आपल्याला अत्यंत उपकारक ठरतो. त्याचप्रमाणे संतांशी निरर्थक वाद घालू नये असे सांगितले. या श्लोकामध्ये ते कोणता वाद किंवा चर्चा आपल्यासाठी हितकारक आहे ते सांगत आहेत. मनुष्य हा बुद्धिजीवी प्राणी आहे. त्यामुळे इतर प्राण्यांसारखे केवळ आहार, भय, मैथुन आणि निद्रा एवढ्याच गोष्टी त्याला जीवन जगण्यासाठी पुरेशा होत नाहीत. काहीतरी बौद्धिक खाद्य मिळाल्याशिवाय त्याची बौद्धिक भूक भागत नाही. जेव्हा मनुष्य परमार्थ मार्गावर वाटचाल करायची ठरवतो, तेव्हा अनेक शंका त्याच्या मनात घर करून असतात. एखाद्या अधिकारी व्यक्तीकडून त्या शंकांचे जोपर्यंत निराकरण होत नाही, तोपर्यंत अध्यात्म मार्गात त्याची प्रगती होत नाही. त्यामुळे आपल्या मनातील शंका दूर होऊन आपल्याला मार्गदर्शन मिळावे या हेतूने आपण गुरूंकडे जातो.

परंतु काही लोकांचा स्वभाव व्यर्थ वाद घालण्याचा असतो. अशा लोकांच्या वाद घालण्यात ज्ञानाची जिज्ञासा कमी आणि आपले ज्ञान दाखवण्याची वृत्ती जास्त असते. गुरूंकडे गेल्यावरही त्यांच्या या वृत्तीत बदल होत नाही. पण जे खरे संत असतात, ते फार बोलत नाहीत. ते साधकांच्या जिज्ञासेचे योग्य प्रकारे समाधान करतात. त्यातूनच साधकाने योग्य तो बोध घ्यायचा असतो.

अशा प्रकारची उदाहरणे समर्थ रामदास, स्वामी समर्थ किंवा गजानन महाराज यांच्या चरित्रात वाचायला मिळतात. ज्या विद्वान किंवा पंडितांना आपल्या ज्ञानाचा गर्व होता, त्यांचा गर्व त्यांनी हरप्रकारे उतरवला आहे. मंडन मिश्रा हे अत्यंत विद्वान होते. ते निरनिराळ्या पंडितांशी वाद घालून त्यांना चर्चेत हरवत असत. परंतु शंकराचार्यांबरोबर झालेल्या चर्चेत त्यांच्या ज्ञानाचा अहंकार गळून पडला आणि ते पुढे शंकराचार्यांचे अनुयायी झाले. अशी अनेक उदाहरणे संत चरित्रात आपल्याला सापडतात.

अशा चर्चांमधून जेव्हा शंकांचे निरसन होते, काहीतरी सार हाती लागते तेव्हा मनातील शोक, संताप आदी व्याधी साहजिकच दूर होऊन मन समाधानी होते, तृप्त होते. कोणत्याही शंका शिल्लक राहत नाहीत. असे निःशंक झालेले मन मग परमार्थ मार्गावर अधिक चांगल्या प्रकारे वाटचाल करू शकते. पण ज्यांना केवळ वादच घालायचा असतो, अशा लोकांबरोबर केलेल्या चर्चा या शोक संतापाचे कारण ठरतात. शाब्दिक हमरातुमरी होऊन बरेचदा चर्चा हातघाईवर येते अशी अनेक उदाहरणे आपण व्यवहारात पाहतो. अनेक संघटनांच्या, पतसंस्थांच्या किंवा गृहनिर्माण सोसायट्यांच्या वार्षिक सभांमध्ये वाद वाढत जाऊन अगदी हाणामारीची वेळ येते. अशा वेळी शोक आणि संताप या मानसिक क्लेश देणाऱ्या गोष्टी उद्भवतातच.

‘वादे वादे जायते तत्वबोध: ‘ असे आपण म्हणतो. ज्या वादातून किंवा चर्चेतून काहीतरी आवश्यक किंवा हितकारक असे तत्व हाती लागते अशाच चर्चा साहजिकच हितकारक ठरतात. अशा चर्चांना समर्थांनी ‘ सुखसंवाद ‘ असा अतिशय सुंदर शब्द वापरला आहे.

असा सुखसंवाद जेव्हा होतो, तेव्हा तो अतिशय हितकारक ठरून साधकाला परमार्थ मार्गावर चालण्यासाठी मार्गदर्शक होतो. पूर्वीच्या काळी ऋषीमुनींच्या आश्रमात त्यांचे आणि शिष्यांचे असे ‘ सुखसंवाद ‘ होत असत. त्यातूनच पुढे राम, कृष्ण यांच्यासारखे शिष्य निर्माण झाले. अशा शिष्यांनी आपल्या वागण्याने आदर्श निर्माण करून संपूर्ण मानवजातीला मार्गदर्शन केले.

स्वसंवाद : 

१. मी चारचौघांत किंवा समाजमाध्यमांवर जेव्हा एखाद्या विषयावर चर्चा करतो, तेव्हा त्यात माझा हेतू केवळ ‘माझे ज्ञान दाखवून वाद जिंकण्याचा’ असतो, की काहीतरी चांगले शिकण्याचा असतो?

२. संतांचे ग्रंथ वाचताना किंवा ज्येष्ठांशी बोलताना माझ्या मनात ‘जिज्ञासा’ असते, की मी केवळ माझेच मत खरे करण्यासाठी ‘तर्क-कुतर्क’ लढवत राहतो?

३. माझ्या घरातील किंवा कार्यालयातील चर्चा बऱ्याचदा ‘शोक-संताप’ वाढवणाऱ्या वादात बदलतात, की मन शांत करणारा ‘सुखसंवाद’ ठरतात?

४. समर्थांनी सांगितल्याप्रमाणे, मनातल्या शंकांचे वेळीच योग्य व्यक्तींकडून निरसन करून घेऊन, मी ‘निःशंक’ मनाने परमार्थ मार्गावर चालावे असे मला वाटते का?

=====

 श्लोक क्र. ११० – –

तुटे वाद संवाद त्याते म्हणावे । 

विवेके अहंभाव यातें जिणावे ।

अहंतागुणे वाद नाना विकारी ।

तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ।।११०।।

अर्थ : ज्या चर्चेतून शंकेचे किंवा संशयाचे निराकरण होते त्या चर्चेला संवाद म्हणावे. विवेकाच्या साहाय्याने अहंकारावर मात करावी. अहंकारामुळे नाना प्रकारचे विकार निर्माण होतात. ज्या संवादातून वाद किंवा शंकेचे निराकरण होऊन काही तत्व हाती लागते, अशी चर्चा हितकारक समजावी.

(अहंभाव – अहंकार, अहंतागुणे – अहंकारामुळे, जिणावे – जिंकावे) 

विवेचन : मनुष्याच्या वैयक्तिक आणि सामाजिक जीवनात असे अनेक प्रसंग उद्भवतात की ज्यामुळे त्यांच्या मनात शंकांचे वादळ निर्माण होते. आध्यात्मिक जीवनात तर माणसे अनेक शंका मनात ठेवून वावरत असतात. जेव्हा एखाद्या अधिकारी व्यक्तीकडून या शंकांची समाधानकारक उत्तरे मिळतात, तेव्हा त्यातून काहीतरी मौलिक मार्गदर्शन मिळते. काहीतरी तत्व किंवा सार हाताशी लागते. अशी चर्चा जेव्हा होते तेव्हा तिला ‘ संवाद ‘ म्हणता येईल असे समर्थ म्हणतात. अशी चर्चा किंवा संवाद तेव्हाच होऊ शकतो जेव्हा दोन्ही पक्षातील मंडळी चर्चेतील व्यक्तींपेक्षा मुद्द्यांना अधिक महत्व देतात. जेव्हा विषयापेक्षा व्यक्तींना अधिक महत्व प्राप्त होते, तेव्हा चर्चेत संवाद न होता वादच जास्त होतात आणि फारसे काही हाती लागण्याची शक्यता कमी असते. चर्चा करण्याचा अहंभाव जेवढा जास्त, तेवढी ती चर्चा ‘ संवादाच्या ‘ पातळीवर न राहता वादाच्या पातळीवर उतरते.

अहंकारी व्यक्तींची बुद्धी चंचल असते. त्यांचे चित्त चर्चेतील मुद्द्यांवर एकाग्र होत नाही. आपलेच म्हणणे खरे करण्याच्या मागे अशा व्यक्ती असतात. असा अहंकार जिंकण्याचा काही मार्ग आहे का? याचे उत्तर समर्थ पुढील ओळीत देतात. ते म्हणतात विवेकाने अहंकाराला जिंकावे. विवेक म्हणजे काय योग्य, काय अयोग्य याचे भान आणि ज्ञान असणे. विवेकी व्यक्ती दुसऱ्याचे मत सुद्धा काळजीपूर्वक ऐकतात. आपले जर कुठे चुकत असेल, तर त्यात दुरुस्ती करण्याची किंवा आपल्या विचारात बदल करण्याची त्यांची तयारी असते.

म्हणून व्यक्तींना गौण स्थान असावे आणि चर्चेच्या विषयाला अधिक महत्व दिले गेले पाहिजे. पण बरेचदा असे होत नाही. संवादात भाग घेणाऱ्या व्यक्तींच्या मनात स्वतःबद्दल, स्वतःच्या ज्ञानाबद्दल अहंकार असतो. अशा वेळी चर्चेतून काही तत्व हाती न लागता समोरच्या व्यक्तीचा द्वेष, मत्सर, तिरस्कार इ. प्रकारचे नाना विकार निर्माण होतात. संत ज्ञानेश्वर आणि त्यांच्या भावंडांचा समाजाने संन्याशाची मुले म्हणून छळ केला आणि वाळीत टाकले होते. आळंदीच्या विद्वानांना स्वतःच्या ज्ञानाबद्दल प्रचंड अहंकार होता. सुरुवातीला विठ्ठलपंतांनी केलेला युक्तिवाद किंवा नंतर ज्ञानेश्वरांनी केलेला युक्तिवाद ऐकून घेण्याच्या मनःस्थितीत ते नव्हतेच. अशा परिस्थितीत संवाद शक्यच नव्हता. तेव्हा ज्ञानेश्वरांना आळंदीच्या पंडितांनी पैठणहून शुद्धिपत्र आणायला सांगितले गेले. पैठणच्या विद्वानांसोबत त्यांची धर्मशास्त्रावर चर्चा झाली. त्यावेळी ज्ञानेश्वरांनी पशु-पक्षी, प्राणी आणि माणूस यांच्यामध्ये एकच आत्मतत्व असल्याचे प्रतिपादन केले. सुरुवातीला त्यांचा त्यावर विश्वास बसला नाही परंतु जेव्हा ज्ञानेश्वरांनी रेड्याकडून वेद वदवून दाखवले, तेव्हा तेथील पंडितांना त्यांच्या सांगण्याची खात्री पटली. या चर्चेच्या वेळी सुरुवातीला तेथील पंडितांमध्ये स्वतःच्या ज्ञानाबद्दल अहंकार होता. पण ज्ञानेश्वरांनी अत्यंत नम्रपणे चर्चेच्या विषयाला अधिक महत्व देऊन आपला मुद्दा पटवून दिला. या चर्चेतून माणूस आणि इतर प्राणी यांच्यात एकच आत्मतत्व विद्यमान असल्याचा निष्कर्ष हाती लागला. ही चर्चा निकाली निघाली. हा विवेक आणि नम्रतेने अहंकारावर मिळवलेला विजय होता. असा संवाद हितकारक असतो असे समर्थांना सांगायचे आहे.

अशा प्रकारच्या चर्चा कौटुंबिक किंवा सामाजिक संवादासाठी देखील उपयुक्त आहेत. त्यामुळे कौटुंबिक आणि सामाजिक वातावरण अधिक निकोप राहू शकेल. पण इथे वाद, संवाद यांचा हेतू अध्यात्म मार्गातील साधकांच्या शंका निवारण व्हाव्यात आणि ते परमार्थ मार्गावर अग्रेसर व्हावेत हा आहे. इतर व्यावहारिक चर्चा किंवा वादविवाद इथे अपेक्षित नाही.

स्वसंवाद 

१. एखाद्या चर्चेत भाग घेताना माझा हेतू समोरच्या व्यक्तीला ‘चुकीचे ठरवून स्वतःचा अहंकार सुखावणं’ हा असतो, की विषयातील सत्य जाणून घेण्याचा असतो?

२. “विवेके अहंभाव यातें जिणावे” या समर्थांच्या सूत्राप्रमाणे, जर माझे कुठे चुकत असेल तर मी माझे विचार बदलण्याची किंवा माझी चूक मान्य करण्याची नम्रता दाखवतो का?

३. माझ्या बोलण्यामुळे किंवा वाद घालण्याच्या प्रवृत्तीमुळे माझ्या मनात नकळत समोरच्या व्यक्तीबद्दल द्वेष, मत्सर किंवा तिरस्कार यांसारखे ‘नाना विकार’ तर निर्माण होत नाहीत ना?

४. ज्ञानेश्वर माउलींनी सांगितल्याप्रमाणे मी माझ्या ज्ञानाचा किंवा अनुभवाचा अभिमान बाजूला ठेवून सर्वांभूती एकच आत्मतत्त्व पाहण्याचा प्रयत्न करतो का?

– क्रमशः श्लोक १०९ आणि ११०

© श्री विश्वास देशपांडे

चाळीसगाव

प्रतिक्रियेसाठी ९४०३७४९९३२

≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – इंद्रधनुष्य ☆ कृष्ण आणि वपुंची भेट.. – लेखक : अज्ञात ☆ प्रस्तुती : डॉ. ज्योती गोडबोले ☆

डॉ. ज्योती गोडबोले 

? इंद्रधनुष्य ?

☆ कृष्ण आणि वपुंची भेट.. – लेखक : अज्ञात ☆ प्रस्तुती : डॉ. ज्योती गोडबोले ☆

कृष्णाने वपुंना विचारलं, “माणसांवर एवढं लिहिलंस; पण माणूस तुला कळला का? ”

वपु हसले. “कळला असता तर लिहिलंच नसतं. माणूस हा समजून घेण्यापेक्षा अनुभवण्याचा विषय आहे. ”

कृष्णही हसले.

“अगदी खरं. अर्जुनाला मी गीता सांगितली; पण त्याचं युद्ध त्यालाच लढावं लागलं. मी फक्त त्याच्या रथाची दिशा सांभाळली. ”

वपु म्हणाले, “म्हणजे माणसाला सल्ल्यापेक्षा सारथीची गरज जास्त? ”

“कधीकधी, ” कृष्ण म्हणाले, “सल्ला देणारे अनेक असतात; पण संकटात रथावर आपल्या शेजारी बसणारा एकच हवा असतो. ”

क्षणभर दोघेही शांत झाले.

कृष्ण म्हणाले, “सुदामा माझ्याकडे काही मागायला आला नव्हता. म्हणूनच त्याची मैत्री श्रीमंत होती. आज माणसं मैत्रीही उपयोगासाठी करतात. नात्यांमध्ये प्रेम कमी आणि अपेक्षा जास्त झाल्या आहेत. ”

वपुंच्या चेहऱ्यावरचं हसू थोडं गंभीर झालं.

“मग उपाय काय? ”

कृष्ण म्हणाले, “स्वतःला जिंकण्याचा प्रयत्न कर. जग जिंकण्याच्या नादात माणूस स्वतःलाच हरवतो. ”

वपु म्हणाले, “हे सांगणं सोपं आहे. ”

“हो, ” कृष्ण म्हणाले, “म्हणूनच गीता लिहावी लागली. जगणं सोपं करण्यासाठी नव्हे; जगण्याकडे पाहण्याची दृष्टी बदलण्यासाठी. ”

वपु पुन्हा हसले.

“माझ्या आयुष्याच्या रथाला कोणते घोडे जोडले आहेत, हे मला कधी कधी समजत नाही. ”

कृष्ण म्हणाले, “मला माहीत आहेत—स्वार्थ आणि अहंकार. प्रत्येकाच्या रथाला हे दोन घोडे असतात. फरक एवढाच की काहींच्या हातात लगाम असतो, काही घोड्यांच्या हातात स्वतःच लगाम देतात! ”

वपु मोठ्याने हसले.

कृष्ण म्हणाले, “आणि लक्षात ठेव—तुझ्या आयुष्याच्या रथाला माझ्यासारखा सारथी नेहमी मिळेलच असं नाही. म्हणून तुझ्यातला कृष्ण जागा ठेव. विवेक जागा ठेव. मग रथ कुठेही गेला तरी दिशा चुकणार नाही. ”

वपुंनी कृष्णाकडे पाहिलं.

“मग शेवटी माणसाला काय हवं? ”

कृष्ण म्हणाले—“ थोडं प्रेम, थोडी मैत्री, योग्य वेळी मिळालेला योग्य शब्द आणि स्वतःच्या मनाला लगाम घालण्याइतका विवेक. बाकीचं आयुष्य स्वतः शिकवतं.”… आणि कृष्ण निघून गेले.

***

लेखक : अज्ञात 

प्रस्तुती : डॉ. ज्योती गोडबोले 

≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित / मंजुषा मुळे/ गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – वाचताना वेचलेले ☆ Life नावाच्या exam मध्ये उत्तीर्ण होण्यासाठी!  –  लेखक : श्री विजय पोहनेरकर ☆ प्रस्तुती : श्री मिलिंद जांबोटकर ☆

श्री मिलिंद जांबोटकर

📖 वाचताना वेचलेले 📖

☆ Life नावाच्या exam मध्ये उत्तीर्ण होण्यासाठी!  –  लेखक : श्री विजय पोहनेरकर ☆ प्रस्तुती : श्री मिलिंद जांबोटकर ☆

मित्र हो, काळ बदलतो तसं प्रश्नांचं स्वरूप देखील बदलतं.

Solutions काढण्याच्या पद्धती सुद्धा बदलतात!

ज्या गोष्टी, जे प्रॉब्लेम्स आपण गृहीतच धरलेले नसतात, कधी कधी नेमके तेच आपल्या वाट्याला येतात!

अशा वेळेस अजिबात घाबरू नका, भिऊ नका. शांतपणे विचार करा आणि योग्य ते निर्णय घ्या!

जे नातेवाईक, जे मित्र आपल्याला आपले खरेखुरे हितचिंतक वाटतात, त्यांचे जरूर मार्गदर्शन घ्यावे

आपण कोणाचा तरी सल्ला घेतो, उपाय विचारतो, याचा अर्थ आपण कमी हुशार असतो असं नाही!

‘राजे’ लोक सुद्धा प्रधानाचा सल्ला घ्यायचे, राष्ट्र प्रमुखाला सुद्धा सल्लागार नेमावे लागतात!

 एखाद्या प्रश्नावरती सर्व बाजूने विचार विनिमय होऊन उत्तम मार्ग निघावा, म्हणून सल्ला घ्यायचा असतो!

आपल्यासारख्या सर्वसामान्य माणसाच्या जीवनामध्ये अनेक प्रश्न येत असतात!

एका दुःखावर मार्ग सापडला की दुसरं दुःख लगेच तयार असतं, यालाच Life म्हणतात.आयुष्य असंच असतं. त्यामुळे अजिबात घाबरू नका!  

आपण आपलं दुःख जर कोणालाच सांगितलं नाही तर दुःख वाढत असतं, डोकं सुन्न होत असतं!

एखाद्या समस्येवर जेव्हा आपल्याला काहीच उपाय सुचत नसतो, तेव्हा मित्राची मदत घ्यायची असते!

फक्त ज्याला आपण आपले दुःख सांगू तो पाठ वळताच टिंगलटवाळी करून हसणारा नसावा, एवढी काळजी जरूर घ्यावी!

हल्ली समजदार असे मित्र, विश्वास ठेवावा असे नातेवाईक मिळणं खरंच अवघड आहे, परंतु असे लोक शिल्लकच राहिले नाहीत, असे अजिबात नाही!

संख्या कमी आहे, हे मान्य. पण अशा प्रगल्भ विचारसरणीचे लोकच उरले नाहीत हे मात्र चूक आहे.फक्त तसे मित्र, तशी माणसं आपल्याला ओळखता आली पाहिजेत आणि त्यांना जपताही आलं पाहिजे!

नवऱ्याला बायकोचा मित्र होता आलं आणि बायकोला नवऱ्याची मैत्रीण होता आलं की प्रपंचातील अनेक प्रश्न सहज सुटतात, परंतु कधी कधी तेच एकमेकांसाठी प्रॉब्लेम क्रियेटर्स ठरतात!

नवरा बायकोच जर क्षुल्लक कारणावरून भांडत बसले, एकमेकांवर रागराग करून चिडचिड करू लागले, अबोला धरू लागले तर घरातील खरे प्रश्न कसे काय सुटतील?

आयुष्य नावाच्या परीक्षेमध्ये फक्त वर्षाच्या शेवटी किंवा सेमिस्टर पद्धतीने पेपर्स नसतात!

प्रपंचामध्ये रोज परीक्षेला बसायचं असतं!

परीक्षेचा वेळ, Syllabus, टाइम टेबल, प्रश्नांची काठिण्य पातळी काहीही ठरलेलं नसतं!

शांतता, संयम, सहनशीलता, या सद्गुणांशिवाय Life नावाच्या exam मध्ये उत्तीर्ण होताच येत नाही! म्हणून हे सर्व सद्गुण जाणीवपूर्वक आत्मसात करा!

त्यासाठी सर्वांना खूप खूप शुभेच्छा, All the best!

काssssही काळजी करू नका सगळं चांगलं होईल!

☆

लेखक: प्रा.विजय पोहनेरकर

प्रस्तुती: श्री मिलिंद जांबोटकर

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – चित्रकाव्य ☆ देवाजीचं देणं… ☆ नीलांबरी शिर्के ☆

नीलांबरी शिर्के

?️?  चित्रकाव्य  ?️?

 

☆ देवाजीचं देणं… ☆ नीलांबरी शिर्के ☆

☆

तबक भरून

फुले नजराणा

कोण देते कोणा

कळेचना!!

*

भुईतून आले

झाड उगवून

देवाजीचं देणं

सुगंधित!!

*

विविध रंगात

वेगळ्या ढंगात

सुवास अंगात

प्रत्येकाच्या!!

*

देवाजीचं देणं 

त्यालाच अर्पुन

उतराई होणं

आपसूक!!

*

देण्याचा आनंद

घेण्यातला हर्ष

मना होई स्पर्श

अलौकीक!!

*

गंधित देव्हारा

मनाचा गाभारा

होतोच ना दंग

आत्मानंदी!!

☆

©  सुश्री नीलांबरी शिर्के

≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /मंजुषा मुळे/गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares
1